ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 102

پادماده

پادماده مانند ماده از ذراتی به نام پادذره تشکیل شده‌است، که با ذرات معمولی فرق دارند. در ضد ماده بار هسته منفی و بار ذرات مداری مثبت است که معکوس ماده‌است. به عنوان مثال ذره‌ای به نام پوزیترون وجود دارد که تمام ویژگی‌هایش به جز بار الکتریکی مشابه ...

پادهیدروژن

پادهیدروژن پادماده‌ای است که در مقابل هیدروژن قرار می‌گیرد. از آنجایی که اتم هیدروژن شامل یک پروتون و یک الکترون است. پادهیدروژن شامل پادپروتون و پوزیترون است. در سال ۱۹۹۵ اولین آزمایش‌ها برای تولید آن آغاز شد اما پادهیدروژن به علت داغ بودن بسیار ...

سلاح پادماده‌ای

سلاح پادماده ای یا ضد ماده ای سلاحی است که در آن از انرژی پادماده به عنوان منبع انرژی انفجار استفاده می‌شود. در حال حاضر ساخت چنین سلاحی به علت نبود تکنولوژی و همین‌طور هزینه بالای ساخت آن امکان‌پذیر نیست.

نابودی

نابودی به عنوان "از بین بردن کلی" یا "حذف کامل" یک شیء تعریف می‌شود که واژه انگلیسی معادل آن Annihilation ریشه در واژه لاتین nihil دارد. ترجمه لغوی آن "تبدیل به هیچ" است. در دانش فیزیک، این واژه برای اشاره به فرایندی به کار می‌رود که طی آن یک ذره ...

انواع جامدات

در جامدهای بی‌شکل، ذرات، نظم مشخصی ندارند؛ و ذرات همان بی نظمی که در حالت مایع داشتند را به خود می‌گیرند. در واقع جامدات بی‌شکل معموالا زمانی ایجاد می‌شوند که مایع به سرعت سرد شود، در این صورت ذرات فرصت پیدا نمی‌کنند که به صورت منظم مرتب شوند، در ...

جامد

جامد سخت‌ترین حالت بین چهار حالت ممکن برای ماده است. در این حالت، اتم‌ها در مکان‌های مشخصی قرار گرفته و فقط می‌توانند در حول نقطهٔ تعادل خود در شبکه، نوسان کنند. جامد برخلاف مایع جاری نمی‌شود یا شکل ظرفش را نمی‌گیرد و بر خلاف گاز منبسط نمی‌شود تا ...

فسفر مونونیترید

فسفر مونونیترید یک ترکیب معدنی با فرمول شیمیایی PN است. این ماده که فقط حاوی فسفر و نیتروژن است، به‌عنوان یک نیترید دوتایی، طبقه‌بندی می‌شود. فسفر مونونیترید اولین ترکیب حاوی فسفر شناخته شده در محیط بین ستاره‌ای است. این ترکیب، یک مولکول مهم در م ...

هواپخش

هواپخش نامی است که به سوسپانسیون ذرات جامد یا قطره‌های مایع در گاز اطلاق می‌شود. به‌طورکلی منظور از هواپخش، ذرات گرد و غبار معلق در هواست. دود، ریزگرد اقیانوسی، آلودگی هوا، و مه دود امثالی از هواپخش هستند. در گفتگوی عامّه معمولاً منظور از واژهٔ ه ...

بوزون هیگز

بوزون هیگز یا سازوکار BEH برگرفته از نامِ پیتر هیگز، معروف به ذرّهٔ خدا ، یک ذره بنیادی اولیه دارای جرم است. مشاهده تجربی این ذره باعث شد دانشمندان بتوانند دربارهٔ چگونگی جرم‌دار شدن ماده توسط ذرات بنیادی بدون جرم دیگر، توضیح دهند. به‌طور خاص، بو ...

تکنی‌کالر (فیزیک)

تکنی‌کالر تئوری‌هایی فیزیکی در فیزیک فراتر از مدل استاندارد هستند که به سازوکار هیگز اشاره می‌کنند؛ سازوکاری که از طریق آن، بوزون‌های دبلیو و زد شکل می‌گیرند. نظریه‌های تکنی‌کالر اولیه در کرومودینامیک کوانتومی مدل‌سازی می‌شدند که تئوری رنگ نیروی ...

جرم در نسبیت خاص

جرم در نسبیت خاص برآمده از درک عمومی از مفهوم هم‌ارزی جرم-انرژی است و علاوه بر این مفهوم، پیچیدگی تازه‌ای نیز معرفی می‌کند، زیرا جرم در نسبیت خاص را می‌توان از دو راه متفاوت تعریف نمود: یک راه این است که جرم به صورت کمیتی نامتغیر تعریف شود که برا ...

جرم در نسبیت عام

مفهوم جرم در نسبیت عام از مفهوم جرم در نسبیت خاص پیچیده‌تر است. در واقع نسبیت عام تعریف یکتایی برای جرم ارائه نمی‌کند، بلکه تعاریف متعدد متفاوتی ارائه می‌کند که قابل استفاده در شرایط متفاوت هستند. تحت برخی شرایط در نسبیت عام حتی ممکن است جرم سیست ...

جرم کمار

جرم کمار ، یک سیستم یکی از چندین مفهوم صوری جرم است که در نسبیت عام به کار می رود. جرم کمار را می توان در هر فضازمان ساکنی تعریف نمود. در فضازمان ساکن همه متریک هارا می توان به گونه ای نوشت که مستقل از زمان باشند. به طور معادل فضازمان ساکن را می ...

ضریب مغزی

ضریب مغزی یا نسبت بین وزن مغز و اندازه بدن جانور است، که باعث یک برآورد کلی از هوش حیوان می‌شود. این اندازه‌گیری به وسیلهٔ هری. جی. جریسون دردهه ۱۹۷۰ ایجاد شد و به تعیین هوش نسبی جانوران منقرض شده کمک می‌کند.

مدل هسته‌ای وحدت یافته

مدل هسته‌ای وحدت یافته در فیزیک هسته‌ای مدلی از هسته اتم است که طبق معادله شرودینگر برای وحدت تمام اجزای تشکیل دهنده نوکلئون و نیروهای بین آنها مطرح شده‌است. مدل هسته ای تا به امروز وحدت یافته قادر به توصیف عناصری با جرم اتمی نزدیک به ۳۰ همچون نی ...

نسبت وزنی مغز و بدن

نسبت وزنی مغز و بدن ، که به آن نسبت جِرمی مغز به بدن هم گفته شده، نسبتی است که میان تودهٔ مغز و جرم بدن جانور وجود دارد. فرض بر این است که این نسبت برآورد تقریبی هوش حیوان است؛ هرچند در موردهای بسیاری این فرض دقیق به نظر نمی‌رسد. اندازه‌گیری‌های ...

پمپ خلأ

پمپ خلأ دستگاهی است که با تخلیه مولکولهای هوا از یک محفظهٔ آب‌بندی شده، یک فشار منفی یا ایجاد می‌کند. این وسیله نخستین بار در سال ۱۶۵۰ میلادی توسط دانشمند آلمانی اتو فون گریکه و با انجام آزمایش نیمکره ماگدبورگ اختراع شد. از آن پس مدل‌های گوناگونی ...

پمپ گیرنده مواد غیرتبخیری

پمپ گیرنده مواد غیرتبخیری نوعی پمپ خلاء است که بر اساس جذب سطحی مولکول‌های گاز توسط فلزات کار می‌کند. این دستگاه معمولاً شامل آلیاژهای متخلخل یا ترکیبی از پودرهای آلومینیوم، زیرکونیم، تیتانیم، وانادیم و آهن است. این پودرها با جذب و به دام انداختن ...

تابع کار

تابع کار در فیزیک حالت جامد به حداقل کار ترمودینامیکی لازم برای جدا کردن یک الکترون از جامد به نقطه‌ای بینهایت نزدیک سطح جامد در خلاء گفته می‌شود. منظور از "بینهایت نزدیک سطح جامد" نقطه‌ای‌ست که در مقیاس اتمی دور از سطح جامد محسوب می‌شود، ولی همچ ...

حالت خلأ

در نظریه میدان کوانتومی، حالت خلأ ، حالت کوانتومی با کمترین انرژی ممکن است. به‌طور عمومی دربرگیرنده هیچ ذره‌ای نیست. گاهی از اصطلاح میدان نقطه صفر بعنوان هم‌معنی برای حالت خلأ یک میدان کوانتیزه‌شده یکتا استفاده می‌شود. طبق درکی که امروزه از آنچه ...

خلاء فوق-بالا

خلاء فوق-بالا به خلأیی گفته می‌شود که فشار سیستم در محدوده 10 − 7 {\displaystyle 10^{-7}} پاسکال یا ۱۰۰ نانوپاسکال باشد. خلاء فوق-بالا با پمپاژ گازهای درون "محفظه خلاء" به بیرون ایجاد می‌شود. در چنین فشارهای پایینی طول مسیر پویش آزاد متوسط مولکول ...

دریای دیراک

دریای دیراک یک مدل نظری از خلاء به عنوان دریایی نامتناهی از ذرات با انرژی منفی است. نخستین بار این فرضیه توسط فیزیک‌دان بریتانیایی، پل دیراک، در سال ۱۹۳۰ برای توضیح حالت‌های کوانتومی انرژی منفی پیش‌بینی‌شده توسط معادله دیراک برای الکترون‌های نسبی ...

سنسور فشار یونیزاسیون

سنسور فشار یونیزاسیون از جریان یون‌های گازی که در اثر تغییر دانسیته تغییر می‌کند برای اندازه‌گیری فشار استفاده می‌کند. مثال معمول این نوع سنسورها گیج‌های کاتدی سرد و گرم می‌باشد.

فشارسنج گاز

هر گاز محبوس در یک ظرف نیز بر دیواره‌های آن ظرف فشار وارد می‌کند. این فشار را به کمک فشارسنجی به نام فشارسنج گاز یا مانومتر اندازه می‌گیرند. تغییر فشار را می‌توان بر پایهٔ قانون هیدرولیک اندازه گرفت: δ P = ρ v l ⋅ g ⋅ Δ h {\displaystyle \delta P= ...

فلاسک

نخستین فلاسک خلاء توسط سر جیمز دوار فیزیکدان و شیمیدان اسکاتلندی در سال ۱۸۹۲ ساخته شد. نخستین تولید تجاری آن در سال ۱۹۰۴ توسط شرکت آلمانی ترموس GmbH انجام شد. این ظرف ترموس یا فلاسک دوئر هم نامیده می‌شود.

قهوه‌ساز خلأ

قهوه‌ساز خلأ یا قهوه‌ساز وَکیوم یا قهوه‌ساز سیفون وسیله‌ای است برای ساختِ قهوه که به کمک خلأ توسط دو مخزن متصل به هم قهوه را می‌سازد. این قهوه‌ساز توسط "لوف" Loeff آلمانی در برلین در دههٔ1830 میلادی اختراع شد. این وسیله از بیش از یک سده پیش، به ه ...

لامپ خلأ

لامپ خلأ افزاره‌ای الکترونیکی است که وقتی به الکترودهای آن ولتاژی اِعمال می‌شود، می‌تواند حرکت الکترون‌ها را در محیطی نزدیک به خلأ کنترل کند. به زبان ساده، لامپ خلأ افزاره‌ای است که می‌تواند جریان الکتریکی را تقویت، قطع و وصل یا یکسوسازی Rectific ...

فرانس میشل پنینگ

"Frans Michel Penning". دریافت‌شده در ۱۷ آوریل ۲۰۱۴. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. "Frans Michel Penning". در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی ، بازبینی‌شده در ۱۷ آوریل ۲۰۱۴.

نظریه‌های اتر

نظریه‌های اتر در فیزیک چنین پیشنهاد می‌دهند که رسانه‌ای به نام اتر وجود دارد که، ماده یا میدانی که فضا را پر کرده‌است و گمان می‌رفت که وجودش به عنوان رسانه انتقال برای انتشار نیروهای الکترومغناطیس یا گرانشی ضروری است. نظریه‌های اتر مفاهیم مختلفی ...

آرگون

آرگون با علامت اختصاری Ar در جدول عناصر دارای عدد اتمی ۱۸ است. این عنصر در گروه ۱۸ قرار دارد. از این رو، هیچ ترکیبی از آن به صورت طبیعی وجود ندارد. گاز آرگون در هواکره زمین تا حدود ۱٪ موجود است. بیشتر این حجم آرگون، آرگون-۴۰ است که از واپاشی پتاس ...

آستاتین

اَستاتین از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی است و نشانهٔ کوتاه آن At و عدد اتمی آن ۸۵ است. این عنصر کمیاب‌ترین عنصر در کره زمین است و کل مقدار آن در کره زمین حدود ۳۰ گرم برآورد می‌شود. استاتین عنصری جامد، سیاه رنگ و پرتوزا است که در جدول عناصر شیمیای ...

آن‌ان‌نیوم

آن‌ان‌نیوم ، همچنین به عنوان اکا-فرانسیوم یا عنصر 119 شناخته می شود ، عنصر شیمیایی فرضی با علامت Uue و شماره اتمی 119 است. Ununennium و Uue به ترتیب نام و نماد سیستماتیک موقت آیوپاک هستند. در جدول تناوبی در گروه اول و دوره هشتم قرار می گیرد. تلاش ...

آن‌بیونیوم

آن‌ان‌بیونیوم که با نام‌های اکااکتینیوم و عنصر ۱۲۱ هم شناخته شده‌است، یک عنصر شیمیایی فرضی در جدول تناوبی است که با نماد Ubn و عدد اتمی ۱۲۱ نشان‌داده می‌شود.

اربیوم

اربیوم از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی در دسته لانتانیدها است. نشانه کوتاه آن Er و عدد اتمی آن ۶۸ است. اربیم خالص، فلز جامد نقره‌ای است. اربیم طبیعی همواره در ترکیب با سایر عناصر مشاهده می‌شود. این عنصر، جزء عنصرهای خاکی کمیاب است که برای اولین با ...

استرانسیوم

کانی استرانسیانیت در سال ۱۷۸۷ میلادی در دهکدهٔ استرانسین در اسکاتلند یافت شد. ادیر کراوفورد و توماس چارلز هوپ به بررسی این کانی پرداختند و اکسید فلز ناشناخته‌ای را در آن یافتند. استرانسیم فلزی نرم با رنگ زرد نقره‌ای است. خواص فیزیکی و شیمیایی آن ...

اسکاندیم

اسکاندیم از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی است. نشانه کوتاه آن Sc و عدد اتمی آن 21 است. اسکانیدم فلز سمی است بنابراین برای استفاده دستی از آن باید دقت لازم را به عمل آورد. اسکاندیم واژه لاتین Scandia به معنی اسکاندیناوی گرفته شده‌است. اسکاندیم فلزی ...

اسمیم

اسمیم از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی است. نشانه کوتاه آن Os و عدد اتمی آن ۷۶ است. این فلز از گروه پلاتین است و با چگالی ۲۲.۵۹ گرم بر سانتی‌متر مکعب متراکم‌ترین عنصر موجود در طبیعت و کمیاب‌ترین فلز در پوسته زمین است. یک فلز انتقالی سخت و شکننده به ...

اکتینیم

آکتینیوم با نماد AC از عناصر شیمیایی پرتوزا با نماد Ac و عدد اتمی ۸۹ است. اکتینیم از واژه یونانی aktis به معنی پرتو گرفته شده‌است. این عنصر به صورت طبیعی در کانی‌های اورانیوم از جمله پیچبلند یافت می‌شود و ۱۵۰ بار پرتوزاتر از رادیم است. این عنصر د ...

اکسیژن

اکسیژن یکی از عناصر شیمیایی در جدول تناوبی است که نشان شیمیایی آن O و عدد اتمی آن ۸ است. این عنصر که عضوی از خانواده عناصر گروه کالکوژن، یعنی گروه شانزدهم در جدول تناوبی است، نافلزی بسیار واکنش‌پذیر و عاملی اکسیدکننده است که به آسانی موجب اکسید ش ...

اورانیوم

اورانیوم یکی از عنصرهای شیمیایی است که عدد اتمی آن ۹۲ و نشانه آن U است. اورانیوم فلزی نقره‌ای-خاکستری رنگ است که جزئی از خانواده آکتینیدها محسوب می‌شود. یک اتم اورانیوم دارای ۹۲ پروتون و ۹۲ الکترون است که شش مورد از این الکترون‌ها، به‌عنوان الکتر ...

اوگانسون

اوگانسون نام رسمی برای عنصر فوق سنگین با عدد اتمی ۱۱۸ و نماد شیمیایی Og است. هم چنین با اکارادون یا عنصر ۱۱۸ شناخته می‌شود و در جدول تناوبی عناصر، یک عنصر بلوک p و آخرین عنصر دوره هفتم است. اوگانسون در حال حاضر تنها عضو مصنوعی گروه ۱۸ می‌باشد. بز ...

ایتربیم

ایتربیم عنصر شیمیایی با نشانهٔ شیمیایی Yb ، عدد اتمی 70 ، جرم اتمی نسبی ۱۷۳/۰۴ ، چگالی نسبی ۷/۰۱ ، نقطه ذوب ۸۲۴ درجه سانتیگراد ، نقطه ی جوش ۱۴۲۷ درجه سانتیگراد ، فلزی واسطه از گروه لانتانیدها ، ۷ ایزوتوپ طبیعی دارد.فلزی درخشان نقره ای فام به طور ...

ایتریم

برای ایتریم در معماری، مقالهٔ ایتریم را ببینید. ایتریم عنصری با عدد اتمی ۳۹ و معادل انگلیسی Yttrium برگرفته از شهر محل کشف یعنی ایتربی در سوئد.

ایریدیم

ایریدیم عنصری با عدد اتمی ۷۷، وزن اتمی ۱۹۲٫۲۲ دمای ذوب ۲۴۱۰ سلسیوس، دمای جوش ۴۱۳۰ سلسیوس، چگالی ۲۲٫۶۵استو از فلزهای گروه پلاتین و خواص مشابه Rh است. در اسمریدیم به صورت آلیاژ طبیعی Pt وجود دارد. ساختار این فلز مکعب تنگ چیده‌است. از این ماده برای ...

ایندیوم

ایندیوم از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی است. نشانه کوتاه آن In و عدد اتمی آن ۴۹ است. ایندیوم یک فلز نرم سفید نقره‌ای است و در برابر آب و هوا پایدار است. این فلز شبیه قلع است. ازنظر شیمیایی مشابه آلومینیوم و گالیوم است؛ اما از نظر ظاهری بیشتر شبیه ...

اینشتینیم

اینشتینیوم از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی است. نشانه کوتاه آن Es و عدد اتمی آن ۹۹ است. نام این عنصر به افتخار آلبرت اینشتین روی آن نهاده شده است. خواص فیزیکی عنصر اینشتینیم: عدد اتمی:۹۹ شعاع فلزی: pm ۱۸۶ نقطه ذوب: C°۸۶۰ حالت استاندارد: رادیواکتیو ...

باریم

باریم عنصر شیمیایی با نشانهٔ شیمیایی Ba، عدد اتمی ۵۶، جرم اتمی نسبی ۱۳۷/۳۴، هفت ایزوتوپ پایدار دارد. چگالی نسبی ۳/۷۸، نقطه ذوب ۷۱۰ درجه سانتیگراد، نقطهٔ جوش ۱۵۰۰ درجه سانتیگراد. فلزی است سفید رنگ با جلای نقره‌ای. از فلزات قلیایی خاکی ، دوظرفیتی و ...

برکلیم

برکلیوم از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی با نشانه Bk و عدد اتمی ۹۷ است. جرم اتمی پایدارترین ایزوتوپ این عنصر ۲۴۹٫۰۷ و نقطه ذوب آن ۱۰۵۰ درجهٔ سلسیوس است. شعاع فلزی آن pm ۱۷۰ با ظرفیت ۳ و ۴ است. برکلیوم فلزی نرم با رنگ متالیک و حالت استاندارد جامد را ...

برم

بالار آن را Muride نامید و علت آن وجود این عنصر در آب شور بود به هر حال، این نام را شیمی دانان نپذیرفتند. زیرا نامش با اسید موریاتیک و کلریدها اشتباه می‌شد این نام را به Brome که واژه‌ای فرانسوی است که از واژه یونانی bromos به معنی بوی زننده گرفت ...

بور

بور یا بوران با نماد شیمیایی B نام یک عنصر شمیایی با عدد اتمی ۵ است. این عنصر از شبه فلزها است و چون در اثر دگرگونی‌های هسته‌ای ستارگان ایجاد می‌شود، فراوانی کمی در پوستهٔ زمین و منظومهٔ خورشیدی دارد. ترکیبات رایجی از این عنصر که به صورت طبیعی در ...