ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 42

توموتراپی

توموتراپی جدیدترین نوع پرتودرمانی است. در این روش پزشکی، به وسیله استفاده از دستگاه توموتراپی بیماری سرطان تا حدودی درمان می‌گردد. در داخل این دستگاه، یک دستگاه توموگرافی رایانه‌ای و یک شتاب‌دهنده خطی تعبیه شده‌است. این دستگاه را می‌توان به یک دس ...

تومور استخوان

سرطان استخوان یا تومور استخوان به رشد نئوپلاسم بافت استخوانی اشاره می‌کند. رشد ناهنجار استخوان می‌تواند بدخیم یا خوش خیم باشد.

تومورهای غده هیپوفیز

هیپوفیز قدامی ترشح تعدادی از هورمون‌ها را بر عهده دارد از جمله: هورمون محرکه تیروئید TSH هورمون لوتئینه کننده LH هورمون رشد GH پرولاکتین PRL آدرنوکورتیکوتروپین ACTH هورمون محرکه فولیکولی FSH هورمون تحریک کننده ملانوسیت در انسان ساخته نمی‌شود تومو ...

توموسنتز

توموسنتز یا ماموگرافی دیجیتال سه بعدی نام گونه ای از مقطع‌نگاری رایانه‌ای است که برای سرطان پستان کاربرد ویژه دارد. از آنجایی که توموسنتز حساسیت تشخیص سرطان سینه بهتری را از خود نشان میدهد، انتظار میرود که این سیستمها شیوه تصویربرداری متداول مامو ...

تونومتری

در چشم‌پزشکی تونومتری یا فشارسنجی چشم روشی است که متخصصان چشم پزشکی جهت تعیین فشار مایع داخل چشم به‌کار می‌برند. این آزمایش یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای تشخیص بیماری آب‌سیاه است. اغلب تونومترها به‌گونه‌ای تنظیم شده‌اند که فشار داخل چشم را بر حسب م ...

ته‌نشینی (شیمی)

ته‌نشینی یا ترسیب ، پرسی‌پیتاسیون یکی از روشهای انجام آزمایشهای سرم‌شناسی است که بررسی پادتنهای موجود در سرم خون می‌پردازد.

تهوع

تَهَوُّع نوعی حالت است که قبل از بالا آوردن غذا از لوله گوارش به بیرون دهان احساس می شود. نوعی احساس است همراه با حرکت معکوس اندامهای گوارشی که معده برای بیرون‌راندن چیزی که در داخل آن است، انجام می‌دهد. در این حالت انسان وادار به استفراغ می‌شود.

جراحی تطبیق و بازتایید جنسیت

جراحی تطبیق و بازتایید جنسیت که به‌طور خلاصه اس آر اس گفته می‌شود، عمل جراحی است که باعث تغییرات ظاهری و عملکردی در خصوصیات و اندام جنسی یک فرد برای انطباق با هویت جنسیتی‌اش می‌شود. این روش یکی از پاسخ‌های افراد تراجنسیتی به آشفتگی جنسیتی شدید اس ...

جراحی دهان و فک و صورت

جراحی دهان و فک و صورت جراحی‌ای است که طیف وسیعی از بیماری‌ها، صدمات و نقوص سر و صورت و فک و گردن و طاق جمجمه، چه بافت نرم و چه بافت سخت ناحیهٔ دهان و فک و صورت را اصلاح می‌کند. این رشته در جهان به عنوان یکی از تخصص‌های رشتهٔ پزشکی محسوب می‌شود و ...

جراحی زیبایی

جراحی زیبایی ، به اعمال جراحی پزشکی پلاستیک می‌گویند که برای تغییر، بازسازی و زیباسازی یا رفع آسیب‌های ظاهری و نواقص بخشی از صورت یا بدن انجام می‌شود. این نوع جراحی شامل موارد بسیار زیادی میشود که به طوری کلی به صورت زیر دسته بندی می شوند:

جراحی قلب

جراحی قلب شاخه‌ای از علم جراحی است که توسط جراح قلب بر روی قلب و عروق بزرگ انجام می‌شود. این جراحی غالباً برای درمان بیماری‌های ایسکمیک قلب ، اصلاح عیوب مادرزادی قلب یا درمان بیماری‌های دریچه‌های قلب به‌کار می‌رود. پیوند قلب نیز یکی از اعمال جراح ...

جزایر لانگرهانس

جزایر لانگرهانس مجموعه‌ای از سلول‌های درون لوزالمعده ای هستند که هورمون‌های گلوکاگون، انسولین ، آمیلین ، سوماتواستاتین ، پلی پپتید پانکراسی و گرلین را ترشح می‌کنند. این سلول‌ها در سال ۱۸۶۹ توسط کالبدشناس، آسیب شناس آلمانی پاول لانگرهانس کشف شدند. ...

جفت ولامنتوس

جفت ولامنتوس یکی از انواع ناهنجاری‌های جفت در بارداری می‌باشد که در آن عروق خونی جفت به جای اینکه درون جفت باشند در بیرون آن تشکیل شده و احتمال خونریزی و پارگی عروق جفت در حین فرایند زایمان افزایش می‌یابد. از هر یک میلیون حاملگی یک مورد دارای جفت ...

حالت‌های قرارگیری در جراحی

حالت‌های قرارگیری جراحی ، به هر گونه فعالیتی جهت قرار دادن بیمار بر روی تخت جراحی در وضعیتی خاص، گفته می‌شود. هدف از این فعالیت، حفظ امنیت بیمار و در دسترس قرار دادن ناحیه مورد نظر جهت انجام اعمال خاص بر روی همان ناحیه توسط جراح می‌باشد. بر پایه ...

حساسیت دارویی

حساسیت دارویی حساسیت دارویی ، داشتن آلرژی به یک داروی شیمیایی است. در صورت مشاهده واکنش حساسیتی به یک داروی خاص، می‌بایست فوراً اقدامات پزشکی برای رفع آن انجام شود.

حفره بالاخاری

حفره بالاخاری یک حفره در نمای مشتی استخوان کتف است که کوچک‌تر از فرورفتگی زیرخاری است و دارای حالتی فرورفتگی، نسبتاً صاف و انتهای کتفی آن گسترده‌تر از انتهای بازویی آن است. دو سوم درونی آن به ابتدای ماهیچه بالاخاری پیوسته است.

خارش زمستانی

خارش زمستانی نوعی التهاب پوستی است که نشانه‌های آن عبارتند از خشکی غیرطبیعی پوست، خارش و ترک پوست. پایین‌های پا بیش از بخش‌های دیگر بدن دچار این عارضه می‌شود اما این بیماری در ناحیهٔ زیر بغل هم دیده شده است. این بیماری در افراد سالمند بیشتر دیده ...

خلط خونی

هموپتیزی یا خلط خونی به سرفه یا بیرون آمدن خون یا خلط سینه خونی از ناحیه حنجره٬ نایژه، نای یا ریه‌ها گفته می‌شود. هموپتیز ممکن است بخاطر سرطان ریه ویا عفونت‌ها مانند بیماری سل٬ برونشیت٬ سینه پهلو ویا دیگر بیماری‌ها یا پیامدهای قلبی-رگی است.

خودایمنی

خودایمنی دسته‌ای از اختلالات دستگاه ایمنی است که در آن برخی از سلول‌ها و مولکول‌های درون بدن، بیگانه تلقی شده و به اشتباه مورد حملهٔ دستگاه ایمنی بدن قرار می‌گیرند. به این ترتیب علیه سلول‌های خودی پاسخ ایمنی ایجاد می‌شود و دستگاه ایمنی به مبارزه ...

خون‌ادراری

خون‌میزی ، خون‌ادراری یا هماتوری هنگامی در پزشکی به کار می‌رود که در ادرار فرد گویچه سرخ وجود داشته باشد. هماچوری مشهود بیشتر مشخصهٔ بیماری HIV یا ویروس نقص ایمنی انسانی است تا بیماری نفرون‌های کلیوی. این حالت می‌تواند به دلیل سنگ‌های دستگاه ادرا ...

خونریزی مغزی

خونریزی مغزی نوعی خونریزی داخلی درون فضای جمجمه است که به دلیل پاره شدن عروق مغزی بر اثر ضربه به سر، فشارخون بالا، آنوریسم عروقی و دلایل دیگر رخ می‌دهد. خونریزی مغزی دارای تفاوت‌هایی با سکته مغزی است.

داروخانه

داروخانه ، دواخانه ، یا دِراگ اِستور یک فروشگاه خرده‌فروشی است که دارو، محصولات بهداشتی و آرایشی، و تجهیزات پزشکی ساده و جانبی به فروش می‌رساند. در صورتی‌که داروی مورد نیاز خطرناک باشد یا استفاده از آن نیاز به نظر پزشک داشته باشد، داروخانه حتماً ...

درازروده

در کالبدشناسی دستگاه گوارش، درازروده یا ایلئوم بخش انتهایی از سه بخش رودهٔ باریک است. در اکثر مهره‌داران، درازروده بخش نهایی روده باریک به شمار می‌رود: از جمله در پستانداران، خزندگان و نیز پرندگان. درازروده در زیر دوازدهه و تهی‌روده ∗ قرار گرفته ...

درماتیت سبوره‌ای

درماتیت سبوره‌ای یا نوعی التهاب پوست است که اغلب مزمن و عودکننده است و بیشتر در پوست سر و صورت دیده می‌شود. درماتیت سبورئیک معمولاً با شوره سر همراه است. درماتیت سبورئیک در دو دورهٔ شیرخوارگی و بزرگسالی بروز می‌کند. بیماری به صورت قرمزی منتشر و پ ...

درمان با گیراندازی نوترون بور

درمان با گیراندازی نوترون بور مشهور به BNCT ، نوعی پرتودرمانی است که در آن از ایزوتوپ بور-۱۰، و نیز پرتوهای نوترون استفاده می‌گردد. کاربرد این روش در درمان برخی گونه‌های سرطان است. مراکز معدودی در حال حاضر صاحب این نوع فناوری نوین در فیزیک پزشکی ...

درمان‌های زیست پزشکی

برای درمان بیماریهای روانی مانند اضطراب، روانپریشی، وسواس جبری و افسردگی دو رویکرد درمانی متفاوت وجود دارد: درمان‌های زیست - پزشکی و درمانهای غیر زیست پزشکی مانند روان درمانی، گروه درمانی، رفتار درمانی، کاردرمانی. روانپزشکان اغلب از رویکرد اول و ...

درون‌بین

درون‌بین یا آندوسکوپ ابزاری برای معاینه داخل مجراها و حفره‌های بدن است. این ابزار لوله‌ای شکل است و در سرش دارای منبع نور، آینه و اغلب دوربین و ابزار بافت‌برداری می‌باشد. به صورت متداول، درون بین به وسیله‌ای گفته می‌شود که برای درون بینی قسمت های ...

دستگاه ادراری

دستگاه ادراری یا دستگاه میزش یکی از دستگاه‌های کالبد انسان و حیوانات است که برای دفع ادرار به کار می‌رود. این دستگاه از کلیه، میزنای، مثانه و پیشابراه تشکیل شده‌است. بخش انتهایی میزراه‌ها در جنس مذکر و مؤنث متفاوت می‌باشد. این دستگاه شامل کلیه می ...

دستگاه درون‌ریز

دستگاه درون‌ریز ، دستگاه پیام‌رسان شیمیایی، مشکل از حلقه‌های پس-خورد از هورمون‌هایی است که از غدد درونی جانداران، مستقیماً به دستگاه گردشی رها شده، و بدین طریق اعضای دور از خود را تنظیم می کند. در مهره‌داران، هیپوتالاموس، مرکز کنترل عصبی کل دستگا ...

دستگاه ساکشن

دستگاه مکش یا به انگلیسی ساکشن دستگاهی که توسط پمپ مکش و با ایجاد خلاء باعث ایجاد فشار منفی شده و هوا و مایعات را به درون می‌کشد. این دستگاه برای جمع‌آوری ترشحات و خونابه‌ها در ناحیه جراحی برای دادن دید بهتر، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دستگاه لنفاوی

دستگاه تنابه‌ای در مهره داران وجود دارد و از لوله‌های لنفاوی و گره‌های لنفی مثل طحال و لوزه‌ها تشکیل شده‌است. در انسان این دستگاه در سیستم ایمنی بدن، جذب و انتقال چربی و جذب آب میان بافتی کارکرد دارد.

دفورمیتی بوتونیر

دفورمیتی بوتونیر ، یا بدشکلی انگشت جادکمه‌ای ، نوعی تغییر شکل در انگشتان دست یا پا است که در آن، مفصل بین دو بند نزدیکتر به کف دست کاملاً خم می‌شود و مفصل بین دو بند دورتر از کف دست، بیش از مقدار عادی باز می‌گردد، بعبارت پزشکی، مفصل PIP فلکشن و D ...

دوازدهه

دَوازدَهه یا اِثناعَشَر ، در کالبدشناسی دستگاه گوارش، لوله‌ای توخالی و شبیه به یک لوله خمیده است که معده را به تهی‌روده ∗ می‌پیوندد. دوازدهه نخستین و کوتاه‌ترین بخش از روده باریک است. در ابتدای دوازدهه، حباب دوازدهه‌ای ∗ قرار دارد و در انتهای آن ...

دوبینی

دوبینی ، که به آن دوگانگی دید نیز می‌گویند، نوعی اختلال دید است که از یک جسم واحد دو تصویر در ذهن احساس می‌شود. دوگانگی دید می‌تواند به صورت افقی، عمودی، قطری و یا به صورت چرخش تصویر یک جسم در مقایسه با دیگر اجسام باشد. این مشکل معمولاً ناشی از م ...

دوره پنجره

دوره پنجره در بیماریهای ویروسی مثل انواع هپاتیت و بیماری ایدز فاصله زمانی بین ورود عامل بیماری‌زا به بدن تا زمان توان تشخیص آن بیماری توسط آزمایشگاه گفته می‌شود. بسته به نوع آزمایش window period برای ویروس HIV می‌تواند متفاوت باشد اما به‌طور کلی ...

دهلیز (قلب)

دهلیزها دو حفرهٔ فوقانی قلب هستند که توسط دیواره‌ای ماهیچه‌ای از یک‌دیگر جدا شده‌اند. اندازهٔ بطن‌ها از دهلیزها بزرگ‌تر است؛ و وظیفهٔ آن‌ها تلمبه کردن خون به داخل بطنهای قلب است. هر دهلیز دارای دو دریچه است که یکی از آن‌ها موجب ورود خون از طریق س ...

دیسانتری

دیسانتری یا اسهال خونی یعنی اسهال همراه با خون مشهود در مدفوع. شایعترین عامل بیماریزا به خصوص در همه گیری‌های اسهال خونی باکتری شیگلا است. دیسانتری یک بیماری التهابی روده به خصوص کولون است که با اسهال ، وجود خون و موکوس در مدفوع ، تب ، درد شکمی و ...

دیستروفی ماهیچه‌ای چهره‌ای‌کتفی‌بازویی

دیستروفی ماهیچه‌ای چهره‌ای‌کتفی‌بازویی یا FSHD یک بیماری ژنتیکی بوده که به صورت اتوزوم غالب از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود و فراوانی آن ۱ در ۲۰۰۰۰ نفر می‌باشد. در این بیماری ابتدا ماهیچه‌های صورت، شانه و قسمت بالای دست گرفتار می‌شود و به دنبال ...

رادیوگرافی قفسه سینه

رادیوگرافی قفسه سینه یا یکی از نماهای رادیوگرافی است که از قفسه سینه گرفته می‌شود. این نما در ارزیابی قفسه سینه بخصوص ریه کاربرد دارد.

ران

در بدن انسان ران منطقه ای است مابین لگن و زانو و در کالبدشناسی در قسمت پایین تنه قرار می‌گیرد.این قسمت از ماهیچه‌های قوی تر و ضخیم تری تشکیل شده‌است. استخوان ران بسیار قطور و قوی است و از پایین به مفصل زانو و از بالا به لگن متصل است.

رباط سرشانه‌ای‌ترقوه‌ای

رباط سرشانه‌ای‌ترقوه‌ای بخشی از مفصل سرشانه‌ای‌ترقوه‌ای است که به دو بخش بالایی و پایینی تقسیم می‌شود.

رباط غرابی‌ترقوه‌ای

رباط غرابی‌ترقوه‌ای یک رباط در ناحیه شانه است که برای اتصال ترقوه با زائده غرابی کتف عمل می‌کند. این در حقیقت به مفصل سرشانه‌ای‌ترقوه‌ای AC تعلق ندارد، اما معمولاً با نام آن توصیف می‌شود، زیرا رباطی کارآمد برای حفظ ترقوه در تماس با زائده سرشانه‌ا ...

رباط غرابی‌سرشانه‌ای

رباط غرابی‌سرشانه‌ای یک رباط سه‌گوش قوی است که میان زائده غرابی و زائده سرشانه‌ای امتداد دارد. این رباط توسط راس آن، به راس زائده سرشانه‌ای درست در جلوی سطح مفصلی استخوان ترقوه متصل شده است و با پایه وسیع آن به کل طول مرز جانبی زائده غرابی پیوسته ...

رگ‌زایی

رَگ‌زایی یا آنژیوژنز فرایندی فیزیولوژیکی است که در آن رگ‌های جدید از رگ‌های موجود رشد می‌کنند. در دوران جنینی طی فرایندی به نام واسکولوژنز شبکه رگی اولیه تشکیل می‌شود. در این فرایند سلول‌های اندوتلیال به صورت تشکیل از نو از پیش سازهای سلول‌های ان ...

رنین (آنزیم)

با آنزیم رنین معده Rennin یا کایموزینchymosin که نقش در انعقاد پروتئین شیر یا کازئین در نوزاد پستانداران دارد اشتباه نشود به انگلیسی:Renin تلفظ: \rē-nən، re-\ رنین که با نام آنژیوتانسینوژناز نیز شناخته می‌شود، نوعی آنزیم است که در شریانچه‌های آور ...

روده‌بند

در کالبدشناسی روده‌بند یا مِزانتِر به چین‌خوردگی‌های دو لایه صفاق می‌گویند که روده باریک را به دیواره عقبی شکم متصل می‌کند. روده‌بند را در قدیم ماساریقا و حاویه هم می‌نامیدند.

روش لاماز

روش لاماز ، که با عنوان روش psychoprophylactic هم شناخته می‌شود، به عنوان یک روش زایمان در سال ۱۹۵۰ توسط یک پزشک فرانسوی به نام فرناند لاماز، براساس مشاهدات خود در اتحاد جماهیر شوروی به عنوان جایگزینی برای استفاده از مداخله پزشکی در هنگام زایمان ...

ریاگین سریع پلاسما

ریاگین سریع پلاسما آزمایشی است که برای تشخیص بیماری سیفلیس انجام می‌گیرد. این آزمایشی نوعی آزمایش غیر ترپونمال است و پس از آن انجام برای تأیید باید آزمایش ترپونمال انجام گیرد.

ریفلاکس

ریفلاکس در پزشکی در موارد مختلفی به کار می‌رود که معروف‌ترین آن‌ها بازگشت اسید به مری است. البته ریفلاکس ادراری از مثانه به میزنای و همچنین ریفلاکس اسیدهای صفراوی از پیلور به معده نیز در پزشکی مطرح است.

ریکتزیا

ریکتزیا یا سرده‌ای از باکتری‌های گرم منفی است. یکی از باکتری‌های این سرده عامل بیماری تیفوس است. این گروه اصولاً باکتری داخل سلولی هستند.