ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 381

خیام‌خوانی

خیام‌خوانی یا رباعی‌خوانی ، سبک خاص و متمایز آواز خواندن رباعی بخصوص رباعیات خیام است که ممکن است با اشعاری دیگر و همنوایی بعضی سازها همراه باشد. نوعی خیام خوانی ویژه در موسیقی بوشهر که به آن "خیامی" هم می‌گویند و جزئی از موسیقی محفلی و خصوصی بوش ...

سه یار دبستانی

به روایتی، خیام، حسن صباح و خواجه نظام الملک به سه یار دبستانی معروف بوده‌اند که در بزرگی هر یک به راهی رفتند. حسن رهبر فرقهٔ اسماعیلیه گشت، خواجه نظام‌الملک سیاست‌مداری بلندپایه شد و خیام دانشمند و شاعری گوشه گیر گشت که در آثارش اندیشه‌های بدیع ...

سایوز تی‌ام-۳۱

سایوز-تی‌ام-۳۱ نخستین مأموریت سرنشین دار سازمان ملی فضانوردی روسیه به سمت ایستگاه فضایی بین‌المللی محسوب می شود. در طول این ماموریت ۲ فضاپیمای پشتیبانی پروگرس دو شاتل فضایی ناسا تحت عناوین اس‌تی‌اس-۹۷ و اس‌تی‌اس-۹۸ به ایستگاه متصل شدند.

سایوز تی‌ام-۳۲

سایوز-تی‌ام-۳۲ یک مأموریت سرنشین دار سازمان ملی فضانوردی روسیه و نخستین مأموریت اعزام گردشگر فضایی به سمت ایستگاه فضایی بین‌المللی محسوب می شود.

پل راشل کارسون

۴۰٫۴۴۶۷° شمالی ۷۹٫۹۹۹۸° غربی  / 40.4467; -79.9998 پل راشل کارسون به انگلیسی: Rachel Carson Bridge با نام دیگر پل خیابان نینت به انگلیسی: Ninth Street Bridge بر روی رود الیگنی دانتاون پیتسبرگ، پنسیلوانیا احداث شده‌است. نام آن از زیست‌شناس معروف ر ...

توبرکولین

آنتی ژن مایکوباکتریوم توبرکولوزیس و مایکو باکتریوم بویس است که برای تست تزریق داخل درم ID یک واحد توبوکولین TU در افراد شدیداً حساس یا 5 واحد توبرکولین 5TU در افراد کمتر حساس در سطح فلکسور ساعد و در صورت واکنش منفی ، تکرار تست انجام می‌گیرد.

برء الساعه

برء الساعه کتابی در زمینهٔ پزشکی از محمد زکریای رازی است. برخی مورخان این کتاب را آخرین اثر رازی می‌دانند. رازی در مقدمهٔ کتاب، دلیل نگارش این اثر را خواست ابوالقاسم عبیدالله وزیر ذکر می‌کند. متن عربی برءالساعه در بیست و سه باب است و یک دورهٔ درم ...

روز داروساز

جامعۀ‌ داروسازان ایران از سال ۱۳۵۴ تعیین روزی به نام روز داروساز را دنبال می‌کرد. تعیین تولد زکریای رازی به عنوان روز داروساز نخستین بار در ایران توسط یکی از دانشیاران دانشکدۀ‌ داروسازی تهران انجام شد و در سال ۱۳۵۵ برای نخستین بار روز ۵ شهریور تو ...

فهرست شاگردان محمد زکریای رازی

شاگردان محمد زکریای رازی ، پزشک، فیلسوف و شیمی‌دان ایرانی یکی از خدمات ارزندهٔ رازی روش تدریس او در زمینهٔ پزشکی است. روش رازی از بسیاری جهات انطباق غیرقابل انکاری با روش‌های مدرن دارد. ابن‌الندیم در کتاب الفهرست در بارهٔ روش تدریس رازی می‌نویسد: ...

شرکت موشکی اس‌پی کارالیوف و صنایع فضایی انرگیا

شرکت موشکی اس‌پی کارالیوف و صنایع فضایی اِنرگیا یا به‌طور خلاصه "اِنرگیا" یک شرکت روسی پیشرو در زمینه ساخت موشک، فضاپیما و بخش‌های ایستگاه‌های فضایی است. این شرکت در سال ۱۹۴۶ میلادی تأسیس، و به افتخار سرگئی کارالیوف، نخستین مدیر ارشد طراحی آن، نا ...

فهرست چیزهایی که به افتخار کارل فریدریش گاوس نامگذاری شده‌است

این صفحه فهرست چیزهایی است که به افتخار کارل فریدریش گاوس نامگذاری شده‌است. لم گاوس در هندسه ریمانی قانون مغناطیسی گاوس لم گاوس در نظریه اعداد عدد اول گاوسی قانون گاوس سطح گاوسی آزمون گاوس دوره گاوسی الگوریتم گاوس نیوتون خط گاوس-نیوتون گراف گاوسی ...

رمزگذاری شانون-فانو

در حوزهٔ فشرده سازی داده ها، کدینگ یا کدگذاری شانون-فانو ، که به افتخار کلود شانون و رابرت فانو این چنین نامیده شده، تکنیکی است، برای ایجاد یک کد پیشوندی ، بر مبنای مجموعه‌ای از نمادها و احتمالات. این تکنیک نیمه بهینه است؛ چرا که مانند کدگذاری ها ...

عدد شانون

عدد شانون که به نام کلود شانون نامگذاری شده‌است، مرز پایین‌تر محافظه کارانه پیچیدگی درخت بازی شطرنج برابر 10 120 است، که براساس میانگین حدود 10 3 احتمال برای یک جفت حرکت شامل یک حرکت برای سفید و پس از آن یک حرکت برای سیاه، در یک بازی معمولی که حد ...

پلن‌کلکولوس

پلن کلکولوس یک زبان برنامه‌نویسی است که برای اهداف مهندسی توسط کنراد تسوزه بین سال‌های ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۵ طراحی شده‌است. این اولین زبان سطح بالای مبتنی بر معماری غیر فون نیومن بود که برای یک کامپیوتر طراحی می‌شد. همچنین دستخط‌ها و نوشته‌های محاسباتی ای ...

قوانین مندل

قوانین مندل یا قوانین وراثت نظریه‌هایی ژنتیکی هستند که طبق آن‌ها می‌توان نتایج حاصل از آمیزش‌های تجربی جانداران را پیشگویی کرد. این قوانین که پایهٔ علم ژنتیک کلاسیک را تشکیل می‌دهند توسط گرگور مندل کشف شدند. قانون اول: قانون تفکیک ژن‌ها این قانون ...

گرگور مندل

یوهان گرگور مندل کشیشی اتریشی-آلمانی بود که به عنوان پدر دانش ژنتیک شناخته می‌شود. گرگور مندل در ۱۸۶۵ توانست قوانین حاکم بر انتقال صفات وراثتی را که حاصل آزمایش‌های او روی گیاه نخود فرنگی بود، شناسایی کند؛ ولی از آنجایی که در جامعه علمی آن زمان ب ...

انستیتو پاستور

انستیتو پاستور مؤسسه غیرانتفاعی و خصوصی فرانسوی است که برای پژوهش در زمینه‌های زیست‌شناسی و میکروارگانیسم‌ها، بیماری‌ها و واکسن‌ها از سال ۱۸۸۷ تشکیل شده‌است. این مؤسسه بنام بنیان‌گذار و نخستین رئیس آن لوئی پاستور نام گذاری شده‌است. تاکنون هشت‌تن ...

رابطه پلانک-اینشتین

رابطه پلانک-انیشتین که همچنین به عنوان رابطه انیشتین ، رابطه انرژی-فرکانس پلانک ، رابطه پلانک ، و معادله پلانک نیز شناخته می‌شود می‌گوید انرژی یک فوتون، E که به انرژی فوتون معروف است، با فرکانس ν آن متناسب است. ثابت، h به عنوان ثابت پلانک شناخته ...

معادله فوکر-پلانک

معادلهٔ فوکر-پلانک در مکانیک آماری یک معادله دیفرانسیل با مشتقات پاره‌ای است که تکامل زمانی تابع چگالی احتمال سرعت را برای ذره‌ای توصیف می‌کند که تحت تأثیر نیروی پسار و نیروهای کاتوره‌ای قرار دارد. این معادله برای توصیف حرکت براونی به کار می‌رود ...

یکاهای طبیعی

یکاهای طبیعی یکاهای فیزیکی اندازه‌گیری‌اند که برپایهٔ ثابت‌های جهانی قرار دارند. به این معنی که یکاها به گونه‌ای تنظیم می‌شوند که اندازه عددی یک یا چند ثابت بنیادی طبیعت برابر با عدد یک بشود. این کار بیشتر برای ساده شدن محاسبات و قابلیت مقایسه کم ...

پی‌جی‌ام-۱۱ رداستون

راکت رداستون یا با نام کامل‌تر راکتی بود که اولین ماهوارهٔ ایالات متحده، اکسپلورر ۱ را به فضا پرتاب کرد. این راکت توسط تیمی به مدریت ورنر فون براون، که در آن زمان برای ارتش آمریکا درپایگاه فورت بلیس، تگزاس مشغول به کار بود، ساخته شد. در سال ۱۹۵۰، ...

موشک بالستیک

موشک پرتابشی یا موشک بالستیک به موشک‌هایی می‌گویند که تا ارتفاع بسیار بالایی اوج می‌گیرند به جو بازمی‌گردند.

ورنر فون زیمنس

ارنست ورنر فون زیمنس یک مهندس و کارخانه‌دار آلمانی بود. از اسم زیمنس برای یکای رسانایی الکتریکی در واحد SI استفاده می‌شود. او همچنین مؤسس شرکت الکتریکی و مخابراتی زیمنس بود. وی برادر کارل ویلهلم زیمنس و کارل هاینریش فون زیمنس بود.

فرمول پراکندگی کارمرز-هایزنبرگ

فرمول پراکندگی کارمرز-هایزنبرگ رابطه‌ای است مربوط به منطقه مؤثر حاکم بر احتمال پراکندگی یک فوتون توسط الکترون اتمی. این رابطه قبل از ظهور مکانیک کوانتومی توسط هندریک آنتونی کارمرز و ورنر هایزنبرگ در سال ۱۹۲۵ به دست آمد. بر مبنای اصل هم‌خوانی، فرم ...

کلوین

کلوین با نماد K یکای اندازه‌گیری دما است که بر اساس مقیاس مطلق بیان می‌شود. این یکا، یکی از هفت یکای اصلی سامانه استاندارد بین‌المللی یکاها است. کلوین، یک مقیاس مطلق دما در ترمودینامیک است که در آن صفر مطلق - سردترین دمای ممکن - صفر کلوین نام دار ...

تابش الکترومغناطیسی

تابش الکترومغناطیسی پدیده‌ای موجی است که در فضا منتشر می‌شود و از میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی ساخته شده‌است. این میدان‌ها در حال انتشار، بر یکدیگر و بر جهت پیشروی موج عمود هستند. گاهی به تابش الکترومغناطیسی، نور می‌گویند، اگرچه نور مرئی فقط بخش ...

پورین

پورین به ترکیب شیمیایی گفته می‌شود که حاصل ترکیب یک حلقه پیریمیدین با یک حلقه ایمیدازول است. پورین‌ها فراوان‌ترین ترکیب‌های هتروسیکلیک نیتروژنی در طبیعت هستند. پورین‌ها به همراه پیریمیدین‌ها سازنده بازهای آلی هستند که در ساختار دی‌ان‌ای به صورت ن ...

انقباض طول

انقباض طول که به انقباض لورنتس–جرالد نیز معروف است، یکی از نتایج نظریهٔ نسبیت خاص است که آلبرت اینیشتین در سال ۱۹۰۵ ارائه داده بود. مطابق این نتیجه، در تمام اجسامی که با سرعتی غیر از صفر نسبت به یک ناظر در حال حرکت هستند طول کاهش می‌یابد. نکته مه ...

تاریخ نسبیت خاص

تاریخچه نسبیت خاص شامل بسیاری از نتایج نظری و یافته‌های تجربی است که توسط آلبرت آبراهام مایکلسون، هندریک لورنتز، آنری پوانکاره و دیگران بدست آمده‌است. این نتایج در تئوری نسبیت خاص ارائه شده توسط آلبرت انیشتین و کارهای بعدی ماکس پلانک، هرمان مینکو ...

نیروی آبراهام-لورنتز

در الکترومغناطیس، نیروی آبراهام-لورنتز نیروی پس‌زنی وارد شده بر ذرات باردار شتابدار است که به دلیل تابش الکترومغناطیس گسیل شده توسط ذرات ناشی از شتاب آن‌ها ایجاد می‌گردد. این نیرو همچنین نیروی عکس‌العمل تابش نیز نامیده می‌شود. این رابطهٔ نیروی آب ...

فشار اسمزی

فشار کس یا فشار تورگور یا فشار اسموتیک است که باید بر مایع وارد شود تا مانع حرکت آن مایع از بین یک غشای نیمه تراوا شود. واژه اسمز ریشه یونانی داشته و به معنای فشار دادن است و غشای نیمه تراوا به غشائی گفته می‌شود که نسبت به برخی از مولکول‌ها نفوذ ...

ابر اورت

ابر اورت ؛ بر اساس نظریهٔ یان اورت اخترشناس هلندی، ابر اورت نام مکانی است که خیلی از دنباله‌دار‌ها از آن سرچشمه می‌گیرند و برابر این تئوری علمی در فاصلهٔ ۵۰٬۰۰۰ واحد نجومی تقریباً یک سال نوری از خورشید قرار دارد. به عبارت دیگر، فاصله تا این ابر ی ...

نیروی بین مولکولی

نیروهای بین مولکولی به نیروهای جاذبه و دافعه‌ای گفته می‌شود که بین ذرات همجوار عمل می‌کنند. این نیرو نسبت به نیروهای درون ذره‌ای، نیرویی که یک مولکول را یک‌جا نگه‌می‌دارد، ضعیف‌تر است. به عنوان مثال، پیوند کووالانسی موجود در داخل مولکول هیدروژن ک ...

فهرست محققان زبان‌های برنامه‌نویسی

فهرست زیر شامل محققان نظریه زبان‌های برنامه‌نویسی، طراحی، پیاده‌سازی و زمینه‌های مرتبط است. والتر برایت، طراح زبان برنامه‌نویسی دی. استیون ولفرم، سازنده متمتیکا روبرتو یروسالیمچی، طراح لوآ یوکیهیرو ماتسوموتو، طراح روبی. گای ال استیل جونیور، مشارک ...

الکمئون

آلکمایون Ἀλκμαίωνος پزشک و فیلسوف پیشاسقراطی معاصر فیثاغورس بود. وی در اواخر قرن ششم پیش از میلاد در کروتون به دنیا آمد و در جوانی از شاگردان فیثاغورس گشت.

خیلون

خیلون فرزند داماگتاس، از اهالی لاکدمونی، یکی از کسانی است که نامش در میان فرزانگانِ هفت‌گانهٔ یونان ثبت شده است. خیلون در خلال پنجاه و پنجمین یا پنجاه و ششمین المپیاد، به عنوان افور انتخاب شد. هنگامی که برادرش به این موضوع، به دلیل اینکه خودش مان ...

دیوژن آپولونی

دیوژن اهل آپولونیا ، فیلسوف پیشاسقراطی بود. وی در آپولونیا، شهری در آسیای صغیر، در نیمه دوم سدهٔ پنجم پیش از میلاد می‌زیست. دیوژن از ملطیان و به ویژه از آناکسیمنس بسیار تأثیر پذیرفته بود. وی می‌گفت آدمی باید تحقیق خود را با چیزی که مسلم و بی‌چون ...

ابوسهل نوبختی

اسماعیل بن علی بن اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت معروف به ابوسهل اسماعیل نوبختی یا ابوسهل نوبختی متکلم شیعه دوازده امامی بوده‌است. وی از بزرگان خاندان نوبختی بوده و در دوره موسوم به غیبت صغری می‌زیسته و در نشر تشیع دوازده امامی در دوران حیرت تلاش فراو ...

اوزه هوآن

اوزه هوآن ، یک محقق کنفسیوس‌گرا در دوره موروماچی و اوایل دوره ادو است. وی در سال ۱۶۲۶ در زمان شوگون سوم شوگونسالاری توکوگاوا، توکوگاوا ایه‌میتسو کتاب تاریخی تایکوکی را منتشر کرد. تایکوکی زندگینامه تویوتومی هیده‌یوشی، کانپو در طول دوره آزوچی-موموی ...

جیمز بالدوین

جیمز آرتور بالدوین ، رمان‌نویس، مقاله‌نویس و نمایش‌نامه‌نویس آمریکایی بود که برای علاقه و فصاحتش در موضوع نژاد در آمریکا، به چهره‌ای مهم در آمریکا و اروپای غربی در اواخر دهه ۱۹۵۰ و اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی تبدیل شد.

ابوالعباس ثعلب

نسبش "ابوالعباس احمد بن یحیی بن یسار شیبانی بغدادی" ذکر کرده‌اند. در ربیع‌الاول ۲۰۰ق/اکتبر ۸۱۵م در بغداد زاده شد. از ۲۱۸ تا ۲۲۵ق نزد الفراء علم آموخت سپس ده سال شاگردی ابن اعرابی نمود ۲۲۵–۲۳۵ق. از ابن اعرابی بسیار علم لغت آموخت. نحو را از سلمة بن ...

ابوحامد صاغانی

ابوحامد احمد بن محمد صاغانی اسطرلابی ، منجم و ریاضی‌دان ایرانی بود. اصالتاً از اهل صاغان چغان، روستایی از مرو رود خراسان بود و در بغداد می‌زیست و در ذیقعده ی سال ۳۷۹ در بغداد درگذشت. سلاطین آل بویه و خلفای عباسی وی را محترم می‌داشتند. او کتاب تسط ...

ابوسعید ضریر گرگانی

ابوسعید ضریر گرگانی ریاضی‌دان و ستاره‌شناس ایرانی بود. وی رساله‌ای را دربارهٔ مسائل زمین‌شناسی و رسالهٔ دیگری در زمینهٔ رسم نصف النهار نوشت.

دیلهان اریورت

دیلان اریورت یک زن ستاره‌شناس اخترفیزیک اهل ترکیه بود. از سال ۱۹۶۱ تا ۱۹۷۳، اریورت، که اولین دانشمند اهل ترکیه در دانشگاه فنی خاورمیانه بود، در ناسا مشغول به کار شد و دپارتمان اخترفیزیک را در دانشگاه فنی خاورمیانه تأسیس کرد. او از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹ ...

برنارد اشمیت

برنارد ولدمار اشمیت یا برنهارد اشمیت) اخترشناس، کارشناس اپتیک و فیزیک‌دان از آلمانی‌های بالتیک بود. در سال ۱۹۳۰ او تلسکوپ اشمیت را؛ که خطاهای نوری ابیراهی کروی، کما و آستیگماتیسم را اصلاح می‌کند اختراع کرد و ساخت دوربین‌های بازتابنده بسیار بزرگ، ...

جمال‌الدین بخاری

جمال‌الدین محمد بن طاهر بن محمد زیدی بخاری ستاره‌شناس ایرانی سده ۷ قمری یا ۱۳ میلادی بود. و از اهالی بخارا بود. وی در دهه ۱۲۵۰ میلادی به خدمت قوبلای‌خان درآمد تا در پکن مرکز ستاره‌شناسی اسلامی برپا کند و همگام با ستاره شناسان چینی فعالیت نماید. ق ...

دیمیتری ماکزوتوف

دیمیتری دیمیتروویچ ماکزوتوف ؛)، اخترشناس آماتور، مهندس، و فیزیک‌دان اهل امپراتوری روسیه بود. او بیشتر به عنوان مخترع تلسکوپ ماکزونوف شناخته می‌شود. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان لنین شده‌است.

ویکتور سافرونوف

ویکتور سافرونوف) یک ستاره‌شناس اهل اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی بود. او مدل سحابی کم‌چگالی تشکیل سیارات را ارائه کرد که مدلی است از چگونگی شکل‌گیری سیاره‌ها از یک دیسک گاز و غبار در پیرامون خورشید. نظریه خرده‌سیاره او مقبولیت عام یافته است. سیار ...

یوهانس فابریسیوس

یوهانس فابریسیوس) پسر بزرگ دیوید فابریسیوس ، اخترشناس فریسی / آلمانی و کشف کنندهٔ لکه‌های خورشیدی ، مستقل از کارهای گالیلئو گالیله بود.

هنریتا سوان لیویت

خانم سوان لیویت که ناشنوا بود ابتدا توسط یکی فیزیک‌دانان دانشگاه هاروارد در رصدخانهی هاروارد استخدام شد تا کار خسته کنندهٔ نورسنجی ستارگان را روی حجم عظیم عکسهای رصدخانه انجام دهد. در سال ۱۹۰۲ میلادی هنریتا به سمت رئیس بخش نورسنجی از طریق عکاسی م ...