ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 256

یوهان مارتین کلادینیوس

یوهان مارتین کلادینیوس فیلسوف، متکلم و مورخ آلمانی که به عنوان یکی از بنیان‌گذاران هرمنوتیک شناخته می‌شود.

آنتونیو لابریولا

آنتونیو لابریولا نظریه‌پرداز مارکسیست و فیلسوف ایتالیایی بود. او که خود هیچگاه در هیچ سازمان سیاسی مارکسیستی فعال نبود تأثیر بسیاری بر نظریه‌پردازان سیاسی ایتالیا در سده ۲۰ از جمله آنتونیو گرامشی از رهبران حزب کمونیست ایتالیا، بندیتو کروچه بنیان‌ ...

لوسین گلدمن

لوسین گلدمن فیلسوف، جامعه‌شناس و نظریه‌پرداز مارکسیست فرانسوی از تباری یهودی-رومانیایی بود. وی استاد مدرسه عالی مطالعات علوم اجتماعی" بود. گلدمن ابتدا در دانشگاه بخارست و سپس در دانشگاه وین زیرنظر ماکس آدلر حقوق خواند اما در سال ۱۹۳۴ به دانشگاه پ ...

ویکتور دوپای

ویکتور دوپای) فیلسوف، و نویسنده اهل پادشاهی فرانسه بود. او یکی از نخستین افرادی بود که واژهٔ کمونیسم را به معنای امروزی آن به کار برد. آرزوی او این بود که آرمان‌های فیلسوفان عصر روشنگری را جامهٔ عمل بپوشاند.

ویلم فلاسر

ویلم فلاسر – ۲۷ نوامبر ۱۹۹۱) فیلسوف، نویسنده، روزنامه‌نگار، عکاس، و استاد دانشگاه اهل جمهوری چک بود. او برای مدت طولانی در سائو پائولو جایی که او شهروند برزیل شد و بعد در فرانسه زندگی کرد و آثار او در چندین زبان نوشته شده‌است. کار ابتدایی او با ب ...

کارل رابرت ادوارد فن هارتمان

او در اهمیت اراده و بدبینی نسبت به زندگی، تحت تأثیر شوپنهاوئر است. وی نیز مانند شوپنهاوئر اراده را منشأ شر و رنج و بدبختی می‌داند و معتقد است که سعادت تنها در نتیجه پیروزی عقل بر اراده و خواست حاصل می‌گردد. با این حال در فلسفه شوپنهاوئر اصلاحاتی ...

پارادوکس اعدام غیرمنتظره

پارادوکس اعدام غیرمنتظره پارادوکسی در مورد پیش‌بینی یک فرد از وقوع یک عمل در زمانی مشخص در آینده است که به او گفته شده‌است در زمانی که انتظار ندارد رخ خواهد داد. با وجود جلب توجه محافل علمی به این پارادوکس، همچنان اجماعی در مورد ذات آن حاصل نشده ...

پارادوکس بردباری

پارادوکس بردباری توسط کارل پوپر در سال ۱۹۴۵ میلادی توصیف شده‌است. این پارادوکس بیان می‌کند که اگر جامعه‌ای بدون محدودیت بردبار باشد، سرانجام توانایی این جامعه برای بردباری توسط افراد نابردبار از بین خواهد رفت. پوپر به این نتیجه‌گیری ظاهراً متناقض ...

پارادوکس پایداری–ناپایداری

تناقض پایداری–ناپایداری نظریه‌ای در روابط بین‌الملل دربارهٔ آثار سلاح‌های هسته‌ای و تخریب حتمی متقابل است. این تناقض بیان می‌دارد که احتمال جنگ مستقیم بین دو کشور دارای سلاح هسته‌ای بسیار کاهش می‌یابد اما همهنگام احتمال درگیری‌های جزئی یا غیرمستق ...

پارادوکس خط ساحلی

پارادوکس خط ساحلی مشاهدات متناقضی است که نشان می‌دهد خط ساحلی یک توده خاکی، طول مشخصی ندارد. این نتیجه از ویژگی‌های شبیه به فراکتال خطوط ساحلی است که یعنی خط ساحلی به‌طور معمول دارای ابعاد فراکتالی است که در واقع مفهوم طول را غیرقابل استفاده می‌ک ...

پارادوکس خورشید جوان کم‌نور

پارادوکس خورشید جوان کم‌نور یا مسئله ضعف خورشید جوان ،، تناقض آشکار بین مشاهدات آب مایع در اوایل تاریخ زمین و انتظار اخترفیزیکی را نشان می‌دهد که خروجی خورشید در طول آن دوران فقط ۷۰ درصد شدیدتر از دوران مدرن است. این مسئله توسط ستاره شناسان کارل ...

پارادوکس کلاغ‌ها

پارادوکس کلاغ توسط همپل بدین­ گونه مطرح می­ شود: گزاره "همه کلاغ­ها سیاه هستند" با گزاره "هر غیرسیاهی، غیرکلاغ است" هم ­ارز است. لذا هر مشاهده­ ای که گزاره دوم را تائید کند، باید گزاره اول را نیز تائید کند. بدین­ ترتیب، مشاهده هر غیرسیاهی که غیرک ...

خر بوریدان

موضوع خر بوریدان یکی از ناسازه‌ها است. موضوع مسئله این است که الاغی گرسنه را به فاصله مساوی از دو کپه یونجه در نظر می‌گیرند، برخی استدلال می‌کنند که الاغ مزبور به سبب ناتوانی اراده به عمل، خواهد مُرد. این مسئله را ژان بوریدان در فلسفه مدرسی مطرح ...

مغز بولتسمان

مغز بولتسمان ، فرضیه‌ای دربارهٔ یک "وجود" یا "ادراک" خودآگاه است که در اثر نوسانات کوانتومی در یک موقعیت یا وضعیت بی‌نظم و پرآشوب به وجود می‌آید. این فرضیه، نام خود را از فیزیک‌دان برجستهٔ اتریشی "لودویگ بولتسمان" ۱۹۰۶–۱۸۴۴ می‌گیرد که عنوان نمود ...

آپولونی و دیونیسی

هنر آپولونی ، و هنر دیونوسی نخستین بار در سدهٔ نوزدهم توسط فیلسوف آلمانی فریدریش نیچه در زایش تراژدی از آن یاد شده‌است. نیچه این اصطلاحات را در زیباشناسی وارد کرد. وی در طبقه‌بندی منحصر به فرد خود از اقسام هنری از اسطوره‌های یونان باستان وام می‌گ ...

اساس‌نهی (متافیزیک)

اساس‌نَهی موضوعیست در متافیزیک. می‌گویند چیزی چیز دیگری را "بنیان می نهد" ، اگر اولی به نحوی وجود یا ویژگیهایی از دومی را ایجاب کند.

تغییر

تغییر یا دگرگونی ، کیفیت ناپایداری و جریان، یک گذشته پرتحول داشته‌است. در فلسفه یونان قدیم، درحالیکه هراکلیتوس دگرگونی را فراگیر و حاضرتر از همیشه دید، پارمنیدس مجازا وجود آن را انکار کرد. اوید در یک نوشتار کلاسیک، چگونگی رفتار با تغییر را به صور ...

زمان

زمان ، بُعدی است که در جهان، عبور می‌کند و نشان دهنده آن است. زمان را می‌توان به سه نوع از گذشته و حال و آینده، تعریف کرد؛ اما این شکل در فضا و خلأ به شکل دیگر می‌گذرد، و در فضا ذهن انسان، پیشروی بیشتری از گذر زمان دارد و از حال خود به آینده خود ...

اصول عقلانی

اصول عقلانی منسوب و مربوط به عقل) معرفت ما را نظم و ترتیب و افعال عقل را در بحث از حقیقت انسجام می‌بخشد. این اصول بر دو قسم است: اول اصل این همانی و مشتقات آن از قبیل اصل تناقض و اصل ثالث مطرود. دوم اصل سبب کافی و مشتقات آن مثل اصل علیّت، اصل حتم ...

کلیات خمس

کلیات خَمس ، کلیات پنجگانه یا ایساغوجی از مباحث منطق صوری است؛ و در دو بخش ذات و ماهیت، عرض و رسم مورد مطالعه قرار می‌گیرد. کلیات خَمس در تعریف نقش اساسی دارند. برای آشنایی با کلیّاتِ پنجگانه نخست باید به موضوع مفهوم و مصداق بپردازیم. واژهٔ مفهوم ...

معیت

معیّت یا همبودی به معنی با هم بودن دو شیء است چه در زمان و چه از لحاظ منطقی. فرهنگستان زبان فارسی این واژه را همزمانی معنا کرده است. ۱- همبودی زمانی عبارت است از حدوث اشیاء در زمان واحد. این همبودی یا مطلق است یا نسبی است. همبودی مطلق عبارت است ا ...

خطابه

خطابه یا خطبه یا وعظ سخنی است برای تحریک مردم به انجام یا ترک عملی از طریق تحریک عواطف و اقناع آن‌ها. در واقع در خطابه پیش از آن که اندیشه و فکر افراد مورد خطاب باشد، احساسات و عواطف آن‌ها را مخاطب قرار می‌دهند. آیین سخنوری را خطابت می‌گویند. خطا ...

صنعت‌های پنج‌گانه

بُرهان، قیاسی‌است که مقدمات آن منحصراً از قضایای یقینی یا یقینیاتمحسوسات، تجربیات، اوّلیّات و متواترات یا از قضایایی که در تحلیل منتهی به یقینیات شود، تألیف شده باشد. بنابراین قیاس برهانی، قیاسی است که هم صورت و هم مادّهٔ آن هر دو در نهایت اتقان ...

قواعد عامه قیاس اقترانی

اولین قاعده این است که حد وسط از حیث معنا و لفظ در صغری و کبری باید تکرار شود، زیرا در صورت عدم تکرار آن، بین طرفین قیاس اصغر و اکبر ارتباطی حاصل نمی‌شود.

جنت آسیموف

جنت اوپال جپسون آسیموف یک نویسنده، و روانپزشک اهل ایالات متحده آمریکا بود. جنت در ۳۰ نوامبر ۱۹۷۳ با آیزاک آسیموف ازدواج نمود. وی در روز دوشنبه ۲۵ فوریهٔ ۲۰۱۹ در سن ۹۲ سالگی درگذشت.

دی شین

دی شین زاده شده با نام زو و شناخته شده با نام زو شانگ یا زی شو آخرین شاه بود از شاهان دودمان شانگ در چین. سیما کیان، نویسنده و تاریخنگار هان، در کتاب شیجی، او را شاه شانگ دانسته‌است که در تختگاه این چینی:亳به شاهی نشست. وی ۵۲ سال فرمان راند.

هشت فناناپذیر

هشت فناناپذیر نام هشت فرد یا به‌عبارت بهتر، "شیان" افسانه‌ای در اساطیر چین است. قدرت هر یک از این هشت نفر، قابلِ انتقال به ۸ ابزار یا شیء مخصوص است که می‌تواند به فرد دیگری، زندگی ببخشد و شیطان را نیز نابود کند. به این هشت ابزار باهم، "هشت جاودان ...

پیشین (فلسفه)

اصطلاح پیشین در فلسفه مدرسی به عنوان ترجمه‌ای از تمایز ارسطوایی بین "proteron" و "hysteron" استفاده می‌شد. این عبارت درقرن شانزدهم میلادی به‌عنوان نحو وارد زبان فنی آلمانی شد. در فلسفه جدیدتر، این اصطلاح به ویژگی معرفت شناختی بر قضاوتها اشاره می‌ ...

نقد شوپنهاور بر فلسفه کانت

شوپنهاور از باور کانت منبی بر اینکه اخلاق می‌بایست به آنچه باید انجام شود بپردازد، انتقاد می‌کند و تأکید دارد که فلسفهٔ اخلاق باید به تبیین و تفسیرِ آنچه عملاً رخ می‌دهد بپردازد. کانت طرحی ایدئال از آنچه باید در جهانی کامل انجام شود، ارائه داد، ا ...

مکتب اصفهان

مکتب اصفهان عنوانی است که برای اوج‌گیری فعالیت‌های مختلف فلسفی، فقهی و هنری در طی سده ۱۷ و اوایل ۱۸ میلادی در اصفهان به کار برده می‌شود. این دوره از زمانی آغاز شد که شاه عباس در ۱۰۱۷ هجری قمری/ ۱۵۹۸ میلادی پایتخت صفویان را به اصفهان منتقل کرد. ای ...

خداناشناس‌دانی

خداناشناس‌دانی یا ایگناستیسیسم یا ایگتئیسم فرضیه‌ای می‌باشد که معتقد به بی‌معنا بودن وجود خدا است، زیرا کلمه "خدا" هیچ تعریف روشن و واضحی ندارد. این فرضیه با ناشناخت‌گرایی الهیاتی قابل مقایسه است ولی نباید با آن اشتباه گرفته شود.

فلسفه بریتانیایی

جرمی بنتام جان استوارت میل هنری سیجویک ایدئالیسم بریتانیایی نمایندگان این جنبش فلسفی افرادی چون تامس هیل گرین بودند. برتراند راسل و جرج ادوارد مُر نیز در ابتدا به پرورش آن کمک کردند اما سپس با پیش کشیدن فلسفه تحلیلی با آن مخالفت کردند.

کشمیریت

کشمیریت مجموعه ارزش‌های قومی-ملی، بیداری اجتماعی و فرهنگی مردم کشمیری است که در حدود سده شانزدهم میلادی پدیدار شده‌است و با هماهنگی دینی و فرهنگی، میهن‌پرستی و غرور به سرزمین کوهستانی‌شان کشمیر شناخته می‌شود. سنت کشمیریت از درگیری‌های مداوم کشمیر ...

پولس ایرانی

پاول پارسی یا پلوس پارسی یا پلوس ایرانی فیلسوف و منطق‌دان ایرانی در عهد ساسانیان و استاد فلسفه خسرو انوشیروان ساسانی بود. پاول که در دربار شاه ایران، خسرو انوشیروان، بالید بر پایهٔ انجامِ گزارشِ سریانی منطقش از ریواردشیر ریشهر پارس بود و زین‌رو، ...

هاگاکوره

هاگاکوره یا هاگاکوره کیکیگاکی کتاب راهنمایی عملی و روحانی برای یک جنگجو است، که بر اساس مجموعه شرح‌های نوشته شده توسط یک سامورایی به نام یاماموتو تسونه‌تومو که یکی از ملازمان سابق نابه‌شیما میتسوشیگه –سومین حکمران منطقه‌ای که امروزه در ژاپن، استا ...

ست سانگ

ست‌سانگ ، ست‌سانگا‌ یا ست‌سانگام واژه ای است سانسکریت به معنی هم نشینی و ارتباط با افراد حقیقی، همراهی با حقیقت والا، همراهی با گورو یا همراهی با جمعی از اشخاصی که به حقیقت گوش فرا می دهند، در مورد آن صحبت می کنند و جذب حقیقت می شوند. ایده ی سات ...

ودانگا

ودانگا یا وِدانْگه‌ها شش رشته کمکی برای درک و فهم متن وداها برای پیروان هندوئیسم است. ودانگا به معنی "دست و پای ودا" چهارمین دسته از متون هندو به‌شمار می‌آیند. فلسفه پیدایی ودانگا نیز از جهتی شبیه به سوتراها است. وقتی فهم وِداها به سبب زبان باستا ...

گیمیستوس پلتو

Setton, Kenneth M. The Byzantine background to the Italian Renaissance, in: Proceedings of the American Philosophical Society, 100 1956, 1–76. Brown, Alison M., Platonism in fifteenth century Florence and its contribution to early modern politica ...

قوانین هفت‌گانه نوح

هفت قانون نوح قسمت اصلی قوانین نوح را تشکیل می‌دهند. این قوانین یک سری دستورات اخلاقی هستند که از طرف خدا به فرزندان نوح داده شده بودند. بر اساس شریعت یهودی، غیریهودیان که به این قانونها عمل کنند یک گویم صالح بوده و در دنیای آینده دارای جایگاه وی ...

بنیامین جاوت

بنیامین جاوت ، به عنوان استاد راهنمای مؤثر و اصلاحگر پیشرو در دانشگاه آکسفورد مشهور است، عالم الهیات و مترجم آثار افلاطون و توسیدید او استاد کالج بالیول آکسفورد بود.

زن بیونیک

زن بیونیک یک مجموعهٔ تلویزیونی علمی–تخیلی آمریکایی است که از سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۸ میلادی از دو شبکهٔ ای‌بی‌سی و ان‌بی‌سی به روی آنتن رفت. زن بیونیک در واقع دنبالهٔ مجموعهٔ علمی–تخیلی مرد شش میلیون دلاری است که در اوایل دههٔ ۷۰ میلادی پخش می‌شد. این م ...

شیدونیا نو کیشی

شیدونیا نو کیشی یا شوالیه‌های سیدونیا ، یک مجموعه مانگا ژاپنی در ژانر اپرای فضایی و مکا است که توسط سوتومو نیهی نوشته شده‌است و به‌وسیلهٔ انتشارات کودانشا از آوریل سال ۲۰۰۹ تا سپتامبر ۲۰۱۵ در ماهنامه افترنون به چاپ می‌رسید. این مجموعه داستان تانی ...

نیورومنسر

نیورومنسر رمانی از ویلیام گیبسون است که در سال ۱۹۸۴ به چاپ رسید و اثری بنیادین در ژانر سایبرپانک و نخستین برنده "تاج سه‌گانه علمی تخیلی یعنی جوایز نیوبلا، فیلیپ کی. دیک و جایزه هیوگو است. نیورومنسر اولین رمان گیبسون و سرآغاز سه‌گانه Sprawl بود. ر ...

آچار

آچار در شکل‌های مختلفی عرضه می‌شود که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از: آچار دوطرفه، آچار رینگ، آچار فرانسه، آچار شلاقی، آچار آلن، آچار بکس، آچار بادی، آچار چاکنیت‌دار، آچارستاره‌ای، آچارکلاغی و….

آچار بکس

آچار بکس نوعی آچار تک دسته است؛ و تعدادی سری. آچار این سری‌ها یکسویشان یک سوراخ چهارگوش دارد و در سوی دیگر هر کدام نری یا مادگی انواع اشکال پیچ و مهره‌ها را در سایزهای گوناگون دارد. آچار جغجغه یا باقی دسته‌های آچار بوکس یک زبانه مکعب مستطیل به ان ...

آچار رینگ

آچار رینگ یکی از انواع آچار است که پروفیل حلقه‌ای شکل شش ضلعی دارد. یک آچار یک دستابزار برای سفت یا شل کردن پیچ و مهره با پروفیل‌های مختلف است. در سال‌های اخیر به دلایل فنَی و تجاری بهبود انتقال نیرو، ایجاد امکان بیشتر برای قروش پروفیل‌های بیشتری ...

آچار فرانسه

آچار فرانسه یا آچار قابل تنظیم نوعی آچار با اندازهٔ دهانهٔ متغیر است که به مهره‌ها یا پیچ‌های شش گوش یا چهارگوش می‌خورد. این آچار دارای دو فک یکی ثابت و دیگری متحرک می‌باشد که فک متحرک آن با چرخاندن یک پیچ در وسط، به فک ثابت نزدیک و دور شده و در ...

انبیق

انبیق از ابزارآلات علم شیمی است. اختراع آن به جابر بن حیان مربوط به قرن نهم میلادی نسبت داده شده است. قرع وسیله کوبیدن و انبیق که امروزه تقریباً همان بالن می‌باشد، محتوی مواد معدنی و … بود که در زیر انبیق قرار می‌گرفت و بخار حاصل از حرارت دیدن مو ...

سرسوزن

سرسوزن بخش فلزی روی سرنگ است که تیز بوده و به راحتی داخل بافت بدن نفوذ می‌کند. میان سرسوزن خالی می‌باشد که دارو از طریق آن به بدن تزریق می‌شود. سوزن در اندازه‌های مختلف وجود دارد و شامل یک ساقه و یک دهانه‌است که دهانه به سرنگ وصل می‌شود. نوک سوزن ...

سرنگ

سرنگ در پزشکی وسیله‌ای است که برای تزریق دارو به بدن به کار می‌رود. سرنگ عموماً وسیله‌ای استوانه‌ای‌شکل و مدرّج است که در انتهای آن پیستونی قرار دارد که با فشار دست، دارو را به جلو هدایت و از طریق سرسوزن تیز وارد بافتِ بدن می‌کند.