ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 304

مثلث جنوبی

مثلث جنوبی یک صورت فلکی کوچک در جنوبی‌ترین نیم‌کرهٔ جنوبی آسمان است که البته با صورت فلکی مثلث متفاوت است، و با سه ستارهٔ پرنورتر خود یک مثلث متساوی‌الاضلاع می‌سازد. ستارگان این صورت فلکی که ستارگانش از قدر ظاهری ۳ روشنتر هستند توسط یوهان بایر و ...

مرغ بهشتی (صورت فلکی)

مرغ بهشتی یکی از صور فلکی بسیار جنوبی است و یکی از دوازده صورت فلکی است که توسط پتروس پلانسیوس براساس مشاهدات پیتر دریکسزون کیسر و فردریک د هاتمن، در بین سالهای ۱۵۹۵ تا ۱۵۹۷ ایجاد شد.

نام‌گذاری بایر

نامگذاری بایر یک روش نامگذاری اجرام آسمانی است که بر اساس قدر ظاهری ستارگان یک صورت فلکی انجام می‌گیرد. این شیوه نامگذاری، به افتخار یوهان بایر نامگذاری بایر نام گرفته‌است.

نهنگ (صورت فلکی)

نَهَنگ از صورت‌های فلکی است. ستاره مهم این پیکر آسمانی شگفت‌اختر میرا نام دارد. شگفت‌اختر ستارهٔ سرخ‌رنگی است که درخشندگی متغیری دارد. شش ماه از سال در یک زمان ثابت با چشم برهنه دیده می‌شود، سپس از نظر ناپدید می‌شود. معادل انگلیسی:Cet مساحت:۱۲۳۱ ...

هشتک (صورت فلکی)

هشتک یا ثُمْن به معنی یک هشتم دایره، جنوبی‌ترین صورت فلکی آسمان است که از نیمکره شمالی دیده نمی‌شود این صورت فلکی توسط نیکلاس لوئس د لاکایله به وجود امد محور جنوبی حرکت زمین در نزدیکی سیگما هشتک قرار دارد. پیوند=|چپ|بندانگشتی|NaNxNaNپیکسل

غبار دنباله‌دار

غبار دنباله‌دار به گرد و غبار کیهانی که از یک دنباله‌دار سرچشمه می‌گیرد گفته می‌شود. گردوغبار دنباله‌دار می‌تواند اطلاعاتی در مورد منشأ و شکل‌گیری دنباله‌دار ارائه دهد. هنگامی که زمین از بین فضای آغشته به غبار دنباله‌دار عبور می‌کند، یک بارش شهاب ...

گرد و غبار میان‌کهکشانی

گرد و غبار میان‌کهکشانی همان غبار کیهانی است که میان کهکشانها در فضای میان کهکشانی قرار دارد. شاهد وجود گرد و غبار میان‌کهکشانی در آغاز سال ۱۹۴۹ ارائه شد و مطالعه بر روی آن تا اواخر سدهٔ بیستم گسترده‌تر شد. در توزیع گرد و غبار میان‌کهکشانی گوناگو ...

انسلادوس (قمر)

انسلادوس ششمین ماه بزرگ زحل است که در سال ۱۷۸۹ توسط ویلیام هرشل کشف شد. کاوشگرهای وویجر در دههٔ ۱۹۸۰ بر سطح آن یخ یافتند. قطر انسلادوس تنها ۵۰۰ کیلومتر است و همهٔ پرتوهای تابیده‌شده از خورشید را بازمی‌تاباند. در هنگام ظهر دمای سطح آن منفی ۱۹۸ درج ...

قمر نامنظم

در اخترشناسی ماه یا قمر نامنظم به گونه‌ای از ماه یا قمر طبیعی گفته می‌شود که دارای زاویه انحراف و تمایل به خروج از مرکز مداری، حرکت رجوعی و گردشی در جهت مخالف سیارهٔ خود دارد. باور بر این است که بر خلاف قمرهای معمولی این قمرها توسط جاذبه سیاره‌ها ...

نام‌گذاری اجرام آسمانی

تعیین موقت نجومی قراردادی نجومی می‌باشد برای نام‌گذاری سریع اما موقت اجسام اکتشافی. اسامی انتخابی توسط این قرارداد فقط به منظور ثبت اولیه می‌باشد و پس از مطالعات لازم با اسمی مرتبط ولی دائمی جایگزین می‌شود. اما این قانون سطوح مختلفی دارد، به‌طور ...

فهرست اجرام گام

فهرست گام فهرستی نجومی از ۸۴ سحابی گسیلشی در آسمان جنوبی است. کالین استنلی گام، اخترشناس استرالیایی با استفاده از عکاسی میدان دید باز در رصدخانه کوه استرمبلو این فهرست را تهیه کرد. گام یافته‌های خود را در مقاله‌ای با عنوان مطالعه‌ای بر روی سحابی‌ ...

اوربن لو وریه

اوربن ژان ژوزف لو وریه ، یک ریاضی دان فرانسوی بود که در زمینه مکانیک سماوی تخصص داشت و بیش از هرچیزی به دلیل سهمش در کشف نپتون شناخته می‌شود. این ستاره‌شناس فرانسوی محاسبات پیچده‌ای را برای کشف نپتون انجام داد و سرانجام محاسباتش را همراه با نامه‌ ...

فهرست کهکشان‌ها

حدود ۵۴ کهکشان در گروه محلی ما وجود دارد. در خوشه سنبله حدود ۱۰۰٬۰۰۰ کهکشان، و در ابرخوشه لانیاکیا حدود ۵۰۰،۰۰۰ کهکشان و همچنین در جهان قابل مشاهده برای ما در حدود چهار تریلیون کهکشان وجود دارد. هیچ نامگذاری جهانی مورد توافق همگان برای کهکشان‌ها ...

آرپ۲۷۳

آرپ۲۷۳ نام یک تودهٔ کهکشان است که فراسوی دوردست کهکشان راه شیری، در فاصلهٔ بیش از ۳۰۰ میلیون سال نوری از آن قرار دارند. این کهکشان در صورت فلکی زن برزنجیر است که برای اولین بار توسط هالتون آرپ در سال ۱۹۶۶ میلادی شناخته شد. این کهکشان بزرگترین کهک ...

ابر ماژلانی بزرگ

ابر ماژلانی بزرگ کهکشانی در همسایگی کهکشان راه شیری است. فاصله‌اش از کهکشان راه شیری کمی کمتر از ۵۰ کیلو پارسک است و بنابراین سومین کهکشان نزدیک به راه شیری شمرده می‌شود. ابر ماژلانی بزرگ چهارمین کهکشان بزرگ گروه محلی است.

ای‌جی‌اس-زداس-۸-۱

ای‌جی‌اس-زداس-۸–۱ کهکشانی است که در صورت فلکی گاوران پیدا شده است. مقدار انتقال به سرخ این کهکشان، جزو بیشترین انتقال‌های به سرخی است که تاکنون اندازه‌گیری شده و از همین رو است که اخترفیزیکدانان این کهکشان را یکی از دورترین کهکشان‌های شناخته شده ...

جی‌ان - ز۱۱ (کهکشان)

کهکشان جی‌ان - ز۱۱ یک کهکشان باانتقال به سرخ بالاست که در صورت فلکی خرس بزرگ پیدا شده، و تا امروز قدیمی‌ترین و دوردست‌ترین کهکشان شناخته شده در جهان قابل مشاهده است. جی‌ان - ز۱۱ دارای طیف‌بینی انتقال به سرخ بالای Z = ۱۱٫۱ است. این رقم که نشان‌گر ...

دیوار کهکشانی

دیوار کهکشانی یا دیوار کبیر، سامانه‌ای متشکل از ابر خوشه‌ها و خوشه‌های پراکنده بزرگ کشیده است. ساختار مذکور حجمی در حدود ۲۶۰ در ۷۳۰ در ۳۰ میلیون سال نوری را اشغال می‌کند. به گمان ستاره‌شناسان جهان شامل تعداد زیادی از چنین دیوارهایی است که در عرضی ...

کهکشان

کهکشان‌ها سامانه‌هایی بزرگ و با اندازه و مرز مشخصی هستند که از ستاره‌ها، بقایای ستاره‌ای، ماده تاریک، گازها و گرد و غبارهای میان ستاره‌ای تشکیل شده‌اند و با نیروهای گرانشی به گردِ هم آمده‌اند. کوچک‌ترین کهکشان‌ها دارای پهنایی برابر با چند صد سال ...

کهکشان کوتوله

یک کهکشان کوتوله به کهکشانی اطلاق می‌شود که دارای فقط چند میلیارد ستاره باشد. ابر ماژلانی بزرگ نیز ۳۰ میلیارد ستاره دارد و به همین دلیل گاهی به عنوان کهکشان کوتوله طبقه‌بندی می‌شود. کهکشان راه شیری چهارده کهکشان کوتوله شناخته شده دارد که به شکل ا ...

نشردهنده‌های لیمن-آلفا

نشردهنده‌های لیمن-آلفا ، کهکشانهایی در فاصلهٔ بسیار دور هستند که تابش لیمان-آلفا دارند. با توجه به فاصلهٔ زیاد آنها و سرعت محدودی که نور دارد، می‌توان گفت آنها دریچهٔ نگاه ما به تاریخ جهانند. گمان می‌رود این کهکشان‌ها پیش‌سازندهٔ بیشتر کهکشان‌های ...

دوتایی پرتو ایکس

دوتایی پرتوایکس یک گروه از ستارگان دوتایی هستند که پرتو ایکس تابش می‌کنند. روش تابش این پرتو بدین گونه‌است که یکی از همدم‌ها معمولاً سیاهچاله، ستاره نوترونی یا کوتوله سفید مواد همدم دیگر را بلعیده و در این هنگام این مواد به دور جرم کوچک‌تر می‌چرخ ...

تابش زمینه کیهانی

در کیهان‌شناسی تابش زمینهٔ کیهانی تابشی الکترومغناطیسی است که سراسر کیهان را پوشانده‌است. این تابش، طیف جسم سیاهی با دمای ۲٫۷۲۶ کلوین دارد. بنابراین بیشینهٔ این تابش در محدودهٔ ریزموج با بسامد ۱۶۰GHz و طول موج ۱٫۹mm است. کیهان‌شناسان تابش زمینهٔ ...

ریزاختروش

ریزاختروش که به نام دوتایی پرتو ایکس منتشر کننده امواج رادیوی نیز خوانده می شود، نوع کوچکتر یک اختروش است. ریزاختروش ها را از روی اختروش ها نامگذاری نموده اند؛ زیرا خصوصیات مشترکی بایکدیگر دارند: انتشار امواج رادیویی قوی و متغیر و اینکه هردو به ص ...

کهکشان رادیویی

کهکشان‌های رادیویی و نزدیکان آن‌ها: کوازارهای رادیویی و بلازارها، انواع هسته‌های کهکشانی فعال هستند که در طول موج‌های رادیویی بسیار درخشان هستند و درخشندگی آن‌ها تا ۱۰۳۹ وات بین ۱۰ مگاهرتز و ۱۰۰ گیگاهرتز است. انتشار رادیو به دلیل فرایند سنکروترون ...

منبع رادیویی در اخترشناسی

منبع رادیویی در اخترشناسی یا سرچشمهٔ امواج رادیویی بیرونی، ، منابع تولید کنندهٔ موج‌های رادیویی در فضای بیرونی هستند که موج‌های رادیویی پرتوان را منتشر می‌کنند. این موج‌های رادیویی از سوی طیف وسیعی از منابع انتشار می‌یابند و نشان‌گر برخی از پویات ...

اسفرومتر

اسفرومتر ، گوی‌سنج یا خم‌سنج دستگاهی برای اندازه‌گیری دقیق شعاع کره است. عینک‌سازان نیز این ابزار مهندسی را برای اندازه‌گیری انحنای سطح لنز بسیار به کار می‌برند. یک اسفرومتر معمولی دربرگیرنده‌ی یک پیچ ریز است که روی مهره‌ای که در مرکز یک میز سه‌پ ...

پروفایلومتر

پروفایلومتر یک دستگاه اندازه‌گیری است که برای اندازه‌گیری پروفیل سطح و تعیین زبری آن استفاده می‌شود. ابعاد حیاتی مورد نیاز از جمله پله، انحنا و میزان مسطح بودن از روی توپوگرافی شکل تعیین می‌شوند.

کشش‌سنج

کشش سنج یا اکسنسومتر دستگاهی است که برای اندازه‌گیری تغییرات طول یک شی استفاده می‌شود.این دستگاه برای اندازه‌گیری تنش_کرنش و تست‌های کشش مفید است. نام اکستنسومتر از دو واژهٔ لاتین "extension" به معنی کشش یا گسترش و کلمهٔ لاتین "meter" به معنی اند ...

تحلیل تناظر

تحلیل تناظر یا میانگین متقابل یک تکنیک آماری چند متغیری است که توسط هرمان اوتو هارتلی پیشنهاد شد و بعدها توسط ژان‌پل بانژرسی توسعه داده شد. این موضوع به لحاظ مفهومی شبیه به آنالیز مولفه‌های اصلی است، اما به جای داده‌های پیوسته، با مطلق بکار می‌رو ...

آینده

آینده بعدی از هستی بشر است که در فراسوی لحظهٔ "حال" گسترش می‌یابد و همچون اصلی در انجام اقدامات در نظر گرفته می‌شود. این مفهوم برخورداری از طرح، اهداف، نیات، غایات و مفاهیم را برای آدمی به همراه می‌آورد. آینده مدت زمانی نا محدود پس از حال حاضر اس ...

بمب ساعتی

تایمر: در بمب‌های ساعتی دو نوع تایمر بکار می‌رود الف:الکتریکی ب:دست‌ساز مکانیکی یا الکتریکی نحوه عملکرد آنها که همان برقراری ارتباط الکتریکی در زمان معین بین باتری و چاشنی الکتریکی است با هم یکسان است. چاشنی الکتریکی: در این نوع چاشنی از جریان ال ...

پاپ (فیزیک)

پاپ در فیزیک عبارت است مشتق ششم بردار مکان نسبت به زمان یا نرخ تغییرات کرکل نسبت به زمان. پاپ با معادلات زیر توصیف می‌شود. p → = d c → d t = d 2 s → d t 2 = d 3 ȷ → d t 3 = d 4 a → d t 4 = d 5 v → d t 5 = d 6 r → d t 6 {\displaystyle {\vec {p}}={ ...

تنسور متریک (نسبیت عام)

تنسور متریک شیء بنیادی مطالعه در نسبیت عام است. شاید به گونه‌ای بتوان آن را تعمیم میدان گرانشی آشنای گرانش نیوتنی دانست. متریک تما ساختارهای هندسی و سببی فضازمان را ثبت می‌کند و برای تعریف مفاهیمی همچون فاصله، حجم، خمش، زاویه، گذشته و آینده از آن ...

ثانیه کبیسه

ثانیهٔ کبیسه مقدار زمان یک ثانیه است که به زمان UTC ساعت هماهنگ جهانی * هماهنگ شود. آخرین اقدام اضافه کردن ثانیه کبیسه در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۱۵ روی داده‌است.

جانس

جانس یا اسنپ در فیزیک عبارت است مشتق چهارم بردار مکان نسبت به زمان یا نرخ تغییرات جرک نسبت به زمان. جانس با معادلات زیر توصیف می‌شود. s → = d ȷ → d t = d 2 a → d t 2 = d 3 v → d t 3 = d 4 r → d t 4 {\displaystyle {\vec {s}}={\frac {d\,{\vec {\jma ...

جرک (فیزیک)

جهش یا خیز اصطلاحی است در مکانیک که به اختلاف شتاب بر زمان گفته می‌شود و واحد آن متر بر مکعب ثانیه است. خیز، مشتق شتاب نسبت به زمان یا مشتق دوم سرعت به زمان یا مشتق مرتبه سوم جابه جایی به زمان می‌باشد و ماهیت برداری دارد یعنی,V=dR/dt, A=dV/dt=d2R ...

خط جهانی

در فیزیک ، جهان‌خط یک جسم ، مسیر یکتای آن جسم هنگام سفر در فضازمان چهاربعدی است. مفهوم جهان‌خط با مفاهیم مدار یا مسیر متفاوت است و دارای یک بعد بیشتر به نام زمان است. ایدهٔ فضازمان ابتدا در فیزیک و توسط هرمان مینکوفسکی مطرح شد. این واژه امروزه مع ...

روتاتوم

روتاتوم در فیزیک عبارت است مشتق گشتاور نسبت به زمان یا به عبارتی نرخ تغییرات گشتاور نسبت به زمان. روتاتوم با معادله زیر توصیف می‌شود: P → = d τ → d t {\displaystyle {\vec {P}}={\frac {d{\vec {\tau }}}{dt}}}

زمان باقی‌مانده

در نظریه فرایندهای تجدید، بخشی از نظریه احتمال ، زمان باقیمانده یا زمان تکرار پیش‌ِ رو ، مدت زمان بین هر زمان مشخص t {\displaystyle t} و آغاز دوره بعدی فرایند تجدید مورد نظر است. به بیان دیگر، زمان باقی‌مانده پاسخ به این پرسش است که "چه مقدار دیگ ...

ساعت تابستانی

تغییر ساعت تابستانی یا صرفه‌جویی در زمان نور روز و هماهنگی ساعت کار اقتصادی ـ که در بیشتر کشورها با نام ساعت تابستانی نامیده می‌شود ـ به تغییر ساعت در منطقه‌های زمانی گفته می‌شود که موجب طولانی‌تر شدن روز در عصر و کوتاه‌تر شدن آن در صبح می‌شود. ا ...

ساعت تابستانی اروپای مرکزی

ساعت تابستانی اروپای مرکزی یکی از نام‌های تغییر ساعت برای صرفه جویی در زمان روز در اروپای مرکزیست. در حالت عادی زمان در اروپای مرکزی ۱ ساعت از گرینویچ جلوتر است

ساعت گرینویچ

ساعت جهانی یا ساعت گرینویچ که به صورت مخفف به آن "GMT" نیز می‌گویند، به ساعت جاری دهکده گرینویچ در نزدیکی شهر لندن اشاره دارد. این ساعت در رصدخانه سلطنتی گرینویچ و بر اساس موقعیت خورشید تنظیم می‌شود. گرینویچ تقریباً چیزی معادل ساعت هماهنگ جهانی U ...

ساعت هماهنگ جهانی

ساعت هماهنگ جهانی یا یوتی‌سی یک معیار زمان برای تعیین ساعت‌ها و اختلافات زمانی در سراسر جهان است. ساعت هماهنگ جهانی تنها ۰٫۹ ثانیه با ساعت گرینویچ اختلاف دارد و برای بسیاری از کاربردهای روزمره چنین اختلافی قابل صرف‌نظر کردن است. در هنگام تعیین مخ ...

ظهر شرعی

ظهر شرعی یا نیم‌روز، زمانی است که سایهٔ شاخص به کوتاه‌ترین مقدار خود در رو می‌رسد، و در برخی مناطق سایه محو می‌شود. یعنی وقتی که خورشید از بالاترین نقطه خود در آسمان به سوی مغرب مایل می‌شود. صبح که خورشید بیرون می‌آید، سایهٔ آن به طرف مغرب می‌افت ...

کرکل (فیزیک)

کرکل در فیزیک عبارت است مشتق پنجم بردار مکان نسبت به زمان یا نرخ تغییرات جانس نسبت به زمان. کرکل با معادلات زیر توصیف می‌شود. c → = d s → d t = d 2 ȷ → d t 2 = d 3 a → d t 3 = d 4 v → d t 4 = d 5 r → d t 5 {\displaystyle {\vec {c}}={\frac {d{\vec ...

واهلش

در علوم فیزیکی، واهلش به معنی برگشت یک سیستم مختل شده به تعادل است. هر فرایند واهلشی را می‌توان با زمان واهلش τ تعریف کرد. ساده‌ترین توصیف تئوری از واهلش به عنوان یک تابع زمانی، به صورت یک تابع نمایی (exp(-t/τ است.

یانک (فیزیک)

یانک در فیزیک عبارت است مشتق نیرو نسبت به زمان یا بعبارتی نرخ تغییرات نیرو نسبت به زمان. یانک با معادلات زیر توصیف می‌شود: Y = d F d t = d 2 p d t 2 = d 2 m v d t 2 = m j + 2 a d m d t + v d 2 m d t 2 {\displaystyle {\begin{aligned}\mathbf {Y} &a ...

اس‌تی‌اس-۵

اس‌تی‌اس-۵ پنجمین مأموریت شاتل فضایی متعلق به ناسا بود که توسط شاتل کلمبیا انجام شد. این پرواز در ۱۱ نوامبر ۱۹۸۲ پرتاب و در ۱۶ نوامبر همان سال، به زمین نشست. اس‌تی‌اس-۵ چهارمین پرتاب شاتل بود که پنجمین پرتاب فضاپیمای کلمبیا نیز محسوب می‌شد.

اس‌تی‌اس-۸

اس‌تی‌اس-8 هشتمین مأموریت شاتل فضایی متعلق به ناسا بود که توسط شاتل چلنجر انجام شد. این پرواز در ۳۰ اوت ۱۹۸۳ میلادی پرتاب و در ۵ سپتامبر همان سال به زمین نشست. این اولین پرتاب بود که در شب انجام شد و نیز اولین فضانورد آفریقایی-آمریکایی، گویین بال ...