ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 85

مسئله تصمیم‌ناپذیر

در نظریه محاسبه و نظریه پیچیدگی محاسبه، یک مسئله تصمیم ناپذیر، یعنی یک مسئله تصمیم که می‌دانیم غیرممکن است الگوریتمی را بسازیم که همیشه به یک جواب درست آره یا نه می‌رسد. مسئله تصمیم، هرسوال دلخواهی است که جواب آن بله/خیر است که ورودی‌های نامتناهی ...

پارادوکس آسانسور

پارادوکس آسانسور، پارادوکسی است که اولین بار توسط ماروین استرن و جورج گامو، فیزیک‌دانانی که دفترشان در یک ساختمان 7 طبقه بود، مورد توجه قرار گرفت. گامو که دفترش در طبقه 2 قرار داشت، متوجه‌شد که اولین آسانسوری که در آن طبقه می‌ایستد از هر 6 بار تو ...

پارادوکس برکسون

پارادوکس برکسون که به سوگیری برکسون یا مغالطه‌ی برکسون نیز معروف است، پارادوکسی حاصل از دو شاخه‌ی احتمال شرطی و آمار است که باعث به اشتباه افتادن برخی از افراد می‌شود. این پارادوکس عاملی پیچیده است که خود را در آزمون های آماری زیرمجموعه‌ای از جمع ...

پارادوکس سیمپسون

پارادوکس سیمپسون به یک پدیده در آمار و احتمالات اشاره می‌کند که در آن هنگامی که داده‌ها به صورت دسته‌بندی شده بررسی بشوند نتایج متفاوتی نسبت به زمانی که به صورت کلی و یکجا بررسی شوند نشان می‌دهند. معمولاً یکی از دلایلی که باعث این تفاوت می‌شود نا ...

پدیده ویل راجرز

پدیده‌یِ ویل راجرز پدیده‌ای است که در آن، با انتقالِ تعدادی از اعضایِ یک مجموعه به مجموعه‌ای دیگر، مقدارِ میانگینِ هر دو مجموعه را افزایش می‌دهیم. این پدیده، از جمله‌ای منسوب به ویل راجرز، کمدینِ معروفِ آمریکایی، برگرفته شده است که در آن گفته می‌ ...

تناقض صحت

تناقض صحت یک پارادوکس است که صحت معیار خوبی برای مدل‌های پیشگویانه در هنگام طبقه‌بندی در تجزیه و تحلیل پیش‌بینی نیست. این به این دلیل است که یک مدل ساده ممکن است دارای سطح بالایی از دقت باشد اما بسیار خام باشد تا مفید باشد. به عنوان مثال، اگر رخد ...

پارادوکس دو پاکت

معمای دو پاکت یا معمای مبادله یک بازی فکری، چیستان و ناسازنما در زمینهٔ منطق، احتمالات و بازی و ریاضی است. این معما در نظریهٔ تصمیم‌گیری و همچنینتعبیر بیزی از نظریهٔ احتمالات از توجه ویژه‌ای برخوردار است. از لحاظ تاریخی این معما به عنوان یکی از ا ...

پارادوکس سیگل

پارادوکس سیگل پدیده ای است که عدم اطمینان در مورد قیمت‌های آینده می‌تواند به‌طور نظری باعث شود مصرف‌کنندگان عقلانی موقتاً کالاهای ارجح را با کالاهای غیر ارجح معامله کنند. به عنوان بخشی از برنامه، کالاهای ارجح را پس از اینکه قیمت‌ها روشن‌تر شدند، ...

تاس‌های ناگذرا

به مجموعه‌ای از تاس‌ها ناگذرا می‌گوییم اگر شامل سه تاس، A, B و C باشد، به صورتی که عدد تاس A به احتمال بیش از نیم، بیشتر از عدد B بوده و عدد تاس B نیز به احتمال بیش از نیم، بیشتر از C باشد، با این حال نتوان نتیجه گرفت که عدد تاس A به احتمال بیشتر ...

مسئله ۱۰۰ زندانی

۱۰۰ عدد زندانی موجودند که شماره‌های ۱ تا ۱۰۰ دارند و ۱۰۰ تا کشو وجود دارد که درون هر کدام یکی از اعداد ۱ نا ۱۰۰ وجود دارد هر زندانی می‌تواند بدون اینکه با دیگر زندانی‌ها صحبت کند ۵۰ تا از این کشوها را باز کند. در صورتی جان سالم به در می‌برند که ه ...

مسئله سه زندانی

مسئله سه‌زندانی یکی از پارادوکس‌های معروف نظریه احتمالات است که زمانی که مطرح شد جنجال زیادی در بین پاسخ‌ دهندگان به وجود آورد. این مسئله اولین بار در سال ۱۹۵۹ توسط مارتین گاردنر در مجلهٔ علمی Scientific American مطرح شد. بعدها پارادوکس معروف مون ...

مسئله سه کارت

مسئله سه کارت یکی از مسائل معروف نظریه احتمالات است که صورت آن به شرح زیر است: فرض کنید سه کارت در اختیار داریم: یک کارت سیاه که دو طرف آن سیاه است. یک کارت سفید که دو طرف آن سفید است. یک کارت سیاه و سفید که یک روی آن سفید و روی دیگر سیاه است. سه ...

آنالیز کمی

آنالیز کمی یا تحلیل کمی، به استفاده از روش‌های ریاضی و تحلیل‌های آماری اطلاق می‌گردد، که در محاسبات مربوط به امور مالی بکار گرفته می‌شود. افرادی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، به‌عنوان تحلیل‌گران کمی شناخته می‌شوند و اغلب دارای تخصص در حوزه‌های ...

ارزش سرمایه‌گذاری

ارزش سرمایه‌گذاری ، معیاری اقتصادی است، که حاکی از ارزش بازار آن شرکت یا نهاد اقتصادی می‌باشد. در این نوع از نگرش تمام ادعای مدعیان لحاظ شده‌است: اعتبار دهندگان و سهام‌داران. ارزیابی با نگرش این مدل بسیار جامع تر از ارزیابی با نگرش ارزش بازار است ...

اقساط مادام‌العمر

اقساط مادام العمر ، اقساط سالانه‌ای هستند که پایانی نداشته، یا جریانی از پرداخت‌های نقدی اند که تا ابد ادامه می‌یابند. در واقعیت، تعداد کمی از این اقساط مادام العمر وجود دارند. دولت انگلستان، آن‌ها را در گذشته منتشر کرده است؛ که هنوز هم معامله می ...

حسابان تصادفی

حسابان تصادفی شاخه ای از ریاضیات است که بر روی فرایندهای تصادفی کار می‌کند. این شاخه از ریاضیات به دنبال این است که یک نظریهٔ سازگار انتگرالگیری برای فرایندهای تصادفی تعریف شود بگونه ای که ویژگی تصادفی بودن پدیده‌ها را به خوبی در نظر بگیرد. از حس ...

ریاضیات مالی

ریاضیات مالی شاخه‌ای از ریاضیات کاربردی و مرتبط با بازارهای مالی است. موضوع آن رابطه نزدیکی با مبانی اقتصاد مالی دارد که با بسیاری از تئوری‌ها در ارتباط است. به‌طور کلی ریاضیات مالی، مدل‌های ریاضی و عددی ای را که اقتصاد مالی پیشنهاد داده، توسعه م ...

قیمت اختیار معامله

قیمت اختیار معامله در دانش مالی به مبلغی اطلاق می‌شود که خریدار اختیار معامله به‌سبب قرارداد اختیار معامله برای کسب حق خرید یا اختیار فروش، به فروشنده اختیار، پرداخت میکند، که گاهی به آن "حق شرط" نیز گفته می‌شود. به‌عبارت دیگر، قیمت اختیار معامله ...

لبخند تلاطم

در ریاضیات مالی، لبخند تلاطم به شکل هندسی حاصل از رسم نمودار قیمت اعمال قرارداد و تلاطم ضمنی گروهی از اختیار معامله هایی با دارایی پایه‌ ی مشابه و زمان سررسید یکسان می‌گویند. به این دلیل به آن لبخند تلاطم می‌گویند که مانند لب خندان است. به عبارتی ...

نرخ رشد مرکب سالانه

نرخ رشد مرکب سالانه) اصطلاح ویژه‌ای برای یک کسب و کار و سرمایه‌گذاری است که با نسبت تصاعد هندسی، میزان ثابتی برای بازگشت سرمایه در یک دوره زمانی تعیین می‌کند. میزان رشد مرکب سالانه یک اصطلاح حسابداری نیست، اما اغلب برای توصیف برخی از عناصر کسب و ...

نوسان (امور مالی)

نوسان تلاطم یا بی‌ثباتی، در امور مالی و تحلیل تکنیکی، به میزان تغییرات قیمت مجموعه‌ای از معاملات در طول زمان اطلاق می‌گردد، که از طریق محاسبه میزان انحراف معیار بازده لگاریتمی، اندازه‌گیری می‌شود. تاکنون مطالعات و تحقیقات فراوانی در زمینه مدل‌ساز ...

لم یوندا

در ریاضیات، لم یوندا را می توان از مهم ترین نتایج نظریه رسته ها به شمار آورد. این لم، نتیجه ای مجرد در ارتباط با تابعگون هایی از نوع ریخت ها به یک شیء ثابت می باشد. این لم تعمیم وسیعی از قضیه کیلی در نظریه گروه ها می باشد. این لم امکان نشاندن هر ...

پیر دو فرما

پیِر دو فرما ریاضی‌دان فرانسوی بود که قضیه آخر فرما، قضیه کوچک فرما ، اعداد فرما و روش تجزیه فرما به نام اوست.

آیور گراتان-گینس

گراتان-گینس در دانشگاه آکسفورد و مدرسه اقتصاد لندن رفت به آموختن منطق ریاضی و فلسفه علم پرداخت و پس از دریافت مدرک کارشناسی ارشد در سال ۱۹۶۶ در دانشگاه لندن در سال ۱۹۶۹ درجه دکتری را دریافت کرد. او در دانشگاه میدلسکس به استادی رسید و در همان‌جا ب ...

نیایا

نیایا به معنی "روش" است. نیایا روشی است که فکر را به سوی نتیجه رهنمون می‌سازد. درک نظام علت و معلول عامل اصلی شناخت است ازاین رو نیایا را مکتب فلسفی منطقی می‌گویند. شناسایی درست هر مقوله منطقی باعث افتراق حق از باطل می‌شود. مکتب نیایا طالب رهایی ...

آپولونیوس

آپولونیوس از پرج ریاضیدان یونانی که در سال ۲۲۰–۲۵۰ ق. م در شهر پرگا در آسیای صغیر در زمان سلطنت بطلمیوس به دنیا آمد. آپولونیوس در موزیوم علم و دانش فرا گرفت. آپولونیوس اتحاد ثلاثه‌ای که دانشمندانی همچون اقلیدس و ارشمیدس به وجود آورده بودند را تکم ...

تاریخ هندسه

هندسه ؛ ژئو "زمین" ، -مترون "ندازه‌گیری") شاخه‌ای از ریاضیات است که با شکل، اندازه، موقعیت نسبی اشکال و ویژگی‌های فضا سروکار دارد. ریاضیدانی که در شاخهٔ هندسه کار می‌کند هندسه‌دان نامیده می‌شود. هندسه به‌طور مستقل در پاره‌ای از تمدن‌های اولیه به ...

مسئله آپولونیوس

در هندسه اقلیدسی مسئله آپولونیوس عبارت است از ترسیم دایره‌هایی که بر سه دایره مفروض در صفحه مماس‌اند. آپولونیوس این مسئله مشهور را در کتاب Ἐπαφαί مماسها مطرح و حل کرد.

جبر ترکیبی

در ریاضیات، جبر ترکیبی ، A {\displaystyle A} روی میدان K {\displaystyle K} ، جبری روی K {\displaystyle K} است که لزوماً شرکت پذیر نبوده و دارای فرم مربعی ناتبهگن N {\displaystyle N} است که در معادله زیر برای تمام x {\displaystyle x} و y {\display ...

ابوالقاسم قربانی

ابوالقاسم قربانی تاریخ‌نگار ریاضی اهل ایران بود. قربانی بیشتر به دلیل پژوهش‌هایش دربارهٔ ریاضیدانان ایرانی و تاریخ ریاضیات در ایران نامبردار است.

اسگر آبو

پدرش یک نظامی بود او تحصیلات مقدماتی را در کپنهاگ پی گرفت و در سال ۱۹۴۰ وارد دانشگاه کپنهاگ شد. در همان سال ارتش آلمان وارد دانمارک شده بود و آبو در چنین شرایطی به تحصیل ریاضیات نجوم و فیزیک در دانشگاه پرداخت. در سال ۱۹۴۷ با درجه فوق لیسانس و تزی ...

کارل باپ

کارل باپ) یک دانشمند در زمینه تاریخ ریاضیات اهل آلمان بود. او فرزند یک پزشک بود و در رااشتات به مدرسه رفت و تحصیلاتش را در هایدلبرگ نزد موریتس کانتور ادامه داد و با سرپرستی او درجه دکترا را دریافت کرد و سپستر بعنوان جانشین او برگزیده شد. او پژوهش ...

برنهارد نویمان

نویمان از سال ۱۹۲۸ در دانشگاه فرایبورگ و برلین به تحصیل پرداخت. در برلین با استادانی همچون ایسای شور و ارهارد اشمیت داشت. در سال ۱۹۳۲ با سرپرستی شور درجه دکتر ریاضیات را با رساله‌ای به نام "گروه خودریختی‌های گروه‌های آزاد" به دست آورد. پس از به ق ...

بوریس روزنفلد

بوریس آبرامویچ روزنفلد ریاضیدان و تاریخنگار ریاضی اهل روسیه بود. او در سال ۱۹۴۲ درجه دکترا را دریافت کرد و در سال ۱۹۵۰ به عنوان استاد در دانشگاه باکو آغاز به کار کرد. از سال ۱۹۵۵ در دانشگاه‌های مسکو مشغول به کار شد. روزنفلد به زبان‌های خاورمیانه ...

پیر دوگاک

پیرو دوگاک تاریخنگار ریاضیات اهل یوگسلاوی سابق بود. او بیشتر به دلیل پژوهشهایش در زمینه آنالیز ریاضی و پیشرفت تند آن در سده نوزدهم و آغاز سده بیستم نامبردار است. دوگاک در سال ۱۹۴۵ یوگسلاوی را ترک گفت و از راه ایتالیا به فرانسه رفت. وی در ۱۹۶۶ تاب ...

توماس هیت

سر توماس لیتل هیت تاریخ‌نگار ریاضیات اهل انگلیس بود. او بیش از همه به دلیل ترجمه اش از آثار ارشمیدس به زبان انگلیسی نامبردار است. او همچنین آثار آریستارخوس، آپولونیوس و اقلیدس را با شرحهای بسیار دقیقی به انگلیسی برگرداند. هیت در خانواده‌ای کشاورز ...

جرج آبرام میلر

میلر از سال ۱۸۹۵ تا ۱۸۹۷ در اروپا و در نزد سوفوس لی در لایپزیگ و کامیل ژوردان در پاریس کار کرد و پس از بازگشت به آمریکا در دانشگاه کورنل به درجه استادی رسید. سپس در سال ۱۹۰۱ در دانشگاه استنفورد استاد شد و از سال ۱۹۰۶ تا زمان بازنشستگی در دانشگاه ...

جوزپه ورونزه

ورونزه فرزند خانواده ای فقیر بود ولی توانست با کمک هزینه ای که پدر خوانده اش فراهم کرد در زوریخ درس بخواند. در زوریخ، ورونزه با کرمونا که در رم بود تماس داشت و از همین رو برای ادامه تحصیلات به رم رفت. ورونزه حتی پیش از دانش آموختگی مقاله ای پژوهش ...

دتلف لاوگویتس

او در دانشگاه گوتینگن آغاز به تحصیل ریاضیات، فیزیک و فلسفه کرد و در سال ۱۹۵۴ در زمینه هندسه دیفرانسیل دانش آموخته شد. سپس در دانشگاه فرایبورگ به عنوان دستیار به کار سرگرم شد. پس از آن در دانشگاه فنی مونیخ درجه شایستگی را به دست آورد و سپس به دارم ...

دیوید یوجین اسمیت

او در دانشگاه سیراکیوز تاریخ هنر و زبانهای کلاسیک و عبری آموخت و در سال ۱۸۸۱ درجه دکترا را از همان دانشگاه دریافت کرد. او در میشیگان شغل معلم ریاضی را به دست آورد و پس از مدتی مدیر مدرسه شد. از سال ۱۹۰۱ در دانشگاه کلمبیا به تدریس مشغول شد و تا با ...

رنه تاتون

او نخست در اکول نرمال و سپس در نانسی تحصیل کرد و در اکول نرمال سوپریور دانش آموخته شد و پس از آن دو سال را در سوربن گذراند و سپس آموزگار دبیرستان شد. در سال ۱۹۵۱ تحت سرپرستی گاستون باشلار درجه دکترا را با تزی درباه گاسپار مونژ و دوسارگ دریافت کرد ...

ادوارد زاخائو

کارل اداورد زاخائو خاورشناس آلمانی بود. او استاد دانشگاه‌های وین و برلین بود. در ۱۸۸۷ او رئیس سمینار زبان‌های شرقی بود. او بارها به خاور نزدیک سفر کرد. زاخائو توجه ویژه بر زبان سریانی و دیگر گویش‌های آرامی داشت. او در زمینهٔ ابوریحان بیرونی کارشن ...

ژان اتین مونتوکلا

او که فرزند یک تاجر بود تحصیلات مقدماتی را در نزد مسیحیان یسوعی انجام داد و سپس در تولوز تحصیل حقوق را آغازید که سرانجام ناتمام ماند. سپس به پاریس رفت و در کار چاپ آثار علمی همکاری کرد. در اینجا با ژان لو رون دالامبر آشنا شد. او به‌طور ناشناس کتا ...

ژان ایتار

ژان ایتار تاریخ‌نگار ریاضیات اهل فرانسه بود. ایتار در دانشگاه مارسی تحصیل کرد و از سال ۱۹۲۸ در مرسی معلم شد. سپس در پاریس به معلمی پرداخت و در ۱۹۶۲ بازنشسته شد. ایتار پژوهش‌هایی را درباره ریاضیات در یونان باستان انجام داد و به همراه پیر ددرون کتا ...

ژان ون‌هاینورت

ژان وَن‌هایِنورت تاریخ‌نگارِ منطق ریاضی بود. کتاب او با عنوان از فرگه تا گودل حاوی ۴۵ قطعه از مهم‌ترین نوشته‌های منطق ریاضی تا ۱۹۳۱ است و برای سال‌ها از راه‌های اصلی دسترسی به بعضی نوشته‌های کلاسیکِ منطقِ جدید بود. ون‌هاینورت از ویراستاران دو جلد ...

فؤاد سزگین

فؤاد سزگین ، محقق علوم اسلامی و مستشرق اهل ترکیه است. او استاد بازنشستهٔ تاریخ علم طبیعی در دانشگاه گوته فرانکفورت آلمان و بنیانگذار و مدیر افتخاری مؤسسهٔ تاریخ علوم عربی - اسلامی آن‌جا است.

فدریگو انریکوئس

فدریگو انریکوئس ریاضیدان و تاریخنگار ریاضیات اهل ایتالیا بود. او بوِیژه به دلیل سهمش در رده بندی رویه های جبری که به نام خود او و کونیهیکو کودایرا، رده بندی انریکوئس-کودایرا نامیده می شود، نامبردار است.

فلوریان کایوری

او فرزند یک مهندس راه بود و در زیلی و شور تحصیلات ابتدایی را انجام داد. در سن ۱۶ سالگی به آمریکا رفت و در آنجا در کالج وایتواتر تحصیل را پی گرفت. سپس یکچند در ویسکانسین معلم روستا بود و پس از آن به دانشگاه ویسکانسین رفت. یک سال و نیم را در دانشگا ...

کارل بویر

بویر در دانشگاه کلمبیا تحصیل کرد و در آنجا تا درجه فوق لیسانس ریاضی ادامه داد. همزمان در کالج بروکلین نیویورک هم کار میکرد. پس از دریافت فوق لیسانس همانجا به کار ادامه داد و در سال ۱۹۴۱ به درجه استادیاری و در سال ۱۹۴۸ به دانشیاری و در ۱۹۵۳ به است ...

کارل شوی

کارل شوی تاریخ‌نگار و پژوهشگر تاریخ ریاضیات اهل آلمان بود. زمینه کاری شوی بیشتر ریاضیات قرون وسطی در خاورمیانه و برخی ریاضیدانان ایرانی به ویژه بیرونی بود.