ⓘ علوم انسانی - پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی, موقوفه ملی علوم انسانی, فرهنگ علوم انسانی, پژوهشگاه علوم انسانی, دیجیتال, در ایران, ادبیات, ادیان قوم‌باور ..

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی سازمانی دولتی و وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران است. این سازمان مرکزی پژوهشی است که به مطالعه و تحقیق در حوزهٔ علوم انسانی و مطالعات فرهنگی می‌پردازد. این پژوهشگاه متشکل از سیزده پژوهشکده تخصصی در حوزه‌های اقتصاد، مدیریت، روانشناسی، علوم سیاسی، تاریخ، ادبیات، فلسفه، زبانشناسی، جامعه‌شناسی، اخلاق، ارتباطات و غیره است. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی قدیمی‌ترین و بزرگترین پژوهشگاه علوم انسانی در کشور ایران است. هم‌اکنون ریاست این مرکز را دکتر حسینعلی قبادی بر عهده دارد.

موقوفه ملی علوم انسانی

موقوفه ملی برای علوم انسانی سازمانی مستقل در دولت فدرال آمریکا است، که توسط لایحهٔ بنیاد ملی هنرها و علوم انسانی تأسیس شد و وقف پژوهش، آموزش و برنامه‌های عمومی در زمینهٔ علوم انسانی شده است. این نهاد در 400 7th St SW, واشینگتن، دی.سی. قرار دارد. این نهاد جوایزی چون جایزهٔ جفرسن و مدال ملی علوم انسانی را اعطا می‌کند. این نهاد توسط یک رئیس منصوب رئیس جمهور اداره می‌شود. شورای ملی علوم انسانی متشکل از ۲۶ شخص خصوصی منصوب رئیس جمهور و مورد تأیید سنا به رئیس مشاوره می‌دهند.

فرهنگ علوم انسانی

این کتاب اولین بار با نام واژگ‍ان ف‍ل‍س‍ف‍ه و ع‍ل‍وم اج‍ت‍م‍اع‍ی در سال ۱۳۵۵ منتشر شد. ویراست دیگری از این کتاب نیز تحت‌عنوان واژه‌نامه انگلیسی-فارسی برای علوم انسانی از سوی مرکز اسناد و پژوهش‌های ایرانی پاریس، ۱۹۹۵ منتشر شده‌است.

پژوهشگاه علوم انسانی

ممکن است منظور از پژوهشگاه علوم انسانی یکی از موارد زیر باشد: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی، وابسته به جهاد دانشگاهی

پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی

پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی نشریه‌ای علمی در ایران است که با هدف نقد و بررسی متون و کتب علوم انسانی، خصوصاً متون درسی و کمک‌درسی دانشگاه‌ها، شناختِ نقاط قوت و ضعف این متون و کمک به ارتقای نقاط قوت و رفع نقاط ضعف و اشکالات احتمالی موجود و نهایتاً ایجاد شرایط کلی لازم برای بهبود کمّی، کیفی، علمی و آموزشی منابع درسی منتشر می‌شود. این نشریه از سوی شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی منتشر می‌شود. متن مقالات این نشریه دارای مجوز کامنز است.

علوم انسانی دیجیتال

علوم انسانی دیجیتال حوزه از کارهای دانشگاهی در حوزه مشترک رایانش یا فناوری اطلاعات و حوزه‌های مختلف علوم انسانی قرار دارد. این حوزه می‌تواند به مجموعه فعالیت‌های دانشگاهی و پژوهشی گفته شود که بر کاربرد پردازش رایانه ای داده ها یا فناوری‌های دیجیتال در علوم انسانی دلالت دارند. آنگونه که دراکر در مقدمه ای بر علوم انسانی دیجیتال می‌گوید این فعالیت‌ها باید شامل استفاده از سیستم‌ها و منابع دیجیتال در علوم انسانی به منظور بهبود کاربرد آن باشد.علوم انسانی دیجیتال به عنوان راهی برای انجام پروژه‌های مبتنی بر کمک هزینه‌های دانشگاهی است که مفاهیم مشارکتی ، بین رشته‌ای و محاسباتی را در تعامل با پژوهش، ...

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز

دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز در سال ۱۳۲۶ خورشیدی تأسیس شده‌است. این دانشکده در ابتدای تأسیس از دو رشتهٔ تحصیلی "تاریخ و جغرافیا" و "زبان و ادبیات فارسی" تشکیل شده بود که به مرور زمان بر شمار رشته‌های تحصیلی آن افزوده شد. پیش از سال ۱۳۴۶ خورشیدی، مدت‌زمان تخصیل در دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی سه‌سال بود که پس از این سال به چهارسال افزایش پیدا کرد. مقطع کارشناسی ارشد رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی در سال ۱۳۴۷ خورشیدی و مقطع دکترای این رشته نیز در سال ۱۳۵۴ خورشیدی در این دانشکده ایجاد و راه‌اندازی شدند. در سال ۱۳۶۷ خورشیدی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز به دو دانشکدهٔ م ...

علوم انسانی در ایران

از اول انقلاب رشته‌های مهندسی که جزئی‌نگر و بخشی‌نگر هستند و برای علوم انسانی در ایران تصمیم‌گیری می‌کنند. این امر باعث مسلط شدن افراد سطحی در سطوح تصمیم‌گیری برای مدیریت کشور شده‌است. این امر تبدیل به معضل بزرگی برای نظام آموزش عالی در کشور ایران شده که دانش‌آموزان مستعد به سمت گروه‌های فنی و مهندسی گسیل می‌شوند، ولی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم انسانی از دانش‌آموزان نخبه بی‌بهره شده‌اند. نگرش مهندسی به علوم انسانی باعث بی‌توجهی به ارزش اشخاص اندیشمند در ارزیابی‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در کشور ایران شده‌است؛ بنابراین از ظرفیت فعلی تفکر و اندیشه در حوزه علوم انسانی نیز به‌طور م ...

نمایه استنادی علوم انسانی و هنر

نمایه استنادی علوم انسانی و هنر یا A & HCI ، همچنین به عنوان جستجو علوم انسانی و هنر شناخته می‌شود. که یک نمایه استنادی، با چکیده و نمایه سازی برای بیش از ۱،۳۰۰ مجلات علوم انسانی و هنر است، و رشته‌هایی را که شامل مجلات علوم اجتماعی و طبیعی است، پوشش می‌دهد. بخشی از این پایگاه داده از مطالب کنونی سوابق مشتق شده‌است. موضوعات تحت پوشش آن عبارتند از هنر، علوم انسانی، زبان از جمله زبان شناسی، شعر، موسیقی، آثار کلاسیک، تاریخ، مطالعات شرقی، فلسفه، باستان شناسی، معماری، تاریخ، مذهب، تلویزیون، تئاتر، رادیو و. منابع یا استنادهایی که قادر است پوشش دهد شامل مقالات، نامه‌ها، سرمقاله، خلاصه جلسه، اشتباه ...

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران

تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی از سال ۱۲۹۶ یعنی سال تأسیس دارالمعلمین مرکزی آغاز می‌شود و در سال ۱۳۰۷ شمسی که دارالمعلمین عالی به دارالمعلمین مرکزی افزوده شد بر طبق اساس‌نامه‌ای که در ۲۱ آذر ماه ۱۳۰۸ به تصویب مجلس شورای ملی رسید دارالمعلمین به دو شعبه ادبی و علمی تقسیم و در ۹ اسفند ۱۳۱۲ به دانشسرای عالی تغییر نام یافت. در سال ۱۳۱۳ بر اساس تصویب شورای عالی فرهنگ، دو دانشکده، یکی ادبیات و دیگری علوم تأسیس شد که چون برنامهٔ تحصیلی آن‌ها با دانشسرای عالی مطابقت داشت این دو دانشکده با دانشسرای عالی تا سال ۱۳۲۱ با هم به همکاری خود ادامه دادند و در آن سال دانشکده ادبیات از دانشکده علوم جدا شد ...

دانشگاه آمریکایی علوم انسانی تفلیس

دانشگاه آمریکایی علوم انسانی پردیزه تفلیس امریکن یونیورسیتی فر هیومنیتیز تبیلیسی کامپوس تیچینگ یونیورسیتی Tbilisi Campus Teaching University - American University for Humanities یکی از دانشگاه معتبر گرجستان است که از سوی وزارت علوم و آموزش این کشور اجازه یافته است همگی دروس را به زبان انگلیسی تدریس کند. مدرک این دانشگاه تاید شده توسط وزارت علوم گرجستان و آمریکا می باشد. فزون بر مدرک آمریکایی, همگی فرهیختگان دوره های لیسانس و فوق لیسانس از پردیزه تفلیس مدرک معتبر مورد تایید وزارت علوم و آموزش گرجستان را نیز دریافت میکنند یا به گفته دیگر ، فرهیختگان این پردیزه همزمان ۲ مدرک معتبر دریافت میدارند.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی یک مؤسسه پژوهشی وابسته به جهاد دانشگاهی است که در زمینه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی فعالیت می‌کند. این مرکز در سال ۱۳۷۴ با عنوان پژوهشکده از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مجوز اصولی دریافت کرد که در سال ۱۳۸۱ به مجوز قطعی تبدیل شد. پس از افزایش کمی و کیفی حوزه فعالیت‌ها، این پژوهشکده از سال ۱۳۸۶ پژوهشگاه تبدیل شد.

ادبیات

ادب یا ادبیات به هر اثر مکتوب ادبیات می‌گویند، از این واژه برای سخنی که از حدّ سخنان عادی، برتر و والاتر بوده‌است و مردم، آن سخنان را در میان خود، ضبط و نقل کرده‌اند و از خواندن و شنیدن آن‌ها دگرگون گشته و احساس غم، شادی یا لذّت نیز استفاده می‌شود. در باور همگانی، ادبیات یک تیره یا ملت برای نمونه مجموعه متن‌هایی است که آثار ماندگار و برجسته پیشینیان آن تیره و ملت را تشکیل می‌دهند. یکی از طبقه‌بندی‌های مشهور و پرکاربرد متن‌های ادبی، طبقه‌بندی دوگانه‌ایست که بر اساس آن متن‌ها به دو گونهٔ اصلی شعر و نثر تقسیم می‌شوند. این طبقه‌بندی سنت دیرینه‌ای در سخن‌شناسی، زبان فارسی و ادبیات جهان دارد. سخ ...

ادیان قوم‌باور

ادیان قوم‌باور یا ادیان نژادباور یا قبیله‌ای یک اصطلاح مرسوم در دین شناسی است. پیروانِ ادیان قوم‌باور از راهِ فرهنگ، اصل و نسب و نژاد یا سنت‌های فرهنگیِ مشترک با هم در پیوندند. مشخصه‌های اینگونه از ادیان، محدودیتِ آن به دایرهٔ نسبتاً کوچکی از پیروان و در یک منطقه خاص است که مسائل عمومی این جامعهٔ کوچک از طریق آن حل و فصل می‌شود. قومیت و مذهب در این تعریف، از یکدیگر جدایی ناپذیرند. دین‌های قبیله‌ای را همچنین می‌توان ادیان قومی یا مذاهب سنتی نیز نامگذاری کرد.

تراژدی

تراژدی یا غم‌نامه یا سوگرنجنامه یا سوگنامه یا سوگ‌نوشت یا سوگ سرود ، یکی از شکل‌های نمایش است که ریشه در مناسک مذهبی یونان باستان دارد. تراژدی، توسط تسپیسِ ایکاریایی معرفی شد و نام خود را از "تروگوس" یعنی بز، و "اویدیا" یعنی سرود گرفته‌است. تراژدی برخلاف کمدی کشمکش میان خدا ویا شاهان و شاهزادگان است. تم غالب در اینگونهٔ نمایشی تقدیر و ناتوانی انسان در مقابل ارادهٔ خدایان است. پایان تراژدی کلاسیک به مرگ قهرمان یا پایان ناخوشایند دیگری ختم می‌شود. از منظر ارسطو هدف تراژدی ایجاد ترس و ترحم یا به عبارتی کاتارسیس در تماشاگر است و از دیدگاه شوپنهاور تراژدی، نمایش یک شوربختی بزرگ است. تراژدی تقلی ...

تراژیکمدی

تراژدی-کمدی ، تراژیکمدی یا خوش‌سوگنامه گونه‌ای ادبی آمیخته از فرم‌های تراژدی و کمدی است که معمولاً در ادبیات نمایشی دیده می‌شود. این اصطلاح هم در توصیف آثار تراژدی که از عناصر کمیک بهره می‌گیرند و هم دربارهٔ آثار تراژیک با پایان خوش به کار می‌رود. از نمودهای برجستهٔ تراژیکمدی در دوران مدرن می‌توان به آثار نمایشی تئاتر ابسورد اشاره کرد.

جامعه جهانی

جامعه جهانی اصطلاحی است که در درجه اول در مباحث سیاسی و بشردوستانه، برای توصیف یک مجموعه بین‌المللی از کشورهایی با تفاوتهای عمده به کار می‌رود. این اصطلاح اغلب برای انتقال معانی مرتبط با اجماع یا دربر گرفتن همه مردم در تمام سرزمین‌ها و حکومت‌هایشان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خوش‌روانی

خوش‌روانی یا یودیمونیا در فلسفه به معنی دارا بودن یک روان خرسند، سالم و شاد و غنی است. در فلسفه اخلاق، خوش‌روانی به کردارهای درستی اشاره دارد که رفاه روحی-روانی شخص را در پی دارند.

دانش کتابداری

دانش کتابداری یک دانش میان‌رشته‌ای یا چند رشته‌ای است. دانش کتابداری روش‌ها، رویکردها و ابزارهای مدیریت، فناوری اطلاعات، آموزش و سایر علوم را در کتابخانه‌ها به کار می‌گیرد. اولین مدرسه آمریکایی دانش کتابداری در سال ۱۸۸۷ و توسط Melvil Dewey در دانشگاه کلمبیا بنا شد. از گذشته دانش کتابداری دانش بایگانی را نیز در بر می‌گرفته‌است. بدین ترتیب به مسائلی می‌پردازد از قبیل اینکه منابع اطلاعاتی چگونه بایستی سازماندهی شوند تا نیازهای یک گروه خاص را مرتفع کنند، افراد چگونه می‌توانند با سیستم‌های رده‌بندی تعامل برقرار کنند، چگونه اطلاعات در بیرون از کتابخانه توسط افراد کسب می‌شود، ارزیابی می‌شود و مور ...

سخن‌شناسی

سخن‌شناسی دانش صُوَر و مقولات ادبی است. واژه یونانی "پوئه تیکا" لغتنامه دهخدا این نام گاه به نظریهٔ شعر اشاره می‌کند، گاه نیز چنان جامع به کار می‌رود که مرادش نظریه است در انسانیات.

سقوط جمهوری روم

سقوط جمهوری روم یا بحران جمهوری روم به دوره ای از بی‌ثباتی سیاسی و ناآرامی و آشفتگی اجتماعی بین سالهای ۱۳۴ تا ۴۴ پ. م اشاره می‌کند که منجر به فروپاشی جمهوری روم و بوجودآمدن امپراتوری روم می‌گردد. سقوط جمهوری روم را نباید با سقوط امپراتوری روم اشتباه گرفت. تاریخ دقیق این بحران مشخص نیست، از آنجا که روم برای دهه‌ها میان وضعیتی بحرانی و آرام در نوسان بود. از این رو علل و ویژگی‌های این بحران از جمله اشکال بردگی، راهزنی و یاغیگری، جنگ‌های داخلی و خارجی، اصلاحات ارضی، نوآوری در شدت شکنجه‌ها، گسترش شهروندان روم و حتی ترکیب متغیر ارتش روم، در این مدت به کلی دگرگون شد. پژوهشگران نوین در ماهیت خود ب ...

سنت شفاهی

سنت شفاهی و فرهنگی شفاهی، ماده‌ای فرهنگی، و سنتی‌ست که شفاهاً از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود. پیام‌ها یا شواهد، در گفتارها و آواها به‌صورت شفاهی منتقل می‌شوند، و ممکن است، برای مثال، به‌صورت‌های افسانه‌ها، مَثَل‌ها، تصنیف‌ها، آهنگ‌ها، یا سرودها دربیایند. بدین‌ترتیب، این برای یک جامعه امکان‌پذیر است که واجد تاریخ شفاهی، ادبیات شفاهی، حقوق شفاهی، و دیگر دانش‌های میان‌نسلی باشد، بدون این‌که هیچ خط نوشتاری داشته‌باشد. گاه یک تعریف مضیق‌تر از سنت شفاهی مناسب است. جامعه‌شناسان ممکن است تأکید کنند که برای تمایز میان سنت شفاهی، و شواهد یا تاریخ شفاهی، لازم است ماده‌ای فرهنگی، میان گروهی از مردم، ...

شفافیت (رفتار)

شفافیت ، آن‌گونه که در علم، مهندسی، کسب و کار، علوم انسانی و دیگر زمینه‌های اجتماعی استفاده می‌شود، به گونه‌ای رفتار گفته می‌شود که در آن آنچه که می‌گذرد و اقداماتی که انجام می‌شود به‌گونه‌ای باشد که دیگران بتوانند آن را به‌آسانی ببینند. شفافیت به معنای نداشتن رفتار مبهم، ارائهٔ ارتباط، و پاسخگو بودن است. شفافیت در شرکت‌ها، سازمان‌ها، مدیریت‌های اجرائی اداره‌های کل، سیاست‌گزاری‌ها، تقسیمات وزارت‌خانه‌ای و جوامع مطرح است و مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مثال، یک صندوق‌دار پس از انجام‌گرفتن یک معاملهٔ فروش با ارائهٔ فهرستی از اقلام خریداری شده به عنوان مثال یک رسید و همچنین شمارش آشکار بقیه ...

مدیریت آموزشی

مدیریت آموزشی مجموعه‌ای منسجم از دانش حاصل از کاربرد روش علمی به منظور توصیف خصوصیات و تبیین عناصر سازمانی و روابط فی‌مابین آن‌ها در سازمان‌های آموزشی است. در این تعریف، عناصر سازمانی؛ متشکل از چهار سیستم بنیادی می‌باشند: الف-سیستم رفتاری ب- سیستم ساختاری ج- سیستم تکنولوژیک د- سیستم محیطی. کارکردهای مدیریت آموزشی؛ شامل برنامه‌ریزی، سازماندهی، رهبری و کنترل در سازمان‌های آموزشی است. هدف مدیریت آموزشی؛ بهبود اثربخشی، بهره‌وری و کیفیت در سازمان‌های آموزشی است. منظور از سازمان آموزشی؛ سازمانی است که به ارائه خدمات آموزشی می‌پردازد.

مطالعات رومی

مطالعات زبان‌های رومی یا روم‌شناسی یک رشته تحصیلی دانشگاهی است که مطالعه زبان‌ها، ادبیات، و فرهنگ مناطقی را که زبان آن‌ها یکی از زبان‌های رومی است، بررسی می‌کند. بخش مطالعات رومی در دانشگاه‌ها معمولاً شامل پژوهش بر روی زبان‌های اسپانیایی، فرانسوی، ایتالیایی، و پرتغالی می‌شود. مطالعات تکمیلی این رشته از یک‌سو به زبان‌های رومانیایی و کاتالان و از سوی دیگر به فرهنگ، تاریخ و سیاست کشورها و مناطق مرتبط می‌پردازد. از آنجایی که ساکنان بیشتر مناطق آمریکای لاتین به زبان‌های رومی صحبت می‌کنند، آمریکای لاتین نیز در بخش مطالعات رومی دانشگاه‌ها بررسی و مطالعه می‌شود. در نتیجه، زبان‌های غیررومی مورد است ...

مطالعات کلاسیک

مطالعات کلاسیک شاخهٔ علمی مطالعه پیرامون آثار یا اندیشه‌های ماندگاری است که رفته بخشی از میراث بشری به شمار آمده و می‌آیند. جنبه‌های گوناگون فرهنگی زمانی که به یک حد تکاملی نزدیک بشوند نمونه‌های برجسته‌ای از خود تولید می‌کنند. پس از آن نمونه‌های بهتر و بهتر یا دست کم همسطح پدید می‌آید ولی معمولاً همان نمونه‌های تکمیل اولیه را آثار کلاسیک این یا آن رشته فرهنگی و هنری و فنی می‌نامند. آثار کلاسیک معمولاً الگوی کارهای بعدی قرار می‌گیرند. برای نمونه کار استانداردسازی زبان نوشتاری فارسی نو پیرامون ۱۲۰۰ سال پیش سده ۲ و ۳ هجری آغاز شد و پس از غربال و پیرایش‌های پیاپی مردم پارسی‌گو رفته به یک زبان ...

مطالعات منطقه‌ای

مطالعات منطقه‌ای یا مجموعه‌ای از حوزه‌های میان رشته‌ای پژوهشی و علمی است که به مطالعه مناطق جغرافیایی، ملی یا فرهنگی می‌پردازد. این اصطلاح به‌صورت گسترده‌ای برای حوزه‌های مختلف علمی و پژوهشی در علوم انسانی و علوم اجتماعی به ویژه در علوم سیاسی بکار می‌رود. برنامه‌های معمول مطالعات منطقه‌ای شامل مطالعه تاریخ، علم سیاست، جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، زبانشناسی، جغرافیا، ادبیات و دیگر رشته‌های مرتبط می‌شود. این رشته در ایران بخشی از برنامه مطالعاتی رشته علوم سیاسی محسوب می‌شود.

نشانه‌شناسی

نشانه‌شناسی یا نشانیک به معنی نشانه) مطالعه نشانه‌ها و نمادها است. نشانه‌شناسی علمی است که به بررسی انواع نشانه‌ها، عوامل حاضر در فرایند تولید و مبادله و تعبیر آنها و نیز قواعد حاکم بر نشانه‌ها می‌پردازد. نشانه چیزی است که به غیر از خود دلالت دارد. دانش نشانه‌شناسی بررسی معناسازی، فرایند شکل‌گیری نشانه‌ها و فهم ارتباطات معنادار است. نشانه‌شناسی شامل مطالعه ساخت و شکل‌گیری نشانه‌ها، اشارات، دلالت‌ها، نام‌گذاری‌ها، قیاس‌ها، تمثیل‌ها، استعاره‌ها و رمزگان‌های ارتباطی است. نشانه‌ها برپایه روش یا رمزگان مورد بهره برای انتقالشان دسته‌بندی می‌شوند که می‌تواند آواهای خاص، علامت‌های الفبایی، نمادهای ...

نظریه فطرت

نظریه فطرت یکی از نظریه‌های مهم در زمینه شناخت‌شناسی است. بر اساس آن انسان به صورت بالفطره و بدون نیاز به آموزش نسبت به بعضی از مفاهیم و موضوعات شناخت دارد که از جمله مهمترین آن‌ها می‌توان به زیبایی، حقیقت‌جویی و.اشاره کرد. این‌گونه مفاهیم را که بر اساس نظریه فطرت بدون آموزش فهم می‌شوند اصطلاحاً فطریات می‌نامند. درباره ماهیت فطریات، توافق اندکی میان مدافعان و مخالفان آن وجود داشته‌است. دکارت، اندیشه‌ها و اصول بسیاری را فطری می‌داند و گاهی پیشنهاد می‌کند که به واقع تمام اندیشه‌های ما دست‌کم به نحو بالقوه فطری باشند.