ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 269

شاخه‌بندی

شاخه‌بندی ، کلادیستیک ، کلادبندی یا شنکله‌بندی روشی برای طبقه‌بندی گونه‌های جانداران در گروه‌هایی به نام کلاد است. برای مثال، پرندگان، دایناسورها، کروکودیل‌ها و تمام نسل آن‌ها و نیای مشترک‌شان یک کلاد را تشکیل می‌دهند. از لحاظ سامانه‌شناسی زیستی، ...

شواهد تبار مشترک

شواهد تبار مشترک ارگانیسم‌های زنده، در طول دهه‌ها توسط دانشمندانی که در رشته‌های مختلفی پژوهش می‌کنند کشف شده‌اند، که نشان می‌دهند کل حیات بر روی زمین از جدی یگانه می‌آید، به عبارتی دیگر: تبار مشترک تمامی حیات بر روی زمین از یک جهان‌نیای پایانی ت ...

غول‌پیکری جزیره‌ای

غول‌پیکری جزیره‌ای به پدیده‌ای زیستی گفته می‌شود که در آن جثه جانداری که در یک جزیره منزوی شده است، به نسبت خویشاوندان ساکن خشکی اصلی بسیار بزرگتر می‌شوند. بزرگ شدن جثه یکی از جنبه‌های قاعدهٔ کلیتر "قانون جزیره" است، که بیان می‌کند هنگامی که جانو ...

فرضیه ملکه سرخ

فرضیه ملکه سرخ که با عنوان مسابقه ملکه سرخ یا اثر ملکه سرخ نیز شناخته می‌شود یک فرضیه تکاملی است که پیشنهاد می‌کند که موجودات زنده باید به‌طور مداوم انطباق، تکامل و تکثیر داشته باشند تا نه فقط پیشرفت در تولید مثل داشته‌باشند، بلکه در برابر موجودا ...

فرگشت

فرگشت یا تکامل در حوزهٔ زیست‌شناسی به‌معنی دگرگونی در یک یا چند ویژگی فنوتیپ و وراثت است که طی زمان در جمعیت‌های موجودات زنده رخ می‌دهد. این ویژگی‌های فنوتیپی، که از نسلی به نسل بعد جابجا می‌شوند؛ صفات کالبدشناسی ، بیوشیمیایی و رفتار را تعیین می‌ ...

فرگشت بدنی در سرطان

فرگشت بدنی به فرایند جمع شدن جهش در یاخته‌های بدنی در خلال زندگی یک جاندار و تأثیر این جهش‌ها بر توانایی زیستی آن یاخته‌ها اطلاق می‌شود. فرگشت بدنی در فرایند سن و همچنین بروز برخی بیماری‌ها از جمله سرطان اهمیت پیدا می‌کنند.

فرگشت موازی

با مشاهده یک خصیصه مشخص که در دو نسب برآمده از یک نیای مشترک، به صورت نظری می‌توان رویکردهای فرگشتی موازی و همگرا را تعریف کرد و آن‌ها را به شکل روشنی از هم جدا ساخت. اما حوزهٔ تعریف همگرا در تقابل با موازی اغلب در عمل ناواضح است، از این رو تشخیص ...

فیلودینامیک باکتریایی

فیلودینامیک باکتریایی مطالعه فرایندهای ایمنی‌شناسی، همه‌گیرشناسی و فیلوژنتیک و نقش آن‌ها در درخت تکامل نژادی بیماری‌زاهای باکتریایی می‌باشد. فیلودینامیک مطالعه فرایندهای زیست‌محیطی، تکاملی و تجزیه و تحلیل فیلوژنتیک برای درک بهتر مکانیسم‌هایی است ...

قانون فاستر

قانون فاستر – که با نام قانون جزیره نیز شناخته می‌شود – قاعده‌ای در زیست‌شناسی فرگشتی است که بر پایه آن، اعضای یک گونه بسته به موجود بودن منابع طبیعی در محیط زیستشان، جثهٔ بزرگ یا کوچکتری پیدا می‌کنند. این قاعده، مهم‌ترین اصل بررسی جغرافیای زیستی ...

کاریوتایپ

کاریوتایپ فرایندی است که در آن مجموعه‌ای از کروموزوم‌های یک گونه با توجه به تعداد، شکل، اندازه، موقعیت سانترومرها، الگوی اتصال، و تفاوت‌های ظاهری و فیزیکی مرتب‌سازی و به تصویر کشیده می‌شوند. معمولاً بزرگ‌ترین کروموزومِ را به عنوانِ کروموزومِ شمار ...

گونه‌زایی

{زیست‌شناسی تکاملی} {بدون منبع} گونه‌زایی فرایندی تکاملی است که از طریق آن گونه‌های زیست شناختی جدید، پدید می‌آیند. به نظر می‌رسد اراتور. اف. کوک، زیست‌شناس، نخستین کسی بوده‌است که این اصطلاح را برای جدا شدن دودمان‌ها در نقطهٔ مقابل زایش درون گرو ...

لامارکیسم

بنا به نظرِ لامارک و بسیاری از زیست شناسان همزمانِ او و پس از وی، عواملِ گوناگونی که در طولِ زندگی فرد بر وی اثر می‌گذارند، در سرشت فرزندانِ او نیز مؤثر واقع می‌شوند. این دیدگاه که امروزه تحت عنوانِ لامارکیسم شناخته می‌شود، در حال حاضر به کلی منس ...

مخالفت‌ها با فرگشت

از زمانی که نظریه فرگشت در قرن نوزدهم اهمیت پیدا کرده‌است، ایراداتی بر نظریهٔ فرگشت وارد شده که اغلب ناشی از تعصبات مذهبی است. زمانی که چارلز داروین کتاب خود را با عنوان "خاستگاه گونه‌ها" در سال ۱۸۵۹ منتشر کرد، نظریهٔ تکامل او در ابتدا با مخالفت ...

مدل بتسون-دوبژانسکی-مولر

مدل بتسون-دوبژانسکی-مولر که به عنوان مدل دوبژانسکی-مولر نیز شناخته می‌شود؛ یک مدل برای تکامل ناسازگاری‌های ژنتیکی است. این مدل به درک نحوهٔ ایجاد جدایی تولید مثلی هنگام گونه زایی و نقش انتخاب طبیعی در این فرایند کمک می‌کند. این نظریه ابتدا در سال ...

نسب مشترک

گروهی از اندامگان‌ها را که نیایی مشترک دارند، دارای نسب مشترک خوانند. در زیست‌شناسی نوین باور عمومی بر این است که تمام اندامگان‌های زنده بر زمین از نیایی مشترک یا از خزینهٔ ژنی مشترکی نشئت گرفته‌اند. یکی نظریهٔ نسب مشترک همگانی بر پایهٔ اصول تکام ...

نظریه درون‌همزیستی

نظریهٔ درون‌همزیستی ، نظریه‌ای که براساس آن یوکاریوت‌های فعلی از الحاق پروکاریوت‌ها و یاخته‌های هسته‌داران اولیه منشأ گرفته‌اند. این نظریه، خاستگاه میتوکندری‌ها و کلروپلاست‌ها را از باکتری‌ها می‌داند. این نظریه را لین مارگولیس اولین بار ارائه کرد ...

نقش‌گذاری ژنومی

نقش‌گذاری ژنومی یکی از نمونه‌های اثرات اپی‌ژنتیک است. نقش پذیری ژنی زمانی روی میدهد که فرزند هتروزیگوس تنها یک الل را بسته به اینکه آن را از کدام والد دریافت کرده باشد بروز بدهد. در نتیجه، برای نمونه، فرزند Aa که الل A را از پدر و a را از مادر در ...

نیاسانی

نیاسانی در زیست‌شناسی نوعی رجعت در فرایند تکامل است؛ بدین معنی که خصوصیاتی که نسل‌ها پیش محو شده بودند دوباره در برخی افراد نسل جدید از یک گونه ظاهر شوند.

هم‌ساخت‌شناسی

در نظریه تکامل، هم‌ساخت‌شناسی یا هومولوژی به بررسی شباهت ویژگی‌های زیست‌شناختی که ناشی از اشتراک نیایی است می‌پردازد و در شاخه‌های گوناگون زیست‌شناسی نمونه‌های آن وجود دارد. ساختمان‌های کالبدشناختی که کارکردهای یکسانی در گونه‌های مختلف زیستی دارن ...

انسان‌های فردا

انسان‌های فردا یک سریال علمی-تخیلی آمریکایی به کارگردانی گرگ برلانتی و فیل کلمر است که از ۹ اکتبر ۲۰۱۳ تا ۵ مه ۲۰۱۴ از شبکه CW پخش می‌شد.

تکامل (فیلم ۲۰۰۱)

تکامل فیلمی علمی-تخیلی به کارگردانی ایوان رایتمن و به بازیگری دیوید دوکاونی و شان ویلیام اسکات و جولیان مور است. توزیع این فیلم در آمریکا توسط دریم‌ورکس بود، توزیع بین‌المللی این فیلم به کمک کلمبیا پیکچرز انجام‌شد.

درخت زندگی (فیلم)

درخت زندگی فیلمی است آمریکایی با ژانر درام و تجربی که توسط فاکس سرچلایت پیکچرز در تاریخ ۲۷ مه ۲۰۱۱ در آمریکا اکران شد. کارگردان و نویسنده این فیلم ترنس مالیک و بازیگران اصلی آن برد پیت، شان پن، جسیکا چستین می‌باشند. فیلم معنی و تاریخچه زندگی را ا ...

شکست‌ناپذیر (رمان استانیسلاو لم)

شکست‌ناپذیر کتابی است نوشتهٔ استانیسلاو لم در سبک علمی تخیلی سخت و از آثار مهم او تلقی می‌شود و به حوادثی می‌پردازد که بر روی سیاره‌ای ناشناخته برای خدمهٔ یک فضاناو زمینی به نام شکست‌ناپذیر رخ می‌دهد.

کوربینی (رمان)

کوربینی یک رمان علمی-تخیلی سخت نوشته پیتر واتس است که انتشارات تور بوکز در سال ۲۰۰۶ منتشر کرد. این کتاب نامزد دریافت جایزه ادبی هوگو برای بهترین رمان، جایزه کمبل و جایزه لوکس شده‌است. داستان کتاب درباره خدمه یک کشتی فضایی است که برای کاوش یک جسم ...

ماشین زمان

ماشین زمان نام یک رمان مشهور است که هربرت جورج ولز در سال ۱۸۹۵ منتشر کرد. این کتاب منبع الهام چندین فیلم و سریال تلویزیونی و تعداد زیادی کتاب طنز بوده و به‌طور غیر مستقیم بر بسیاری از آثار تخیلی دیگر تأثیر گذارده است.

مجمع‌الجزایر گالاپاگوس (رمان)

مجمع‌الجزایر گالاپاگوس یازدهمین رمان کرت وانه‌گت، نویسنده نامدار آمریکایی است که برای اولین بار در سال ۱۹۸۵ بدست انتشارات Delacorte منتشر شد. نام کتاب از مجمع‌الجزایر گالاپاگوس که بخشی از داستان در آن می‌گذرد آمده‌است و همچنین نشان‌دهنده تئوری تک ...

آنتروپی و زندگی

جستجو و کاوش پیرامون رابطهٔ میان آنتروپی در دانش ترمودینامیک و برآیش در زندگی در قرن ۲۰ آغاز گشت. در سال ۱۹۱۰ تاریخدان آمریکایی هنری آدامز مقالاتی حاوی تئوری تاریخی که بر اساس قانون دوم ترمودینامیک و اصول آنتروپی منتشر کرد. از سال ۱۹۴۴ که کتاب حی ...

تکامل اکسیژن

تکامل اکسیژن فرایند تولید اکسیژن مولکولی توسط یک واکنش شیمیایی، معمولاً از آب است. تکامل اکسیژن از آب توسط فتوسنتز اکسیژن، الکترولیز آب و تجزیه حرارتی اکسیدهای مختلف انجام می‌شود. فرایند بیولوژیکی از زندگی هوازی پشتیبانی می‌کند. هنگامی که اکسیژن ...

داستان نیاکان

داستان نیاکان با زیرعنوان "سفری به آغاز حیات" کتاب علمی عمومی نوشتهٔ ریچارد داوکینز در سال ۲۰۰۴ است؛ که با همکاری دستیار پژوهشی داوکینز، یان ونگ نوشته شده‌است. این کتاب مسیر انسان در تاریخ تکاملی را از امروز تا گذشته تصویر می‌کند؛ و سفر را از انس ...

انتخاب هدایتی

در علم ژنتیک جمعیت، یکی از انواع انتخاب طبیعی، انتخاب هدایتی است که یک فنوتیپ را مورد توجه قرار می‌دهد که باعث می‌شود فرکانس الل‌ها به‌طور مداوم به یک سمت تغییر مسیر بدهد.تحت انتخاب هدایتی، اللهای سودمند مستقل از اینکه نسبت به سایر الل‌ها غالب با ...

چنددندانی

عبارت چنددندانی برای اشاره به جانورانی به کار می‌رود که بیش از یک ریخت دندان دارند. برای نمونه دایناسور ددچهره از همهٔ دندان‌های پیش، نیش، آسیای کوچک و آسیای بزرگ برخوردار بود. حضور یک جانور در میان چنددندانی‌ها اشاره کننده به خوراک و توان آن در ...

نزدیک‌ریختی و هم‌نزدیک‌ریختی

در شاخه‌بندی جانداران، نزدیک‌ریختی یا پلسیومورفی خصوصیتی است که نسبت به اجداد مستقیم فاقد تغییر وضعیت باشد یا روی شجره‌نامه، نسبت به گروه‌های خارجی‌تر، یکسان باشد. التبه نمی‌توان نزدیک‌ریختی را معادل لغت ابتدایی گرفت، زیرا این که خصوصیتی نزدیک‌ری ...

پارک‌های ملی جمهوری آذربایجان

پارک‌های ملی جمهوری آذربایجان - پارک‌های ملی واقع در قلمروی جمهوری آذربایجان توسط وزارت محیط زیست و منابع طبیعی اداره می‌شود. اولین پارک ملی در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد. از آن زمان تاکنون ۸ پارک ملی تأسیس شده‌است.

فهرست پارک‌های ملی ایران

پارک‌های ملی ایران پارک‌هایی هستند که از سوی سازمان حفاظت محیط زیست ایران به عنوان یکی از منطقه‌های چهارگانه حفاظت محیط زیست ایران تعیین شده‌اند. پارک ملی به محدوده‌ای از منابع طبیعی کشور اعم از جنگل، مرتع، بیشه‌های طبیعی، اراضی جنگلی، دشت و آب و ...

فهرست مناطق حفاظت‌شده پرو

زمانی که اسپانیایی‌ها وارد شدند، آن‌ها پرو را به سه ناحیه تقسیم نمودند: ناحیه ساحلی، که توسط اقیانوس آرام محدود می‌شود؛ زمینهای مرتفع، که در بلندیهای آند واقع شده؛ و جنگل که بر روی خور جنگل آمازون قرار می‌گیرد. این کلمات هم‌اکنون هم در پرو بکار م ...

فهرست کبوتردریاییان

کبوتردریاییان خانواده‌ای از پرندگان دریایی است که بخشی از راسته کبوتردریایی‌سانان، شامل ۸۰ گونه از جمله آلباتروس و مرغان طوفان شیرجه‌زن، را در بر می‌گیرد.

فهرست گونه‌های جواهرمرغ

تیره: جواهرمرغ گیاه‌بر دم‌حنایی Phytotoma rara گیاه‌بر سرخ‌گون Phytotoma rutila گیاه‌بر پرویی, Phytotoma raimondii سرده: گیاه‌برها, Plantcutters جواهرمرغ گردن‌سیاه, Phoenicircus nigricollis سرده: جواهرمرغ‌های سرخ, Red cotingas جواهرمرغ قرمز گویان ...

نژادهای اردک

نژادهای متعددی از اردک اهلی در جهان وجود دارد که این نژادها به گروه‌های گوشتی، تخم‌گذار، دو منظوره و تزیینی تقسیم می‌شوند. این مقاله به معرفی این نژادها می‌پردازد:

نژادهای کبوتر

نژادهای کبوتر بسیار متنوع ومتفاوت هستند در زیر برخی از معروف‌ترین نژادهای کبوتر ذکر شده‌اند: کبوتر مسافتی:pigeon racing زادگاه این پرنده در کشور بلژیک و هلند میباشد این نژاد توانایی شگفت انگیزی در پیدا کردن آشیانه از مسافت های بسیار دور دارد. در ...

نژادهای ماکیان

این نژادها به وسیلهٔ پرورش دهندگان آمریکایی به منظور تهیه تخم و گوشت پرورش و توسعه داده شده‌اند. نژادها و انواع مرغان این طبقه معمولاً دارای خصوصیات مشابهی هستند. برای مثال عموماً دارای پوست زردی می‌باشند، ساق پای شان پر ندارد، لاله گوش شان قرمز ...

فهرست دورترین‌های شناخته‌شده در ژرفای هستی

فهرست دورترین‌های شناخته‌شده در ژرفنای هستی به غیر از کهکشان‌های نسبتاً نزدیک، تقریباً همیشه؛ گمانه‌زنیِ فاصله‌ها از راه دور برای جرم‌های فراتر از کهکشان راه شیری، با کمک اندازه‌گیریِ انتقال به سرخ کیهانی نور نتیجه‌گیری شده‌است. اشیاء بسیار دور ب ...

فهرست ستاره‌های ارابه‌ران

"HD-DM-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed Cross Index". بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ نوامبر ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۰۶-۱۲-۲۶. "Combined General Catalogue of Variable Stars GCVS4.2". ۲۰۰۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۰۶. دریافت‌شده در 2007-01-03. "SIMBAD ...

فهرست ستاره‌های اسکنه

"Combined General Catalogue of Variable Stars GCVS4.2". ۲۰۰۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۰۶. دریافت‌شده در 2007-01-03. "Identification of a Constellation from a Position". ۱۹۸۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ نوامبر ۲۰۰۶. دریافت‌شده در 2006-12 ...

فهرست ستاره‌های بره

ویکی‌پدیای انگلیسی Kostjuk, ‎N. D. 2002, "HD-DM-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed Cross Index", نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان link Retrieved on 2006-12-26.

فهرست ستاره‌های تلمبه

Kostjuk, ‎N. D. 2002 میلادی), "HD-DM-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed Cross Index", نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان link Retrieved on 2006-12-26.

فهرست ستاره‌های دلو

Kostjuk, ‎N. D. 2002, "HD-DM-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed Cross Index", نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان link Retrieved on 2006-12-26. ویکی‌پدیای انگلیسی

فهرست ستاره‌های عقاب

ویکی‌پدیای انگلیسی Kostjuk, ‎N. D. 2002, "HD-DM-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed Cross Index", نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان link Retrieved on 2006-12-26.

فهرست سرخ گونه‌های در معرض خطر

سیاهه سرخ گونه‌های در معرض خطر IUCN ، یا سیاهه سرخ IUCN ، فراگیرترین مرجع بررسی وضعیت بقای گونه‌های زنده در جهان است. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست ، که این سیاهه را منتشر می‌کند، اصلی‌ترین مرجع در جهان برای بررسی وضعیت بقای جانوران است. ...

ایزواسپین

ایزواسپین عدد کوانتومی بردار فرضی چرخش ذرات بنیادی که در کلیه واکنشهای هسته‌ای حفظ میگردد.نشان دهنده تعداد بارهای مختلف یک ذره. برای به دست آوردن تعداد انواع بار های یک ذره از فرمول زیر استفاده میکنیم. Q=2I+1 نشانه ایزو اسپین:I نشانه ی ایزو اسپین: I

باریون

در فیزیک ماده، باریون‌ها گروهی است از ماده که شامل اجزای اتم هم می‌باشد. این گروه از ماده، سنگین تر از دیگر گروه‌هاست. ریشه واژه باریون به باریس که در یونانی به معنی سنگین است برمیگردد. همهٔ ما از اتم ساخته شده‌ایم. قسمت عمده جرم اتم را پروتون و ...