ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 13

گرامر عملگر اولویت

گرامرهای عملگر اولویت نوعی از گرامرهای زبان رسمی است. گرامر عملگر اولویت یک گرامر مستقل از متن است) که در مقایسه با دیگر گرامرها ویژگی ای دارد که در هیچ تولیدی از آن دو متغیر مجاور در سمت راست کنار هم نیستند و سمت راست تهی نیست. این ویژگی سبب می‌ ...

گرامر ماتریسی

یک گرامر ماتریسی, یک گرامر منظم است که در آن به جای قانون‌های تکی، قانون‌ها در دنباله‌های متناهی باهم گروه شده‌اند. یک قانون نمی‌تواند به صورت مجزا اعمال شود، بلکه هر قانون به صورت دنباله‌ای از قانون‌ها اعمال می‌شود. به عنوان مثال برای اعمال یک ق ...

گرامر نمایه‌سازی‌شده

گرامر نمایه‌سازی شده تعمیم گرامر مستقل از متن است که غیرپایانه‌ها با لیستی از پرچم‌ها مجهز شده‌است. زبانی که به وسیلهٔ گرامر نمایه سازی شده تولید می‌شود زبان ایندکس شده نامیده می‌شود.

گرامرهای عبارت قطعی

گرامرهای عبارت قطعی) روشی است برای توضیح گرامر زبان‌های رسمی و طبیعی، که در برنامه‌نویسی منطقی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این مفهوم بسیار به مفاهیم گرامرهای صفتی و گرامرهای مضافی مرتبط است که هر دو توسط زبان Prolog توسعه پیدا کرده‌اند. این گرامره ...

لم اوگدن

در تئوری زبان‌های فرمال ، لم اوگدن انعطاف‌پذیری بیشتری به لم پمپاژ برای زبان‌های مستقل از متن می‌دهد. لم اوگدن اظهار می‌کند، اگر زبان L مستقل از متن باشد، آنگاه عدد p> 0 وجود دارد بطوریکه برای هر رشته w به طول حداقل p در زبان L، برای هر انتخاب ...

لم پمپاژ برای زبان‌های منظم

در نظریهٔ زبان‌های صوری، لم پمپاژ برای زبان‌های منظم یک ویژگی ضروری برای همهٔ زبان‌های منظم را توصیف می‌کند. به‌طور غیر صوری، بیان می‌کند که هر کلمهٔ به اندازهٔ کافی بزرگ در یک زبان منظم می‌تواند پمپاژ شود - یعنی یک قسمت میانی کلمه به تعداد دل‌خو ...

لم تزریق برای زبان‌های مستقل از متن

در علوم کامپیوتر، در نظریه زبان‌های فرمال، لم تزریق برای زبان مستقل از متن که از آن با عنوان لم بار-هیلل نیز نام برده می‌شود، روشی است که ویژگی‌های مشترک زبان‌های مستقل از متن را ارائه داده و لم تزریق زبان‌های منظم را تعمیم می‌دهد.

ماشین جایگشت

در نظریه اتوماتا، ماشین جایگشت یا ماشین pure-group یک ماشین تعیین‌پذیر حالات متناهی است. به طوری که هر نماد ورودی جایگشت مجموعه‌ای از حالت هاست. به عبارت دیگر DFA A را ممکن است با چند تایی نمایش دهند که Q مجموعهٔ وضعیت‌های ماشین، Σ مجموعهٔ نمادها ...

ماشین قطعی پشته‌ای

در نظریهٔ اتوماتا یک اتومات‌های قطعی پشته‌ای یک نمونه از تمامی اتومات‌های پشته‌ای می‌باشد. ماشین اتومات‌های قطعی پشته‌ای زبان مستقل از متن قطعی را می‌پذیرد که زیرمجموعه‌ای از تمامی زبان‌های مستقل از متن است. انتقال‌های ماشین براساس وضعیت موقعیت ف ...

مترجم دوگانه

مترجم دوگانه یا مترجم زبان‌های منظم امگا مربوط به بخش منظم از زبان‌های امگا می‌باشد که برای تشخیص و تحلیل آن‌ها به کار می‌رود. برای اولین بار در سال ۱۹۶۲ توسط بوچی این موضوع نشان داده شد که زبان‌های منظم امگا در حالت دقیقی قابل توصیف می‌باشند.

مسئله ارتفاع ستاره

مسئلهٔ ارتفاع ستاره مسئلهٔ ارتفاع ستاره که توسط Eggan مطرح شده‌است، مسئله‌ای در تئوری زبان صوری است که سعی در پاسخ به این پرسش دارد که آیا می‌توان همهٔ زبان منظم را به کمک عبارات منظمی که ارتفاع ستارهٔ محدودی دارند بیان کرد ؟ ارتفاع ستارهٔ یک عبا ...

موتور تجزیه گرامر

Parser Grammar Engine که در اصل Parrot Grammar Engine یا به اختصار PGE نام دارد یک کامپایلر و زمان اجرا برای قوانین Perl 6 برای ماشین مجازی Parrot است. PGE از این قوانین برای تبدیل دستور زبان تجزیه کننده به Bytecode Parrot استفاده می کند. بنابرای ...

نحو (منطق)

نحو در علم منطق، هر چیزی مرتبط با زبانهای صوری یا سیستمهای صوری است بدون توجه به تفسیر یا معنایی که به آنها داده می‌شود. نحو با قوانینی مورد استفاده برای ساختن یا تغییر نمادها و واژه‌های یک زبان سر کار دارد، برعکس معناشناسی یک زبان که با معنای آن ...

نظریه پاریک

قضیهٔ پاریک یکی از قضایای علوم کامپیوتر نظری است که در سال ۱۹۶۱ توسط روهیت پاریک اثبات شده‌است و در سال ۱۹۶۶ اثبات ساده تری برای آن ارائه شده‌است. این قضیه بیان می‌کند که اگر توالی نشانه‌ها در نظر گرفته نشود آنگاه زبان‌های مستقل از متن از نظر مجم ...

نظریه گریباخ

نظریه گریباخ در علوم کامپیوتری تئوری، مخصوصاً در نظریه زبان‌های رسمی نظریه گریباخ بیان می‌کند که خواص معینی از انواع زبان‌های رسمی، غیرقابل حل هستند. این موضوع بعد از دانشمند کامپیوتر شیلا گریباخ، که اولین بار آن را در سال ۱۹۶۳ ثابت کرده بود، نام ...

نمادهای پایانی و غیرپایانی

در علوم کامپیوتر، نمادهای پایانی و غیر پایانی عناصر واژگانی مورد استفاده در تعیین قواعد تولید ایجاد یک دستور زبان رسمی است. نمادهای پایانی نویسه‌های ابتدایی از زبان تعریف شده توسط دستور زبان رسمی هستند و نمادهای غیر پایانی با گروهی از نمادهای پای ...

نیم اتوماتون

در ریاضیات و علوم کامپیوتر، یک نیم اتوماتون ، یک اتوماتون قطعی حالت متناهی است که ورودی دارد و هیچ خروجی ندارد. نیم اتوماتون شامل یک مجموعه Q از حالت ها، یک مجموعه Σ که الفبای ورودی نامگذاری می‌شود و یک تابع T: Q × Σ → Q که تابع انتقال نامیده می‌ ...

Diff

در رایانه diff یک ابزار مقایسه‌کننده فایل است که خروجی آن تفاوت‌های بین دو فایل است. به طورمعمول برای نمایش تفاوت‌های بین یک نسخه از فایل با نسخه‌های سابق همان فایل اتفاده می‌شود. دیف تغییرات خطی بین دو فایل متنی را نمایش می‌دهد. پیاده‌سازی‌های ج ...

الگوریتم لوباچفسکی-ستلینگر

الگوریتم لوباچفسکی-ستلینگر یکی از روش‌های متعددی است که مرحله فیزیکی را محدود یا تشبیه می‌سازد. مانند LSA ممکن است نیاز به هزاران عمل‌کننده علم حساب داشته باشد حتی برای محدودی از اجزاء، آن معمولاً روی یکی از کامپیوترهای دیجیتال مطرح شده‌است.

اینفوگرافیک

اینفوگرافیک ، اطلاع‌نگاشت یا گرافیک اطلاع‌رسان یا اَزدانِگاری به نمایش داده‌ها با استفاده از چند نمودار و شکل در قالب یک تصویر گفته می‌شود. اطلاع‌نگاشت‌ها نمایشگران تصویری اطلاعات و داده‌ها هستند. شاید بتوان اطلاع‌نگاشت‌ها را قدیمی‌ترین ابزار برق ...

پروژه بلو برین

پروژه بلو برین ، به معنی مغز آبی، در راه ساخت مغز مصنوعی گام بر می‌دارد. در این پروژه از مهندسی معکوس مغز پستانداران تا سطح مولکولی استفاده می‌شود. این پروژه در سال ۲۰۰۵ در مؤسسه مغز و ذهن دانشگاه پلی تکنیک لوزان به مدیریت هنری مارکرام، آغاز به ک ...

زبان مدل‌سازی

زبان مدل‌سازی در مدل‌سازی علمی و مهندسی سیستم‌ها و نرم‌افزار، به هر زبان ساختگی اطلاق می‌شود، که قابلیت بیان اطلاعات و دانش یا معرفی سیستم‌ها را دارا باشد و در یک ساختار تعریف شده، توسط مجموعه‌ای از قوانین مورد استفاده قرار گیرد. زبان مدل‌سازی می ...

شبیه‌سازی رویداد گسسته

شبیه‌سازی رویداد گسسته ، عمل یک سیستم به عنوان یک توالی زمانی از حوادث نشان داده می‌شود. هر رویداد در یک لحظه در زمان رخ می‌دهد و یک تغییر حالت در سیستم را نشان می‌دهد. به عنوان مثال، اگر یک آسانسور شبیه‌سازی شده باشد، یک رویداد می‌تواند "فشردن د ...

گاو کروی

گاو کروی استعاره ای در مورد مدل‌های بسیار ساده‌شده در فیزیک نظری از پدیده‌های پیچیدهٔ جهان واقعی است. این عبارت از یک داستان طنز در مورد فیزیک‌پیشه‌های نظری گرفته‌شده است: تولید شیر در یک مزرعه پایین آمده بود، از این رو، صاحب مزرعه نامه‌ای به دان ...

مدل آماری

مدل آماری نوعی فرمول‌بندی به صورت ریاضی، برای مشخص کردن رابطه بین یک یا چند متغیر اتفاقی با یک یا چند متغیر اتفاقی دیگر است. مدل به صورت آماری است چون متغیرها به صورت اتفاقی هستند و رابطه جبری ندارند.

مدل‌سازی علمی

مدل‌سازی علمی به مجموعهٔ فرایندهای مربوط به تنظیم، برگزینی، و اعتبارسنجی مدل‌های مورد نیاز جهت نمایش اشیا و پدیده‌ها در علوم مختلف اطلاق می‌شود. باآنکه به‌مرور، روش‌ها، تکنیک‌ها، و نظریه‌های مختلفی برای مدل‌سازی در انواع زمینه‌های تخصصی علوم گونا ...

اجتماع ضدین

اجتماع ضدین یکی از اصطلاحات منطقی است که در استدلال کاربرد دارد. این اصطلاح یکجا بودن دو عنصر ضد نافی یکدیگر را در یک ظرفمکان، زمان و. را محال می‌داند. به‌طور مثال در یک لحظه امکان ندارد که در یک جای از کرهٔ زمین هم روز باشد و هم شب باشد. زیرا رو ...

استلزام

استلزام یا نَتیجه منطقی یا پیامد منطقی مفهومی در علم منطق است. این مفهوم رابطه‌ای را که میان مجموعهٔ گزاره‌ها و یک گزاره وجود دارد شامل می‌شود، هنگامی که دومی یعنی همان یک گزاره از سازنده پیروی کند. برای نمونه: "رکسانا قلب دارد" یک نتیجه منطقی اس ...

اگر و تنها اگر

اگر و تنها اگر کلمه ربط در گزاره‌های دوشرطی در منطق است که دو گزاره را به هم پیوند می‌دهد. به این ترتیب دو گزاره شرطی به وجود می‌آورد چنان‌ که مقدم و تالی یکی از آن‌ها به ترتیب، تالی و مقدم دیگری است. یک گزاره دو شرطی درست است مانند قضیه تالس. اگ ...

انکار مقدمات

انکار مقدمات گونه‌ای بحث فلسفی و منطقی معمولاً به روش سوفسطایی است که در آن با انکار یکی از پیش‌فرض‌ها نتیجه استدلال تکذیب می‌شود. مثال: گزاره الف به دلیل صحیح بودن ب و ج د صحیح است. ب غلط است. پس گزاره الف غلط است. درحالی که غلط بودن ب دلیل کافی ...

ایساغوجی

ایساغوجی برگرفته از کلمه یونانی Εἰσαγωγή به معنای مدخل و مقدمه رساله‌ای است توسط فورفوریوس بر مقدمه باب مقولات ارسطو به عنوان مقدمه و درک بهتر مباحث منطق صوری ارسطو نوشته‌شده و بیشتر به کلیات خمس نیز معروف است. این رساله توسط تفتازانی منطق‌دان قر ...

بدیهیات

بدیهیات قضایایی هستند که سبب تصدیق آن‌ها، نزد عقل حاضر است و قضایای نظری بر آن‌ها مبتنی‌اند. اگر کسی قضیه بدیهی را تصدیق نکند دلیل آن عدم تصور درست آن قضیه است و ربطی به تصدیق و به دنبال آن استدلال برای آن ندارد. قضایای بدیهی پنج گونه‌اند: اولیات ...

پارادوکس استلزام مادی

علامتِ مشهور به "اگر. آنگاه." در منطقِ صوریِ مرتبهٔ اول که آن را با یک شکلِ نعل‌مانند یا با فلش P → Q نمایش می‌دهند "استلزامِ مادی" نام دارد. در منطق‌هایِ دیگر انواعِ دیگری از استلزام وجود دارد.

تصدیق

تصدیق، حالتی است که در آن، ذهن چیزی را به چیز دیگر، نسبت می‌دهد و حکم می‌کند؛ مثلاً علم به این که "آتش سوزاننده است" ، "سقراط انسان است" یا "جیوه فلز است" ‌. تصدیق همواره در قالب یک جمله خبری، بیان می‌شود. در برابر آن، است؛ همچون: آتش، سقراط و جی ...

تصور

تصور ، صورتی ذهنی است که اسناد چیزی به چیز دیگر نباشد.مانند تصور ماه، خورشید و.تصور، در منطق صوری در مقابل تصدیق قرار داردکه به معنای روش درست درک و شناسایی قضایا میباشد. تصور علم به صورت سادهٔ اشیاء است بی آن که دربارهٔ آن‌ها حکمی کرده باشیم. تص ...

تضاد

در منطق، دو قضیه را متضاد گویند که صدق هر دو محال ولی کذب آن دو جایز باشد، و آن در صورتی است که موضوع و محمول دو قضیه یکی باشد و هر دو قضیه کلیه باشند، اما یکی موجبه کلیه باشد و دیگری سالبه کلیه.

تعریف معنایی

تعریف معنایی در راستای تعیین معانی الفاظ زبانی یا منطقی با در نظر گرفتن و مبنا گذاشتن خواص، صفات، و رفتارهای آن‌ها اقدام می نماید.

جنس (منطق)

جنس در منطق یکی از کلیات خمس، به معنی مفهومی کلی است که عام‌تر از ذات افراد خود است. مثال مشهور آن مفهوم جنس حیوان است که اعم از نوع انسان یا نوع اسب است.

حالت بی اهمیت

در منطق دیجیتال، یک حالت بی اهمیت برای یک تابع، دنباله ای از بیت ها است که به ازای آن، خروجی تابع تغییر نمی کند. ورودی ای که هیچ گاه اتفاق نمی افتد، یک حالت غیرممکن است. در طراحی دیجیتال، با هر دوی این حالات به صورت مشابه رفتار می شود و ممکن است ...

درهم‌ریختگی (جایگشت)

یک در هم ریختگی یا بی ترتیبی، یک جایگشت از اشیائی است که هیچ شئ در مکان اصلی خود نباشد. برای حل مسئله طرح شده در بعضی مسئله‌ها نیاز داریم تعداد در هم ریختگی‌های یک مجموعه با n شئ را تعیین کنیم. تعداد در هم ریختگی‌ها یک مجموعه N عضوی: فرض کنید Dn ...

دلالت

زمانی که صدای زنگ در را می‌شنوید، متوجه می‌شوید کسی پشت در است و شما را می‌خواند؛ و این انتقال ذهنی به آن جهت است که صدای زنگ مبین وجود کسی است که شما را می‌خواند؛ به‌عبارتی دیگر صدای زنگ بر وجود آن شخص دلالت دارد. صدای زنگ دال ، و وجود آن شخص مد ...

دوشرطی منطقی

در منطق و ریاضیات، ترکیب دوشرطی یک عملگر منطقی است که دو گزاره را به هم وصل می‌کند تا نشان دهد، p اگر و فقط اگر q ، که p فرض یا فرضیه است و q حکم یا نتیجه می‌باشد.

ذات

ذات در مقابل عرض، از اصطلاحات فلسفه و منطق است. هر محمولی که تمام اجزای ذات یا جزء داخل در حقیقت ذات موضوع آن باشد و مفهوم ماهیت موضوع از آن نشأت یافته باشد، به سبب مقایسه با ذات موضوع ذاتی نامیده می‌شود. مثل "ناطق" که مقوم انسان است و اگر "ناطق" ...

رابط‌های منطقی

در منطق، دو جمله ممکن است به وسیلهٔ ادات منطقی به هم وصل شوند تا یک جملهٔ مرکب بسازند. ارزش راستی این ترکیب منحصراً از روی ارزش راستی جملات ساده‌تر مشخص می‌شود. به این ترتیب ادات منطقی تابعی را نشان می‌دهند که در صورتی که ارزش جمله مرکب یک ارزش ر ...

سور وجودی

در منطق گزاره‌ای، سمبل ∃ {\displaystyle \exists \;} سور وجودی نام گرفته و آن‌را بیان می‌کنیم: "وجود دارد" ، به ازای بعضی مقادیر ". _ گزاره نمای شامل متغیر x که با سور وجودی همراه می شود ، وقتی درست است که مجموعه ی جواب آن تهی نباشد. مثال: در نظر ...

صناعات خمس

صناعات خمس: آن اقسام پنجگانه‌ای است که به اعتبار ماده ٔ صغری ̍ و کبری ̍ در قیاس آید و عبارت است از برهان، جدل، خطابه، تمثیل و مغالطه.

عکس (منطق)

عکس مستوی یک قضیه، هم‌ارزش و معادل با اصل آن قضیه است. برای به دست آوردن عکس مستوی یک قضیه، باید جای موضوع و محمول آن را عوض کرد و کیفسلب و ایجاب را به حال خود گذاشت؛ در این صورت قضیه‌ای را که به دست می‌آید معکوس قضیه اول می‌نامند. عکس یک قضیه صا ...

فصل (منطق)

فصل ، در منطق آن کلی ذاتی است که موجب امتیاز یک نوع از انواع دیگر یا موجب امتیاز یک ماهیت از ماهیات دیگر می‌شود. مانند "ناطق" که فصل انسان است، "سه ضلع داشتن" که فصل مثلث است، "حساس" که فصل حیوان است، "نامی" که فصل موجود زنده است و. فصل بر دو قسم ...

فعل ربطی

فعل ربطی یا فعل اسنادی فعلی است که نشان‌دهندهٔ رابطهٔ میان نهاد و گزاره است. فعلی ربطی فعلی است که معنایش به‌وسیله صفت اسنادی یا کلمه‌ای که جانشین آن است، تمام شود؛ مانند: "ابن‌سینا دانشمند بود". صفت یا کلمه‌ای که معنی فعل ربطی را تمام می‌کند نیز ...

فن شعر (ارسطو)

رساله فن شعر ارسطو از مهم‌ترین میراث فلسفی ادبی یونان می‌باشد، این رساله، اولین کار بازمانده در حوزه نظریه دراماتیک و اولین رساله فلسفی موجود با تمرکز بر سخن‌شناسی و نظریه ادبی است. ارسطو در فن شعر، مفهومی را بررسی می‌کند؛ که از آن تحت عنوان "شعر ...