ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 267

آپولیپوپروتئین ایی

آپولیپوپروتئین ایی یا پروتئینی است که در متابولیسم چربی‌ها در بدن نقش دارد. این پروتئین در بیماری آلزایمر و بیماری‌های قلبی عروقی دخیل است. APOE متعلق به خانواده‌ای از پروتئین‌های چربی به نام آپولیپوپروتئین‌ها است. APOE به‌طور قابل‌توجهی با گیرند ...

آپولیپوپروتئین ث

در زمینه زیست‌شناسی مولکولی، آپولیپوپروتئین C یا ، خانواده ای از چهار آپولیپوپروتئین با وزن مولکولی کم است که به عنوان CI, C-II, C-III و C-IV نامگذاری شده‌اند که اجزای سطحی شیلومیکرونها، VLDL و HDL هستند. در حالت ناشتا، آپولیپوپروتئین‌های C عمدتا ...

آپولیپوپروتئین د

آپولیپوپروتئین دی یا ، پروتئینی در بدن انسان است که توسط ژن APOD، کدگذاری می‌گردد. برخلاف لیپوپروتئین‌های دیگر، که عمدتاً در کبد تولید می‌شوند، آپولیپوپروتئین D عمدتاً در مغز و بیضه‌ها تولید می‌شود.

آدنوزین

آدنوزین نوکلئوزید پورینی است که از اتصال آدنین به قند ریبوز ساخته میشود.آدنوزین با پیوندهای فسفاته مانند ATP و ADP نقش بسیار مهمی در چرخه انرژی سلولی دارد، همچنین ترکیباتی مانند cAMP نقش بسیار مهمی در انتقال پیام و تنظیم عملکردهای سلولی دارند.

آدنوزین تری‌فسفات

آدنوزین تری فسفات یا ، نوکلئوتیدی است که در سلولها به عنوان حامل انرژی بکار می‌رود. آدنوزین فسفات که ترکیب شیمیایی خاصی است، در تمام جانداران برای تبدیل انرژی به کار می‌رود. آدنوزین تری فسفات با انتقال انرژی خود به مولکولهای دیگر، گروه انتهایی فس ...

آدنوزین دآمیناز

آدنوزین دآمیناز آنزیمی است که باعث دآمینه شدن آدنوزین و تبدیل آن به اینوزین و داکسی اینوزین می‌شود. آنزیم فوق در بیماران مبتلا به نقص ایمنی شدیدکه یک سندروم اتوزمال مغلوب است، وجود ندارد. آدنوزین اضافی از مسیرهای دیگری به محصولات مختلفی تبدیل می‌ ...

آناندامید

آناندامید با فرمول شیمیایی C ۲۲ H ۳۷ NO ۲ یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۵۲۸۱۹۶۹ است. که جرم مولی آن ۳۴۷٫۵۳ گرم بر مول می‌باشد. آنانداماید در پروسه خوردن غذا و حافظه و خواب و لذت از جماع حاملگی و ورزش و تمامی مسائلی که به لذت مربوط می شود دخیل ...

آنتی‌ژن

آنتی‌ژن یا پادگن به ترکیباتی گفته می‌شود که پس از ورود به بدن موجب برانگیختن واکنشهای ایمنی می‌گردند که در جریان آن موادی به نام پادتن تولید می‌شود. نام انگلیسی این واژه برگرفته از ابتدای ترکیب "Antibody Generating" است و اشاره به نقش آن در تحریک ...

اسید آمینه

اسید آمینه یا آمینو اسید در شیمی به هر مولکولی که شامل گروه‌های کاربردی آمینه و کربوکسیلیک اسید است گفته می‌شود. اسید آمینه واحد تشکیل دهنده پروتئین است. اسیدهای آمینه در هنگام ساخته شدن پروتئین‌ها از RNA پیام بر یا mRNA به یکدیگر می‌پیوندند. در ...

اسید لاکتیک

اسید لاکتیک یک آلفاهیدروکسی اسید دست‌سان کایرال است که یکی از فراورده‌های دگرگشت قندها در یاخته‌های انسان بوده و فرمول شیمیایی آن "C 3 H 6 O 3" است. در pH بدن، اسید لاکتیک به شکل یونی آن یعنی لاکتات C 3 H 5 O 3 - وجود دارد. ازدیاد بیش از اندازه ا ...

الگوهای باطل شده دی‌ان‌ای

علاوه بر الگوهای قبول‌شده دی‌ان‌ای تعدادی از الگوها بودند که نقض شدند یا بعلت نداشتن مدرک منسوخ شدند. تعدادی از این الگوها در سال ۱۹۵۰ قبل از پیدا کردن ساختار مارپیچ دوتایی بود که معروف‌ترین آنها توسط Linus Pauling یافت شده‌است. مدل‌های غیر مارپی ...

اولیگونوکلئوتید

اولیگونوکلئوتیدهای آنتی‌سانس قطعاتی از دی‌ان‌ای و آران‌ای هستند که از آن‌ها در تحقیقات ژنتیک پزشکی و زیست‌فناوری برای جلوگیری از پیشرفت بیماری‌ها استفاده می‌شود. نیز از این اولیگونوکلئوتیدها در روش آزمایشگاهی واکنش زنجیره‌ای پلیمراز پی‌سی‌آر برای ...

پادگن گلبول سفید انسانی

آنتی‌ژن گلبول سفید انسانی یا پادگن‌های مجموعه سازگاری بافتی اصلی) MHC کلاس 1: هترودایمر پروتئینی, در غشای تمام سلول های هسته دار بدن حاضر است جز بافت هایی نظیر قرنیه و استخوان و آنتی ژن های پپتیدی کوچک به طول 8-9 اسید آمینه با منشاء درون سلولی را ...

پپتید

پـِپتید بسپار های کوچکی هستند که از به هم پیوستن اسیدهای آمینه با ترتیب مشخصی و با پیوند پپتیدی تشکیل شده‌اند.

پپتیدهای ضد میکروب

پپتیدهای پادمیکرب پروتئین‌های کوچکی با طولی در حدود بین ۱۲ تا ۵۰ اسید آمینه هستند اگرچه پروتئین‌های بزرگ‌تری با خواصی مشابه مثل لیزوزیم هم عموماً در دستهٔ پپتیدهای پادمیکروب طبقه‌بندی می‌شوند. پپتایدهای پاد میکروب پپتایدهای میزبان دفاعی به عنوان ...

پروتئین انتقال غشاء

پروتئین انتقال غشاء پروتئینی است که در جابه‌جایی یون‌ها، مولکول‌های کوچک، یا درشت‌مولکول‌ها از میان غشاء زیستی مشارکت دارد. پروتئین‌های ترابر پروتئین‌های غشاءی درونی هستند؛ بدین معنی که درون غشاءی که مواد را از میان آن جابه‌جا می‌کنند، قرار داشته ...

پلی‌ساکارید

پلی‌ساکاریدها زنجیره‌های طولانی از مولکول های کربوهیدرات، به ویژه کربوهیدرات های پلیمری متشکل از واحدهای مونوساکارید که توسط پیوندهای گلیکوزیدی به یکدیگر وصل شده اند. مونوساکاریدهایی مانند گلوکز با پیوندهای گلیکوزیدی به هم متصل شده‌اند و فرمول کل ...

پلیمروزوم

در بیوتکنولوژی، پلیمروزوم‌ها طبقه ای از وزیکول‌های مصنوعی، کره‌های کوچک توخالی هستند که یک محلول را احاطه می‌کنند. پلیمروزوم‌ها با استفاده از کوپلیمرهای بلوک مصنوعی آمفیفیلیک برای تشکیل غشای وزیکول ساخته می‌شوند و شعاع آنها از ۵۰ نانومتر تا ۵ میک ...

پیروویک اسید

پیروویک اسید یک آلفا کتواسید سه کربنه با فرمول شیمیایی "C 3 H 4 O 3" است که یکی از فراورده‌های قندکافت و پیش‌ساز اسید آمینه‌ی آلانین می‌باشد. پیروویک اسید از گلیکولیز گلوکز تولید می‌شود. پیروویک اسید و تقریباً همهٔ ترکیبات اسیدی دیگر در داخل یاخت ...

پیریمیدین

پیریمیدین به ترکیب شیمیایی گفته می‌شود که ساختاری حلقوی شبیه به حلقه بنزن یا پیریدین دارد که متشکل از دو اتم نیتروژن در موقعیت‌های ۱ و ۳ حلقه شش‌ضلعی خود است. پیریمیدین‌ها یکی از سه فرم ایزومری دیازین هستند. پیریمیدین‌ها به همراه پورین‌ها سازندهٔ ...

جایگاه کروموزومی

در زمینه‌های ژنتیک و محاسبات ژنتیکی، یک جایگاه کروموزومی ، قسمتی خاص از یک ژن یا توالی دی ان ای DNA در کروموزوم است. به نوعی از توالی DNA در یک جایگاه داده شده الل می گوییم. لیست مرتب شده از جایگاه‌های کروموزومی شناخته شده برای یک ژنوم خاص نگاشت ...

سکرتاگوگ

یک سکرتاگوگ ماده‌ایست که ترشح ماده‌ای دیگر را سبب می‌شود. یک مثال در این زمینه گاسترین است که ترشح H+/K+ ATPase را از سلولهای جداره معده تحریک می‌کند. همچنین پنتاگاسترین، که یک گاسترین مصنوعی است، هیستامین، و استیل کولین از سکرتاگوگهای معدی هستند ...

فسفوکراتین

فسفوکراتین یا به اختصار "PCr" که با نام کراتین فسفات هم شناخته می‌شود، یک کراتین فسفریله است که منبعی از فسفات‌های پرانرژی جهت بازیافت آدنوزین تری‌فسفات در ماهیچه‌های اسکلتی، قلب و بافت مغز محسوب می‌شود و می‌توان به‌سرعت سوخت‌وساز شود. این ماده م ...

فنتیل‌آمین

فنتیل‌آمین یک ترکیب آلی، آلکالوئید مونوآمین طبیعی است و در انسان ها به عنوان یک محرک سیستم عصبی مرکزی عمل می کند. در پستانداران، این ماده از آمینواسید ال-فنیل آلانین توسط آنزیم ال-آمینواسید دی کربوکسیلاز از طریق فرایند کربوکسیل‌زدایی آنزیمی تولید ...

فهرست زیست‌مولکول‌ها

آنژیوتانسینوژن آدنوزین اسید فولیک) انسولین استیک اسید اینولین ال‌کارنیتین افدرین استیل کولین اسید لینولئیک آلدوسترون اریتریتول اوره اسید پیرویک اسکاتول اسید هیالورونیک اسید چرب ایزولوسین اسیدهای چرب ضروری انیزومایسن آدنین اسید آمینه اسید تارتاریک ...

کتواسید

کتواسیدها ترکیبات آلی هستند که یک گروه کتون و یک گروه کربوکسیلیک اسید دارند. آلفا کتواسیدها بخصوص در متابولیسم چرخه اسید سیتریک و گلیکولیز نقش دارند.

کلاژن

کُلاژِن پروتئینی است که در محیط خارج از سلول‌های مختلف گونه‌های مختلف موجودات، وجود دارد. پروتئین کلاژن به صورت رشته‌های کلاژن مشاهده می‌شود. رشته‌های کلاژن در همه انواع بافت پیوندی نیز وجود دارند ، ولی به میزان متفاوت یافت می‌شوند. سنتز کلاژن به ...

کوفاکتور (بیوشیمی)

هم‌عامل‌ها یا کوفاکتورها اجزای غیرپروتئینی برخی آنزیم‌ها هستند. برای اینکه برخی از آنزیم‌ها بتوانند نقش کاتالیزگری خود را ایفا کنند، به این کوفاکتورها نیاز دارند. برخی از این کوفاکتورها مولکول‌های غیرآلی هستند؛ مانند یون‌های آهن، روی، مس. و برخی ...

کیتوسان

کیتوسان مشتقی از گلوکان با واحدهای تکرار شونده کیتین است که توسط روگت در سال ۱۸۵۹ با عامل شناخته شده‌ای بروز نموده و بسیار شایع تر از نوع ثانویه می‌باشد. جوشاندن کیتین در محلول پتاس با غلظت مشخص به دست آمد. کیتین یک موکو پلی ساکارید طبیعی با فرمو ...

کیتین

کیتین پلیمر بلندی از n-استیل گلوکزامین، مشتقی از گلوکز است و در جانداران متنوعی یافت می‌شود. این ماده سازندهٔ اصلی دیوارهٔ سلولی قارچ‌ها، اسکلت خارجی بندپایانی چون خرچنگ‌ها و حشرات، رادولای نرمتنان و منقار سر پایان، از جمله ماهی مرکب و هشت‌پا است ...

گلوتامیک اسید

گلوتامیک اسید یکی از بیست اسید آمینه اصلی یاخته‌های زنده است. امکان دارد L – گلوتامیک اسید به سلول‌های عصبی کمک کند اطلاعات را به سلول‌های دیگر ارسال یا دریافت نمایند.در انتقال پیام های نوروتیک موثر می باشد. گلوتامیک اسیدGlu در سال ۱۸۶۶ توسط شیمی ...

گلیسین

گلیسین ساده‌ترین اسید آمینه در تمام یاخته‌های زنده و در بین آمینو اسیدهاست. این اسید آمینه با فرمول شیمیایی، سبک‌ترین و تنها اسید آمینه‌ی غیر کایرال است. کدهای ژنتیکی این اسید آمینه عبارتند از: GGU، GGC، GGA و GGG. گلیسین یکی از ۲۰ اسید آمینه‌ایس ...

مجموعه سازگاری بافتی اصلی

مجموعه سازگاری بافتی اصلی یا مختصراً MHC مولکول‌های پروتئینی روی غشای سلول‌های مختلف بدن در مهره داران است. در انسان این مولکول‌ها را آنتی‌ژن‌های گلبول سفید انسانی می‌نامند. البته این مولکول‌ها روی سایرسلول‌های بافت‌های مختلف بدن نیز موجود می‌باش ...

نوکلئوزوم

نوکلئوزوم یا هسته‌تَن واحد تکرار شوندۀ ساختمانی کروماتین است. دی‌ان‌ای در داخل هسته سلول در محل‌هایی حدود ۲ دور به دور هشت مولکول پروتئینی کروی به نام هیستون می‌پیچد و ساختاری را به وجود می‌آورد که نوکلئوزوم نام دارد. در مرکز هر نوکلئوزوم ۴ جفت پ ...

نوکلئوزید

به مجموعهٔ قند پنج‌کربنه و باز آلی نوکلئوزید گفته می‌شود. اگر به نوکلئوزید یک گروه فسفات اضافه شود، به آن "نوکلئوتید" می‌گویند. گروه فسفات می‌تواند به کربن۳ یا ۵ قند متصل شود. نوکلئوتید واحد سازندهٔ اسیدهای نوکلئیک است.

نوکلئیک اسید

اسید نوکلئیک یا نوکلئیک اسید به زنجیره‌های طویل مولکولی دو یا یک رشته ای که از به هم پیوستن تعداد زیادی نوکلئوتید تشکیل شده‌است گفته می‌شود. اسیدهای نوکلئیک در همه جانداران یافت می‌شوند. اسیدهای نوکلئیک پلیمرهای خطی هستند؛ که از تکرار واحدهایی به ...

نیکوتین‌آمید آدنین دی‌نوکلئوتید

نیکوتین‌آمید آدنین دی‌نوکلئوتید) که به اختصار آن را "ان‌اِی‌دی" گویند، کوآنزیمی است که در همگی یاخته‌های زنده یافت می‌شود. نیاسین بخش مهمی از این کوآنزیم است.

ویتامین آ

ویتامین آ یکی از ویتامین‌های محلول در چربی است. ویتامین‌های آ یا رتینول برای رشد بدن مخصوصاً در کودکان و کار صحیح دستگاه ایمنی و مخاط مثل مخاط روده و جلوگیری از عفونت‌ها بهبود بینایی افراد در نور کم مثل شب و حفظ سلامتی سطح چشم، دفاع از بدن و سلام ...

هموزویین

هموزویین، ، محصولی دفعی و جانبی است که از گوارش خون توسط برخی انگل‌های خون‌خوار مانند پلاسمودیوم و کپلک خون تشکیل و آزاد می‌شود. این موجودات زندهٔ انگل خون‌خوراک، هموگلوبین را گوارش می‌دهند و مقادیر زیادی هِم آزاد می‌کنند که جزء غیرپروتئینی هموگل ...

سقز (فراورده گیاهی)

سقز صمغ درخت بنه یا همان درخت پسته وحشی است. سقز، ماده‌ای مانند آدامس است و غلظت آن تا حدی است که می‌توان از آن به عنوان یک آدامس مفید و طبیعی استفاده کرد. سقز یا شیره درخت بنه در صنعت آدامسسازی استفاده می‌شود و موجب کش آمدن آدامس می‌شود. شیره در ...

صمغ کندر

صَمغ کُندُر که از گیاه کندر گرفته می‌شود به عنوان خوشبو کننده استفاده می‌شود. صمغ کندر را معمولاً با اسفنددانه می‌سوزانند. برای استخراج صمغ کندر، به پوسته درخت کندر ضربه‌ای می‌زنند و به صمغ برون‌چکیده اجازه خشک شدن می‌دهند. این کار را دو یا سه با ...

کتیرا

کتیرا كتيرا هيدروكلوئيدي با كيفيت است که از نظر ساختمان شيميايي، يك كربوهيدرات آبدوست غير يكنواخت و بسيار منشعب می­باشد. كتيرا متشكل از دو جزء اصلي تحت عنوان تراگاكانتيك اسيد يا باسورين و تراگاكانتين است. باسورين 70-60 درصد از كل صمغ را به خود اخ ...

آپاندیس

آپاندیس یا آویزه زائده‌ای کوچک و انگشتی شکل است که از ابتدای روده بزرگ منشعب می‌شود. این زائده به انتهای بن‌بست در سکوم متصل است. در جدار این عضو بافت لنفاوی فراوانی موجود است. طول آپاندیس بین ۱۰ تا ۱۲ سانتی‌متر متغیر است و قطر آن نیز کمتر از ۶ م ...

دنبالچه

دُنبالچه استخوانی مثلثی شکل است که در انتهایی‌ترین بخش ستون فقرات انسان در زیر استخوان خاجی قرار دارد شامل ۳–۴ مهره به هم جوش خورده می‌باشد. این استخوان جزئی از لگن خاصره است که در پایین‌ترین قسمت ستون فقرات، در شکاف گلوتئال قابل لمس می‌باشد. دنب ...

دندان عقل

دندان عقل به آخرین دندان در هر قوس فکی گفته می‌شود که بین ۱۸ تا ۲۵ سالگی در دهان می‌روید و دندانپزشکان اصطلاحاً آن را "آسیاب سوم" می‌نامند.

رشته اصلی

در ستاره‌شناسی به منحنی‌ای در نمودار هرتسپرونگ راسل که بیشتر ستارگان در آن قرار دارند رشتهٔ اصلی می‌گویند. رشته اصلی طبقه‌ای از ستارگان را شامل می‌شود که بین درخشندگی، اندازه و دمای آن‌ها رابطهٔ پایداری وجود دارد و یک ستاره در میانسالی به این حال ...

سحابی سیاره‌نما

یک سحابی سیاره‌نما یا میغ سیاره‌ای نوعی سحابی گسیلشی است که گاز و پلاسما تشکیل شده‌است. این نوع سحابی‌ها پس از مرگ ستارگان به وجود می‌آیند. این نام از قرن هجدهم به وجود آمده‌است و هنگامی که به علت حلقوی بودن این سحابی‌ها در تلسکوپ‌های ضعیف به شکل ...

شکل‌گیری و تکامل کهکشان‌ها

مطالعه شکل‌گیری و تکامل کهکشان‌ها با مباحثی از قبیل فرایندی که طی آن جهان ناهمگنی از جهان همگن نخستین شکل‌گرفت، شکل‌گیری نخستین کهکشان‌ها، چگونگی تحول کهکشان‌ها در گذر زمان و فرایندهایی شکل‌گیری ساختارهای متنوع در کهکشان‌های نزدیک می‌پردازد و یکی ...

کوتوله قهوه‌ای

کوتوله‌های قهوه‌ای در سال ۱۸۴۴ توسط ویلهلم بل ستاره‌شناس آلمانی کشف شد. کوتوله‌های قهوه‌ای ستارگان کوچکی هستند که هنگام تشکیل شدنِ مرکزشان، به اندازهٔ کافی داغ نمی‌شوند تا فرآیند ذوب یا همجوشی هسته‌ای در آن‌ها به وجود آید. به عبارت دیگر آن‌ها به ...

نمودار رنگ به درخشندگی

نمودار رنگ-درخشندگی به اختصار نمودار C-L خوانده می‌شود. نمودارهای دیگری نیز مانند نمودار رنگ-قدر یا color-magnitude C-M نیز وجود دارند که رنگ برحسب یک فاکتور دیگر را نشان می دهند. در نمودار C-L برای ستاره‌های کمرنگ تر از خورشید همان رشتهٔ اصلی نم ...