ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 284

مناظرات بور-اینشتین

مناظرات بور-اینشتین مجموعه‌ای از نزاع‌های عمومی دربارهٔ مکانیک کوانتومی بود که بین آلبرت اینشتین و نیلز بور درگرفت. این مناظره‌ها به دلیل اهمیت آنها در فلسفه علم ماندگار شدند. نیلز بوُر یک گزارش از این مناظره‌ها را تحت عنوان "بحث‌هایی با اینشتین ...

مایکل پولانی

مایکل پولانی) همه‌چیزدان مجاری-بریتانیایی بود که مشارکت‌های نظری مهمی در شیمی فیزیک، اقتصاد و فلسفه انجام داد. او استدلال کرد که اثبات‌گرایی شرح نادرستی از دانستن را به دست می‌دهد، که اگر جدی گرفته شود عالی‌ترین دستاوردهای ما به عنوان بشریت را تض ...

آبنر شیمونی

آبنر شیمونی از فیلسوف‌های آمریکایی بود. وی از جمله فلاسفه فیزیکی بود که به تحلیل‌های متافیزیکی می‌پردازد. کتاب وی با عنوان تحقیقی برای یک جهان بینی طبیعت گرایانه در سال ۱۹۹۳ از سوی دانشگاه کمبریج منتشر شده‌است.

ویلهلم وونت

ویلهلم ماکسیمیلیان وونت پزشک، روان‌شناس، فیزیولوژیست و استاد دانشگاه آلمانی به عنوان یکی از "پایه‌گذاران علم روان‌شناسی تجربی" شناخته می‌شود. وونت پیشوای مکتب اراده گرایی است. او درجه پزشکی خود را در هایدلبرگ گرفت ولی به مطالعه و تحقیق در فیزیولو ...

ویلیام هیول

ویلیام هیول ، یک متفکر انگلیسی، دانشمند، کشیش آنگلیکان، فیلسوف، خداشناس، مورخ علمی و مدافع مکتب فرضی-استنتاجی در نزاع‌های آن مکتب با استقراگرایان بود. او استاد کارشناسی ارشد در ترنیتی کالج کمبریج بود. در زمان دانشجویی خود در آن‌جا به عنوان یک دان ...

برنامه‌نویسی ساخت‌یافته

برنامه‌نویسی ساخت‌یافته یک پارادایم برنامه‌نویسی است که طبق آن برنامه‌نویس قدم‌ها و روال‌هایی را که لازم است تا برنامه به جواب برسد را مشخص می‌کند. در این روش از برنامه‌نویسی، انجام یک روال به روال‌های کوچک‌تر تقسیم می‌شود و به این ترتیب یک برنام ...

فهرست استانداردهای ملی ایران

این مقاله فهرستی از استانداردهای ملی ایران می‌باشد. برای مشاهده فهرست کامل و به‌روز شده‌استانداردهای ایزیری به صفحه جستجوی استانداردهای ملی ایران مراجعه نمایید. این یک فهرست ناقص است که ممکن است هرگز کامل نشود. شما می‌توانید با استفاده از منابع م ...

رنگ اسب

رنگ موهای بدن و یال و دم اسب‌ها به ژن‌شناسی آنها های کروموزوم‌های آن‌ها) بستگی دارد. معمولاً این رنگ‌ها از بدو تولد تا مرگ باقی می‌مانند. با این وجود رنگ‌هایی نیز وجود دارند که با بالا رفتن سن یا بلوغ تغییر می‌کنند. لکه‌های سفیدی که گاه بر روی بد ...

آلیاژهای نامگذاری شده

این لیستی از آلیاژهای نامگذاری شده است که بر اساس حروف الفبای فلزی پایه گروه بندی شده اند.در این سرفصل ها، آلیاژها نیز بر اساس حروف الفبا مرتب می شوند. برخی از عناصر اصلی آلیاژ پس از نام بعضی از آن ها ذکر شده است.

جستارهای شیمی آلی

اسیدها و بازهای لوویس اسیدها و بازها ثابت تفکیک اسیدی نظریه اسید-باز برونستد-لوری انتخاب‌پذیری شیمیایی پیوند کووالانسی مدل لوییس ساختار رزونانسی پیوند شیمیایی نظریه دافعه زوج الکترون لایه ظرفیتی هندسه مولکولی مولکول پیوند آروماتیک دست‌سانی شیمی ا ...

زنان در شیمی

زنان در شیمی فهرستی از زنان شیمی‌دان است که نقش مهمی در تکوین و پیشرفت علم شیمی داشته‌اند. پژوهش‌ها یا اقدامات این زنان، مشارکت‌های ارزنده و مهمی در حوزه‌های شیمی محض و شیمی کاربردی محسوب می‌شوند.

فهرست ترکیبات

یون چند اتمی فهرست مواد معدنی ترکیب شیمیایی ترکیب‌های غیر آلی بر پایه عنصر فهرست آلیاژها فهرست الکان‌ها فهرست عناصر جدول تناوبی مواد شیمیایی فهرست مواد کیمیاگری en

فهرست ترکیب‌های معدنی

آلومینیم نیترات – AlNO ۳ آب – H ۲ O آلومینیم فلورید – AlF ۳ آلومینیم فسفید – AlP آلومینیم سولفات – Al ۲ SO ۴ ۳ آلومینیم نیترید – AlN آمونیاک – NH ۳ آلومینیم آرسنید – AlAs آمونیم برمید – NH ۴ Br آلومینیم کلرید – AlCl ۳ آمونیم بی‌کربنات – NH ۴ HCO ...

فهرست واکنش‌های آلی

واکنش آنجلی–ریمینی واکنش زیپر آلکین واکنش الان–رابینسون آسیلاسیون واکنش آرنت ایسترت سنتز آورس واکنش اِن آلدر-اِن واکنش آمینواسید آکابوری واکنش آلدول کربوکسیل‌زدایی آدامز تراکم آسیلوئین جفت شدن آزو بازآرایی آلیلی واکنش آلگار–فلین–اویامادا واکنش آخ ...

فهرست واکنش‌های معدنی

در فهرست زیر برخی واکنش‌های معدنی مهم عنوان شده است: Ligand association Simmons–Smith reaction Acetylation آلکن کاتالیزگر زیگلر-ناتا واکنش ورتز ترکیبات آلی جیوه Carbometalation واکنش پاوسون–خاند Hydroamination Olefin metathesis واکنش تغییر آب-گاز ...

کنوانسیون روتردام

کنوانسیون روتردام یک معاهده چندجانبه برای ارتقاء مسئولیت‌های مشترک در رابطه با واردات مواد شیمیایی خطرناک است. این کنوانسیون باعث تبادل اطلاعات آزاد می‌شود و از صادرکنندگان مواد شیمیایی خطرناک برای استفاده از برچسب زدن مناسب استفاده می‌کند، شامل ...

جستارهای فیزیک

طرح کلی زیر به عنوان یک نگاه کلی به فیزیک و نیز یک راهنمای جزئی به قسمت‌های گوناگون آن آورده شده است. فیزیک یکی از علوم طبیعی است که موضوع آن مطالعهٔ ماده و حرکت آن در فضازمان همراه با بررسی مفاهیم مربوطه مانند نیرو و انرژی است. به طور کلی‌تر، مو ...

مشارکت‌کنندگان در نسبیت عام

ابهی اشتکار متغیرهای اشتکار، افق‌های دینامیکی، لورند اوتوو اصل ضعیف هم ارزی، آلبرت اینشتین پدیدآورنده نسبیت عام، به همراه مشارکت‌های بسیار که قابل خلاصه‌سازی در اینجا نیست، یان ای. امان رده بندی کارتان/کارلهد ، بسته جبری رایانه‌ای CLASSI GR، جرج ...

ثابت اشتفان-بولتسمان

ثابت استفان-بولتزمن یک ثابت فیزیکی است که نام آن از جوزف استفان و لودویگ بولتزمن گرفته شده است. این ثابت که با حرف یونانی سیگما σ {\displaystyle \sigma } نمایش داده می‌شود در قانون استفان-بولتزمان ظاهر می‌شود. این قانون رابطهٔ میان مقدار کل انرژی ...

ثابت پلانک

ثابت پلانک ، یک ثابت طبیعی در فیزیک و از مفاهیم اساسی در مکانیک کوانتومی است که مرتبط کننده انرژی فوتون به فرکانس آن می‌باشد؛ چنان که ثابت پلانک ضرب در فرکانس فوتون برابر است با انرژی فوتون. این ثابت به اسم ماکس پلانک فیزیکدان آلمانی نامیده شده‌ا ...

ثابت زمانی

در فیزیک و مهندسی، ثابت زمانی یک سامانهٔ مرتبهٔ اول به مدت‌زمان لازم برای اینکه پاسخ سامانه به ورودی پلهٔ واحد تقریباً ۶۳٫۲٪ از فاصلهٔ بین مقدارِ اولیه تا مقدارِ حالت دائمی خود را طی کند گفته می‌شود.

ثابت کوری

ثابت کوری یک ثابت مربوط به مواد است که پذیرفتاری مغناطیسی آن‌ها را به دما مرتبط می‌سازد. ثابت کوری در دستگاه یکاهای SI چنین بیان می‌شود: که در آن μ 0 {\displaystyle \mu _{0}} نفوذپذیری مغناطیسی، N {\displaystyle N} تعداد مولکول‌ها یا اتم‌های مغنا ...

ثابت گازها

ثابت جهانی گاز یا گازها که همچنین با عنوان‌هایی مانند ثابت گاز جهانی، ایده‌ال و مولی نیز از آن یاد می‌شود، یک ثابت فیزیکی است که با نماد R نشان می‌دهند و در معادله نرنست، معادله بولتزمن و از همه مهم‌تر در معادله گاز ایده‌آل نیز کاربرد دارد و مقدا ...

ثابت گرانش

ثابت گرانش ثابتی است که در قانون جهانی گرانش نیوتن و در نظریه نسبیت عام انیشتین ظاهر می‌شود. در هر نظریه مربوط به ساختار اجسام بزرگ و تکامل جهان این ثابت نقش زیادی دارد. ضریب G ضریب جاذبه عمومی نیوتن نام دارد و مقدار آن در سیستم SI برابر است با: ...

ثابت‌های بنیادی فیزیک

ثابت‌های بنیادی فیزیک: ثابت جهانی گرانش این ثابت بنیادی در روابط با نماد G نشان داده می‌شود و برابر G= 6.672 × 10 −11 N m/Kg 2 است. سرعت ِ نور موج الکترومغناطیسی در خلأ این ثابت بنیادی با نماد C در روابط نوشته می‌شود و برابر C=۲٫۹۹۸×10 8 m/s است. ...

جرم پلانک

در فیزیک، جرم پلانک که توسط m P نشان داده می‌شود یکایی در جرم در سیستم یکاهای طبیعی با نام یکاهای پلانک است و تقریباً برابر ۰٫۰۲۱۷۶۵۱ میلی‌گرم - به اندازه یک تخم کک - است. این به این شکل تعریف می‌شود m P = ℏ c G {\displaystyle m_{\text{P}}={\sqrt ...

جرم سکون الکترون

تامسون پس از اجرای آزمایش‌های بسیار بر روی لوله پرتوی کاتدی توانست مقدار نسبت بار به جرم الکترون را محاسبه و عدد آن را 1.76 × 10 8 {\displaystyle 1.76\times 10^{8}} اعلام نمود میلیکان نیز مقدار بار الکتریکی الکترون را e = 1.602 × 10 − 19 C {\disp ...

دمای پلانک

دمای پلانک که با T P نشان داده می‌شود، یکای دما در سامانه‌ای از یکاهای طبیعی به نام یکاهای پلانک است. این دما یکای تعریف‌کننده مقیاس دمای پلانک است. در این مقیاس اندازه دمای پلانک برابر با ۱ است و صفر مطلق برابر با ۰. برخلاف طول پلانک و زمان پلان ...

سرعت نور

سرعت نور در خلأ یک ثابت جهانی و دقیقاً برابر با ۲۹۹٬۷۹۲٬۴۵۸ متر بر ثانیه است. علت دقت این است که تعریف متر براساس سرعت نور و تعریف ثانیه بنا شده‌است. این کمیت را در فیزیک و دیگر علوم با حرف c نشان می‌دهند. در محاسبات عادی که دقت زیادی مورد نیاز ن ...

شعاع بور

شعاع بور ثابتی فیزیکی‌ست که به‌طور تقریب برابر است با محتمل‌ترین فاصلهٔ بین پروتون و الکترون در اتم هیدروژن در حالت پایه. این ثابت بر حسب واحدها اس‌آی برابر است با۵۲٫۹ پیکومتر یا ۰٫۵۲۹ آنگستروم. این عدد از فرمول زیر بدست می‌آید a 0 = 4 π ϵ 0 ℏ 2 ...

عدد آووگادرو

عدد آووگادرو یا ثابت آووگادرو ، که به‌صورت معمول با N A یا L نشان داده می‌شود، یک پارامتر ثابت است که تعداد اجزای تشکیل دهنده ماده را به مقدار ماده، مرتبط می‌سازد. واحد مقابل این عدد در دستگاه بین‌المللی یکاها ، مول است و به‌صورت ۱۰ ۲۳ ×۶٫۰۲۲۱۴۰۷ ...

گشتاور مغناطیسی الکترون

درفیزیک اتمی، گشتاور مغناطیسی الکترون ، یا به طور دقیقتر، گشتاور دوقطبی مغناطیسی الکترون ،گشتاور مغناطیسی یک الکترون است که ناشی از ویژگیهای ذاتی اسپین وبار الکتریکی آن است.

مگنتون بور

در فیزیک اتمی، مگنتون بور یک ثابت فیزیکی و یکای طبیعی برای گشتاور مغناطیسی یک الکترون است که از تکانه زاویه‌ای مداری یا از تکانه زاویه‌ای اسپین ناشی می‌شود. مگنتون بور در دستگاه بین‌المللی یکاها به این صورت تعریف می‌شود: μ B = e ℏ 2 m e {\display ...

پاریته

در مکانیک کوانتومی یک تبدیل پاریته تغییر علامت یک بخش فضایی در دستگاه مختصات است. در سه بعد به شکل تغییر علامت هر سه مختصات فضایی نیز شناخته می‌شود: P: x y z ↦ − x − y − z. {\displaystyle \mathbf {P}:{\begin{pmatrix}x\\y\\z\end{pmatrix}}\mapsto { ...

پایستگی بار

در فیزیک, پایستگی بار قانونی است که بیان می‌دارد بار الکتریکی نه به وجود می‌آید نه از بین می‌برد. یکسان بودن مجموع بارهای کل جهان باعث می‌شود به آن یک کمیت پایسته بگویند. اولین بار این قانون توسط فیزیک‌دان آمریکایی بنجامین فرانکلین در 1747 بیان ش ...

تکانه زاویه‌ای

در فیزیک، تکانهٔ زاویه‌ای یا تکانهٔ دورانی کمیتی برداری است که برای بیان وضعیت حرکتی سیستم‌های در حال حرکت دورانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این که سرعت زاویه‌ای مرسوم‌ترین کمیت برای بیان وضعیت حرکتی جسم در حال دوران است، اما تکانهٔ زاویه‌ای ن ...

عدد لپتونی

عدد لپتونی در فیزیک ذرات، عددی است که برای ذرات بنیادی تعریف شده است و برای لپتون‌ها ۱، برای پادلپتون‌ها ۱- و برای بقیه ذرات صفر است. در حقیقت عدد لپتونی موجب تمایز بین نوترینو و پادنوترینو است.

مزه (فیزیک ذره‌ای)

مزه یا چاشنی؛ در اشاره به گونه‌های یک ذرهٔ بنیادی، در فیزیک کوانتومی است. روایت کنونی مدل استاندارد، کوارک‌ها و لپتون‌ها را، هرکدام دارای شش مزهٔ متفاوت می‌داند و برای هرکدام از این مزه‌ها؛ به رسم معمول و همیشگی؛ که شماره گذاری همهٔ ذره‌های بنیاد ...

اصل ناوردایی

در فیزیک و ریاضیات، هر ویژگی/خصیصه سیستم را که تحت یک تبدیل تغییر نکند، ناوردا می نامند. اگر سیستم ویژگی / خصیصه ای داشته باشد که تحت تبدیل خاصی تغییر نکند، بدان معنی است که سیستم دارای تقارنی متناظر با آن ویژگی است. بنابراین، وجود هر ویژگی ناورد ...

توزیع توانی

یک توزیع توانی در علم آمار، نوعی رابطه تابعی بین دو کمیت است، که در این رابطه یک تغییر نسبی در یک کمیت، منجر به تغییر مرتبط متناسب در کمیت دیگر می‌شود؛ و این موضوع به سایز اولیه کمیت‌ها وابستگی ندارد: یک کمیت به صورت توانی از دیگری تغییر می‌کند. ...

قانون امید ریاضی کل

در نظریه احتمالات قضیه ای وجود دارد که با نام‌های قانون کل امید ریاضی، قانون امید ریاضی کل، قانون برج یا قانون آدام شناخته می‌شود. این قانون بیان می‌کند که اگر X {\displaystyle X} متغیری تصادفی باشد که امید ریاضی آن E ⁡ {\displaystyle \operatorna ...

قانون لوتکا

قدیمی‌ترین قوانین علم‌سنجی، قانون لوتکا است که به بیان روابط میان نویسندگان و مقاله‌های آنان می‌پردازد. همچنین شایان ذکر است که قانون لوتکا که به قانون توان نیز مشهور است، بهره وری نویسندگان را برحسب انتشارات علمی شان مورد مطالعه قرار می‌دهد. و ا ...

گرانش

گرانش یا جاذبه ، یک پدیدهٔ طبیعی است که در آن همهٔ اجسامِ جِرم مند دارای جرم یکدیگر را جذب می‌کنند. تأثیر گرانش بر این اجسام، یعنی تأثیر جذب یک جسم جرم‌مند، بر جسم جرم‌مند دیگر، یا به درکِ ساده‌تر، هر جسم بر جسمِ دیگر؛ و ما آن را به صورت وزن بر خ ...

مدار (سیاره)

مَدار ، در فیزیک، به مسیر جسمی که در اثر نیرویی مرکزگرا به دور جسم یا نقطه‌ای دیگر در فضا می‌گردد، گفته می‌شود. برای مثال، مدار یک سیاره به دور مرکز یک سامانۀ ستاره‌ای، مانند سامانۀ خورشیدی. مدار سیاره‌ها معمولاً بیضی‌‌ شکل‌اند، اما بر خلاف بیضی، ...

قانون شارل

قانون شارل ، قانونی تجربی از قوانین گاز است که درباره منبسط شدن گاز در هنگام دادن حرارت به آن، توضیح می‌دهد. این قانون ابتدا در سال ۱۸۰۲ توسط فیلسوف فرانسوی، ژوزف لویی گیلوساک مطرح شد. قانون شارل به این امر اشاره دارد که در یک فشار ثابت، حجم یک گ ...

ضریب بی‌مرکزی

ضریب بی مرکزی کمیتی بدون بعد است که در علم ترمودینامیک و برای توصیف ویژگی‌های یک گاز به کار می‌رود. فاکتورهای مهم دیگر در توصیف ویژگی‌های گاز عبارت اند از:وزن مولکولی، دمای بحرانی، فشار بحرانی و حجم بحرانی. این کمیت نخستین بار در سال ۱۹۵۵ توسط پی ...

قانون آووگادرو

قانون آووگادرو یک قانون میان گازها است که برای بزرگداشت آمدئو آواگادروو به نام او نام گذاری شده‌است. در سال ۱۸۱۱، این دانشمند فرض کرد که دو نمونه گاز کامل که دارای فشار، دما و حجم یکسان اند، تعداد مولکول‌های یکسان نیز دارند. از این قانون می‌توان ...

قانون پخش گراهام

قانون پخش گراهام در شرایط یکسان، آهنگ پخش هر گاز با جذر چگالی آن نسبت عکس دارد. به‌طور مثال، در فشار و دمای یکسان، آهنگ پخش هیدروژن چهار برابر آهنگ پخش اکسیژن است. گازها حجم ثابتی ندارند، انبساط می‌یابند تا تمامی ظرف خود را پر کنند. مثلاً وقتی در ...

قانون دالتون

قانون دالتون ، در شیمی و فیزیک، قانونی است که فشار کل یک گاز را با معادله‌ای به مجموع فشار هر جز گاز مرتبط می‌کند این قانون در مورد گازهای کامل همخوانی دارد این قانون توسط جان دالتون و در سال ۱۸۰۱ به وجود آمد. در ریاضیات فشار کل برابر مجموع فشار ...

قوانین گاز

نخستین قوانینی که برای گازها بدست آمد، مربوط به پایان سدهٔ ۱۸ میلادی می‌شود. هنگامی که دانشمندان دریافتند که میان فشار، حجم و دمای یک نمونهٔ گازی رابطه برقرار است و امکان این وجود دارد که یک رابطه که برای یک نمونه برقرار است، برای تمام گازها نیز ...