ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 281

آرتیفکت پذیرفتاری مغناطیسی

آرتیفکت پذیرفتاری مغناطیسی یا درستنمای پذیرفتاری مغناطیسی نوعی آرتیفکت در ام آر آی است. این درستنماها با طولانی تر شده زمان اکو و با ردیف تصویرسازی گرادیان اکو تشدید می‌شوند.

آرتیفکت پرده‌کرکره‌ای

آرتیفکت پرده کرکره‌ای نوعی آرتیفکت در ام آر آی است. این آرتیفکت را بویژه در تشدید مغناطیسی آنژیوگرافی و در افکنش شدت بیشینه می‌توان دید. این آرتیفکت ویژهٔ دنباله پالسی از نوع MOTSA است که برای کاهش اثرات اشباعی Saturation effects بکار می‌رود. این ...

آرتیفکت جابه‌جایی شیمیایی

آرتیفکت جابجایی شیمیایی نوعی آرتیفکت در ام‌آرآی است. این آرتیفکت ویژهٔ سیستمهای تصویربرداری ام آر آی بوده و دلیلش اختلاف فرکانس بین آب و چربی درون میدان B 0 می‌باشد که تولید سیگنال‌های مضاعفی در جهت کد گذاری فرکانسی FE در تصویر می‌کند.

آرتیفکت حرکتی

آرتیفکت حرکتی و گاهی هم آرتیفکت شبحی نوعی آرتیفکت در ام آر آی است. این آرتیفکت را بویژه در تصویربرداری از قفسه سینه و قلب می‌توان دید. این آرتیفکت ویژهٔ دنباله پالسی خاصی و حتی ام آر آی هم نیست و مثلاً چنانچه در سی تی اسکن زمان اسکن بالای نیم ثان ...

آنژیوگرافی تشدید مغناطیسی

آنژیوگرافی تشدید مغناطیسی و ، روشی برای تصویربرداری در پزشکی است. به تصاویر تولید شده به‌وسیله این روش مغناطیسی گویند.

آی‌جی‌آرتی

آی جی آر تی مخفف Image-guided radiation therapy است به معنای تحت‌اللفظی رادیاسیون تراپی تحت هدایت تصویر منظور روشی است که در آن از رایانه برای ایجاد تصویری از تومور استفاده می‌شود تا بتوان پرتو تابش را در طول پرتودرمانی هدایت کرد. این تصاویر با ا ...

اثر کامپتون

اثر کامپتون یا پراکندگی کامپتون ، یک پدیده در فیزیک است. در پدیده کامپتون پرتو ایکس در اثر اندرکنش با ماده انرژی خود را از دست داده و از این‌رو طول موجش افزایش می‌یابد. به عبارت دیگر، پراکندگی کامپتون، پراکندگی ناکشسان یک فوتون توسط یک ذره باردار ...

الکتروانسفالوگرافی - تصویربرداری رزونانس مغناطیسی کارکردی

EEG-fMRI یک روش تصویربرداری عصبی چند منظوره است که داده‌های EEG-fMRI آی به‌طور همزمان ثبت می‌شوند. در این روش به مطالعه فعالیت الکتریکی مغز که با تغییرات همودینامیک در مغز همراه است می‌پردازند. این ثبت در حالت عملکرد عادی یا در هنگام اختلالات مغز ...

انجمن فیزیک پزشکی آمریکا

انجمن فیزیک پزشکی آمریکا یک سازمان نیمه دولتی و بزرگ‌ترین سازمان حرفه‌ای آمریکا در زمینه دانش فیزیک پزشکی است. این انجمن در سال ۲۰۱۰ بیش از ۶۵۰۰ عضو داشت، و مرکز آن در مریلند است. این سازمان عضو موسسه فیزیک آمریکا است.

انجمن فیزیک پزشکی ایران

انجمن فیزیک پزشکی ایران بزرگ‌ترین سازمان علمی-حرفه‌ای فیزیک پزشکی در ایران می‌باشد.این انجمن در سال ۱۳۷۰ در اولین کنگره فیزیک پزشکی در ایران در دانشگاه علوم پزشکی تبریز، و با هدف بسط و توسعهٔ فیزیک پزشکی در کشور تأسیس شد.

ایزوبار

در فیزیک هسته‌ای، ایزوبار به هسته‌هایی گویند که عدد جرمی برابر داشته باشند اما عدد اتمی آنها متفاوت باشد یعنی تعداد پروتون از تعداد نوترون بیشتر باشد. به‌طور مثال کربن-۱۲ و بور-۱۲ ایزوبار یکدیگرند. مثل:آرگون 36 و گوگرد 16

ایزوتون

در فیزیک هسته‌ای، ایزوتون به هسته‌هایی گویند که تعداد نوترون‌های برابر داشته باشند و تعداد پروتون های نابرابر. به‌طور مثال کربن-14 و بور-13 با داشتن 8 نوترون ایزوتون یکدیگرند.

ایزومر هسته‌ای

در فیزیک هسته ای ایزومر را به یک هسته در حالت برانگیخته گویند. شرط بودن در حالت ایزومری یا شبه‌پایدار این است که نیمه عمر واپاشی هسته از پیکو ثانیه بیشتر باشد. به‌طور نمونه می‌توان از تکنیتیوم-۹۹m نام برد که در فیزیک پزشکی کاربرد فراوان دارد.

تعادل پایدار

در فیزیک پزشکی و به ویژه در پزشکی هسته‌ای، تعادل پایدار یا تعادل سکولار نوعی تعادل است که در آن نیمه عمر است، بطوریکه: T1> > T2 و در نتیجه: N 2 = λ 1 λ 2 N 1 {\displaystyle N_{2}={\frac {\lambda _{1}}{\lambda _{2}}}N_{1}} شرط A 1 =A 2 معمول ...

تعادل گذرا

در فیزیک پزشکی و به ویژه در پزشکی هسته‌ای، تعادل گذرا نوعی تعادل است که در آن نیمه عمر ، بطوریکه: T1> ~T2 و در نتیجه: از نمونه‌های این نوع تعادل می‌توان ژنراتور سیستم تلاشی 99 Mo- 99m Tc را مثال زد.

تکنسیم-۹۹ام

تکنیتیوم-۹۹m یک رادیوایزوتوپ پر مصرف در پزشکی هسته‌ای است. این ماده پرتوزا نوعی ایزومر ایزوتوپ ۹۹Tc است که با گذار ایزومریک و استحالهٔ پرتوهای گاما به حالت پایدار تلاشی می‌یابد. نیمه عمر رادیوایزوتوپ تکنیتیوم-۹۹m قریب ۶ ساعت است.

جفت خط بر واحد طول

جفت خط بر واحد طول در علوم تصویری یکای سنجش وضوح تصویری است. منظور از جفت خط یک پیکسل تاریک و یک پیکسل روشن است. اغلب آن را با lp/mm یا lp/cm نشان می‌دهند، بسته به اینکه واحد طول میلیمتر باشد یا سانتیمتر.

دزیمتری

دزیمتری یا چنده‌سنجی محاسبهٔ دز جذبی در مواد و بافت تعریف می‌شود که منتج اکسپوژر به پرتوهای یونیزان و غیریونیزان است. دزیمتری یکی از زیرشاخه‌های فیزیک بهداشت و لذا فیزیک پزشکی است.

دوربین گاما

دوربین انگر یا دوربین گاما نوعی دوربین ویژه است که در پزشکی هسته‌ای مصرف فراوان دارد. این دوربین که توسط هال انگر در ۱۹۵۷ ابداع گردید، تشعشعات ساطع شده از رادیوایزوتوپ‌های تزریقی را آشکارسازی کرده و تشکیل یک تصویر از توزیع آن‌ها در بدن می‌دهد.

دوز جذبی

دوز جذبی یا دُز جذبی کمیتی در فیزیک پزشکی است. بر طبق تعریف، انرژی جذب شده از پرتو را بر واحد جرم ماده جذب‌کننده دز جذبی گویند. D = E m {\displaystyle \ \mathrm {D} =\ {\frac {\mathrm {E} }{\mathrm {m} }}} یکای SI آن گری است که همان ژول بر کیلوگر ...

دوز هم‌ارز

دوز معادل یا دوز هم‌ارز با نشان ، سنجشی از پرتو به بافت است که در آن اثر نسبی زیستی متفاوت پرتوهای یونیزان مختلف در نظر گرفته شده است. بر این اساس، اگر دز معادل وارد به بافت T توسط پرتو R را با H T،R نشان دهیم: H T, R = w R × D T, R {\displaystyl ...

دید بالایی‌پایینی

دید بالایی-پایینی ، دید فوقانی-تحتانی ، یا صفحهٔ بالایی-پایینی یا دید یا صفحهٔ آگزیال در پزشکی صفحه ایست افقی که بدن یا دید بدن را به قسمت‌های پایینی و بالایی تقسیم می‌کند. در حقیقت این دید همان دید مقطعی است که در اکثر تصویرگیری‌های سی‌تی‌اسکن د ...

دید چپ‌راستی

دید چپ‌راستی یا صفحهٔ چپ‌راستی یا دید یا صفحهٔ ساژیتال در پزشکی صفحه ایست عمودی که بدن یا دید بدن را به قسمت‌های چپ و راست تقسیم می‌کند. تصویر ساژیتال در واقع نمایی از بدن است که اشعه از محور ساژیتال تابیده است و بدن در تصویر به دو نیمه راست و چپ ...

رنگ‌تابی دورانی

رنگ تابی دورانی یا circular dichroism CD روشی مبتنی بر طیف سنجی است که بر اساس تفاوت در میزان جذب نور قطبیده راست دوران‌کننده و نور قطبیده چپ دوران‌کننده توسط مولکول فعال از لحاظ نوری استوار است. از این روش برای بررسی ساختار پلیمرهای زیستی مانند ...

زاویه ارنست

زاویه ارنست کمیتی در فیزیک پزشکی است، و بر طبق تعریف، به زاویه تکان بهینه جهت بیشینه سازی نسبت سیگنال به نوفه برای یک زمان استراحت اسپین-لاتیس و زمان اکو داده شده در ردیف تصویرسازی گرادیان اکو را گویند: که T1 زمان استراحت اسپین-لاتیس و TE زمان اک ...

سازمان بین‌المللی فیزیک پزشکی

International Organization for Medical Physics is the worlds premier professional organization for فیزیک پزشکی with nearly 20.000 members in 80 countries. سازمان بین‌المللی فیزیک پزشکی به انگلیسی: International Organization for Medical Physics بز ...

سنگ‌شکنی پزشکی

سنگ‌شکنی پزشکی اقدام درمانی است که طی آن سنگ‌های مجاری ادراری و صفراوی و سایر توده های سخت ایجاد شده در بدن، شکسته، خُرد شده و از بدن خارج می‌گردند. این پروسیجر فقط بایستی توسط کارشناس ماهر رادیولوژی انجام شود و درصورت انجام توسط فرد پراتیک یا رش ...

سیستم‌های تصویرگری مالتی مدالیتی

سیستم‌های تصویرگری مالتی مدالیته به سیستم‌هایی گفته می‌شود که از ترکیب دو سیستم تصویربرداری مربوط به آناتومی و عملکرد بدن ایجاد می‌شوند. از این سیستم‌ها غالباً در فیزیک پزشکی، پزشکی هسته ای و تصویرسازی مولکولی استفاده می‌شود.

سینوگرام

سینوگرام نوعی نمودار است که در پزشکی هسته ای و مقطع‌نگاری رایانه‌ای کاربرد دارد. محور افقی این نمودار پروفیل شمارشی پرتو افکنده شده projection count profile یک سیستم اسپکت یا پت در یک زاویه معین است. محور عمودی نشانگر زاویه پرتو افکنی است و می‌تو ...

شمارشگر گود

شمارشگر گود دستگاهی است که برای سنجش واپاشی هسته‌ای و میزان پرتوفعالی یک نمونه برای مقادیر اندک یا ابعاد کوچک به کار گرفته می‌شود. در شمارشگر گود از یک سینتیلاتور از جنس سدیم یدید استفاده می‌شود. این دستگاه در سال ۱۹۵۱ توسط هل انگر ساخته شد که هم ...

طیف‌نگاری با تشدید مغناطیسی

طیف‌نگاری با تشدید مغناطیسی نام یک روش سنجش متابولیت بکمک تصویربرداری تشدید مغناطیسی است. این تکنیک امروزه برای تصویرگیری از مغز کاربردهای فراوانی دارد. به ویژه از دنباله‌های پالسی PRESS و STEAM در این روش استفاده می‌گردد.

فراصوت

فراصوت یا اولتراساوند ، به امواج صوتی گفته می‌شود که دارای بسامدی بیشتر از بازه بسامدی شنوایی انسان هستند. بازه بسامدی شنوایی افراد متفاوت است و با بالا رفتن سن این بازه کاهش می‌یابد، ولی معمولاً بالاترین فرکانس شنوایی انسان حدود ۲۰ یا ۲۵ کیلوهرت ...

فرکانس لارمور

فرکانس لارمور کمیتی است در فیزیک، علوم هسته ای و فیزیک پلاسما، و در کاربردهایی مانند تشدید مغناطیسی هسته مثل ام آر آی. یک تکانه مغناطیسی دارای یک بردار عمود بر جهت چرخش است. در میدان مغناطیسی نیروی به آن وارد میشود که بر جهت این بردار و میدان عمو ...

فوتوداینامیک تراپی

فوتوداینامیک تراپی (Photodynamic therapy (PDT روش نوین در درمان غیر تهاجمی و سرپایی سرطان است. در این روش به بیمار دارو حساس به نور که اصطلاحاً به آن photosensitizer گفته می شود تزریق می شود. این دارو در بدن بیمار پخش شده و توسط سلولها جذب می شود ...

کالج رادیولوژی آمریکا

کالج رادیولوژی آمریکا معروف به ACR تأسیس ۱۹۲۴ یک سازمان نیمه دولتی و از بزرگ‌ترین سازمان های حرفه‌ای آمریکا در زمینه دانش رادیولوژی است. این انجمن در سال ۲۰۱۴ بیش از ۳۷۰۰۰ عضو داشت، و مرکز آن در ویرجینیا است. این سازمان در کسب مجوز یا سند اعتبار ...

کرما (فیزیک پزشکی)

کرما مخفف k inetic e nergy r eleased per unit ma ss نام یک کمیت پرکاربرد در فیزیک پزشکی و مباحث محافظت پرتوی در مهندسی هسته‌ای است. بنا به تعریف، کرما به مجموع انرژی جنبشی اولیهٔ منتقل شده به تمام ذرات بارداری گویند همانند الکترون که توسط ذرات غی ...

کمیسیون اعتباری برنامه‌های آموزشی فیزیک پزشکی

کمیسیون اعتباری برنامه‌های آموزشی فیزیک پزشکی یا اختصاراً کمپپ یا CAMPEP نام یک سازمان حرفه‌ای در کشورهای ایرلند، آمریکا و کانادا است. وظیفه این سازمان، تنظیم و ترسیم قوانین مربوط به دوره‌های آموزشی فیزیک پزشکی در این کشورها است.

گادودیامید

آمنی اسکن با نام علمی گادودیامید نوعی ماده حاجب است که در تصویرگیری پزشکی در ام آر آی مصرف بالینی دارد. این ماده حاجب در ام آر آی و در آنژیوگرافی تشدید مغناطیسی زمان T1 محیط اطراف خود را کاهش می‌دهد که باعث افزایش کنتراست مفید CNR می‌شود. این دار ...

گاما نایف

گاما نایف یا چاقوی گاما نوعی تکنیک پرتودرمانی در فیزیک پزشکی است. سیستم‌های گامانایف از پرتوهای ایزوتوپ کوبالت-۶۰ بهره می‌برند، و برای مداوای معضلاتی همانند غدد سرطان ناحیه سر استفاده می‌شوند. این سیستم‌ها که به فرم امروزیشان توسط لارس لکسل سوئدی ...

گرماافزایی

فراگرمادرمانی یا گرماافزایی یا درمان هایپرترمیا یکی از راه‌های درمان بیماری‌ها در فیزیک پزشکی است. از این روش برای سرطان‌های موضعی مثل سرطان پوست، استفاده می‌شود. در این روش دمای ۴۳ درجه سلسیوس، برای مدّتی به عضو بیمار تابانده می‌شود.

گری (یکا)

گری یکای SI دوز جذبی در فیزیک پزشکی است. 1 G y = 1 J k g = 1 m 2 ⋅ s − 2 {\displaystyle 1\ \mathrm {Gy} =1\ {\frac {\mathrm {J} }{\mathrm {kg} }}=1\ \mathrm {m} ^{2}\cdot \mathrm {s} ^{-2}} ۱Gy = ۱۰۰rad

ماده حاجب پرتونگاری

ماده حاجب پرتونگاری یا ماده کنتراست زا پرتونگاری گونه‌ای از ماده حاجب پزشکی می باشد که برای افزایش کنتراست در پرتونگاری در پزشکی و فیزیک پزشکی بکار می‌رود. در گرافی دستگاه گوارش مادهٔ حاجب معمولاً باریم سولفات است. گاهی از این مواد برای ایجاد تفک ...

مدالیته

مدالیته واژه ایست تخصصی در فیزیک پزشکی و بخصوص تصویربرداری پزشکی و پرتودرمانی، و به هر گونه تجهیزاتی یا روشی که جهت تصویرگیری از بدن یا درمان آن استفاده می‌شود گویند. مدالیته در نشانه شناسی: روشی که از طریق آن نشانه‌ها منتقل می‌شود شفاهی، کتبی و ...

مگنویست

مگنویست با نام علمی گادوپنتتات دیمگلومین نوعی ماده حاجب است که در تصویرگیری پزشکی در ام آر آی مصرف بالینی دارد. این ماده حاجب در ام آر آی و در آنژیوگرافی تشدید مغناطیسی زمان T1 محیط اطراف خود را کاهش می‌دهد که باعث افزایش کنتراست مفید CNR می‌شود. ...

مولد گالیم-۶۸

مولد گالیم-۶۸ وسیله‌ای است که در آن از ایزوتوپ گالیم-۶۸ به عنوان منبع تولید پوزیترون استفاده می‌شود. گالیم-۶۸ به دلیل داشتن نیمه عمر ۲۷۱ روزه، قابلیت حمل و به کارگیری در بیمارستان‌ها و دیگر صنایع مورد نیز را دارد. یکی از موارد مهم کاربرد مولد گال ...

آنژیوکت

آنژیوکت یا کاتتر عروق محیطی یک کاتتر کوچک و قابل انعطاف است که در داخل عروق محیطی بیمار جهت تزریق وریدی و مایع درمانی قرار داده می‌شود. پس از قرار دادن آنژیوکت نیز می‌توان برای گرفتن خون از آن استفاده کرد. آنژیوکت به وسیله سوزنی که دارد وارد ورید ...

پیک لاین

کاتتر مرکزی کاشته از راه پیرامونی که در پزشکی به آن پیک‌لاین گویند، یک کاتتر مرکزی است که از راه یک سیاه‌رگ غیر اصلی و بیشتر از راه یک ورید پریفرال درون بدن کاشته یا نصب می‌شود تا در تزریق طولانی‌مدت دارویی همچون شیمی‌درمانی و آنتی‌بیوتیک‌درمانی ...

سوند ادراری

سوند ادراری یا کاتتر ادراری لوله باریک، توخالی و انعطاف‌پذیری است که برای جمع‌آوری ادرار، درون مثانه قرار داده می‌شود. به پروسه گذاشتن این لوله در علم پزشکی کاتتراسیون یا سونداژ می‌گویند.

کاتتر شریانی

کاتتر شریانی یا آرترلاین کاتتری است که در داخل شریان بیمار قرار داده می‌شود. این کاتتر معمولاً در بخش مراقبت‌های ویژه پزشکی یا در حین بیهوشی جهت پایش فشار خون به صورت لحظه‌ای و همچنین تحلیل گاز خون شریانی استفاده می‌شود. معمولاً از کاتتر شریانی ج ...

آیزن‌اشتات در برابر بیرد

آیزن‌اشتات در برابر بیرد نام یک پرونده در دیوان عالی ایالات متحده آمریکا است که این حق را به زوج‌هایی که با یکدیگر ازدواج نکرده‌اند می‌دهد تا از ابزار پیشگیری از بارداری به مانند زوجهایی که ازدواج کرده اند به‌طور قانونی استفاده کنند.دیوان عالی به ...